γράμμα σε χαρτί

                  Εγώ γυρίζω, γυρίζω, και κάνω τον άνεμο κουβάρι...
                  Κ α ρ κ α β ί τ σ α ς ( Από ένα γράμμα του)

Γύριζε, μη σταθής ποτέ, ρίξε μας πέτρα μαύρη,
ο ψεύτης είδωλο είν' εδώ, το προσκυνά η πλεμπάγια,
η Αλήθεια τόπο να σταθή μια σπιθαμή δε θα 'βρη.
Αλάργα. Μόρα της ψυχής, της χώρας τα μουράγια.

Η Πολιτεία λωλάθηκε, κι απόπαιδα τα κάνει
το Νου, το Λόγο, την Καρδιά, τον Ψάλτη, τον Προφήτη'
κάθε σπαθί, κάθε φτερό, κάθε χλωρό στεφάνι,
στη λάσπη. Σταύλος ο ναός και μπουντρούμι το σπίτι.

Από θαμπούς ντερβύσηδες και στέρφους μανταρίνους
κι από τους χαλκοπράσινους η Πολιτεία πατιέται.
Χαρά στους χασομέρηδες! Χαρά στους αρλεκίνους!
Σκλάβος ξανάσκυψε ο ρωμιός και δασκαλοκρατιέται.

Γύρω μου αδιάφοροι κι οχτροι, και ουρλιάζουνε μπροστά μου,
κ' έμέ μ' αδράχνει ένας θυμός κ' ένας σκοπός με πάει'
κ' ένα παλιό τραγούδι μου μέσ' απ' τη θάλασσά μου
ξανάρχεται στα χείλη μου, χύμα κι αφρός, και σπάει:

Δεν έχεις, Όλυμπε, θεούς, μηδέ λεβέντες η Όσσα,
ραγιάδες έχεις, μάννα γη, σκυφτούς για το χαράτσι,
κούφιοι και οκνοί καταφρονάν τη θεία τραχιά σου γλώσσα
των Ευρωπαίων περίγελα και των αρχαίων παλιάτσοι.

Και δημοκόποι Κλέωνες και λογοκόποι Ζωΐλοι,
και Μαμμωνάδες βάρβαροι, και χαύνοι λεβαντίνοι'
λύκοι, ω κοπάδια, οι πιστικοί και ψωριασμένοι οι σκύλοι.
κ' οι  χαροκόποι αδιάντροποι και πόρνη η Ρωμιοσύνη!

Και το επικό παλάτι, να! (για σένα εγώ το υψώνω,
κορώνα του βυζαντινού θυμού,  Βουλγαροχτόνε),
το παρατώ' πολεμική καστέλλα θεμελιώνω.
Είν' εδώ μέσα οι βούλγαροι και οι τούρκοι και μας τρώνε.

Το Τότε μια για πάντα πάει' γεννήσου από το Τώρα,
γκρεμιοτή, πλάστη, φύσηξε το φύσημά σου, ώ μάγε,
σκολαστικός και ρουσφετλής ρημάζουνε τη χώρα'
βουλγαροχτόνε, φρύαξε, και ρίξου, Τουρκοφάγε!


ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ

Σε βλέπω' αναγελαστικά τα μάτια σου σπαράζουν
στο αγέλαστό σου πρόσωπο, συγνεφιασμένη μέρα,
το πρόσωπό σου απελπισιά, τα μάτια σου ταράζουν.
Να κράτησε το δρόμο σου και κοίτα παραπέρα.

Πάντα είν' ορθός κι ασάλευτος ο λειτουργός' το χέρι
τ' αργοσαλεύει ρυθμικά βλογώντας' μην ξεχάνης.
Γύρω μου ατάραχα, η ελιά, το φως, το καλοκαίρι'
στρηφογυρίζει, δέρνεται μονάχα ο μπεχλιβάνης.

Ας σκούζουν οι ντερβύσηδες, ας λένε οι μανταρίνοι,
και μέσα η χώρα γριά λωλή κι ας δασκαλοκρατιέται.
Στα περιβόλια —κοίταξε— βαθιά είν' οι άσπροι κρίνοι,
κάτου από δέντρα φουντωτά λαός δροσολογιέται.

Πόσα ολοστρόγγυλα παιδιά κι ωραία κορίτσια πόσα
με τα χλωρά, με τα πουλιά περνάνε ταιριασμένα,
και συλλαβίζουν τη ζωή, την ομορφιά, τη γλώσσα
κι απάνου στα δημιουργά βιβλία σου σκυμμένα!
21 του Μάη, 1908


Από τα Άπαντα Κωστή Παλαμά (τμ.5ος)
εκδ. Μπίρης, 1972
(με την επιμέλεια του Ιδρύματος Κωστή Παλαμά)

πρωτότυπη εικόνα: my-creativeteam.com

Ακόμα:
ο Κωστής Παλαμάς, στα Αυτοβιογραφικά

Ετικέτες Κωστής Παλαμάς, ΠΟΙΗΜΑΤΑ 7

7.
Από κάπου τα ξέθαψα
μια μέρα ξεχασμένα
χαρτιά, σα φύλλα κίτρινα,
λόγια μισοσβησμένα.

Του πατέρα μου γράμματα
που αγάπης νέο βλαστάρι
στην παιδούλα μητέρα μου
τα 'γραφε, πριν την πάρη.

Ω λείψανα, που σπέρνετε
μια βαθύτερη θλίψη
κι άπ' των τρανών πανάρχαιων
ερειπίων τα ύψη!

8.
Του πατέρα μου γράμματα,
ξερόφυλλα τριμμένα,
ριγμέν' απ' το χλωρόδεντρο
της Αγάπης, ωιμένα!

Σα φωλιάς ψιθυρίσματα
μου μιλάτε, σα στόμα
κελαϊδείτε φιλήματα,
και μου δείχνετε ακόμα

τον ίδιο εμένα, αγέννητο,
να πολεμώ αυτού πέρα
απ' τα σκότη του ανύπαρχτου
για να βγω στην ημέρα.

(Ίαμβοι και Ανάπαιστοι)


Από τα Άπαντα Κωστή Παλαμά (τ.1ος)
εκδ. Μπίρης, 1972

Ακόμα:
ο Κωστής Παλαμάς, στα Αυτοβιογραφικά
ο Κωστής Παλαμάς, εδώ, πάλι

Ετικέτες Κωστής Παλαμάς, ΠΟΙΗΜΑΤΑ 5

Φαρμάκ' είνε τ' αχείλι μου και μαύρ' είν' η καρδιά μου
Απ' τον καιρό που σ' έχασα, μονάκριβ' έρωτά μου!
Του κάκου τόσες της ζωής χαρές και τρικυμίες,
Της νιότης τα ονείρατα, του κόσμου οι ιστορίες,
Τριγύρω μ' ανυπόμονα πετούν και θορυβούνε
Και τη στολή του τραγουδιού γυρεύουν να 'ντυθούνε'
Τ' αφίνω κι' απελπίζονται, και φεύγουν πεισμωμένα,
Παιδιά που τα παράτησεν η μάννα γυμνωμένα.
Μα όταν σε στοχάζωμαι, - κατάλευκα λουλούδια
Χθες 'ς άγριο βάτο έβλεπα γεμάτον απ' αγκάθια —
Για σένα έχω μοναχά παρθενικά τραγούδια
'Σ της ερημιάς τα βάσανα, 'ς της ξενητειάς τα πάθια.

Νάξερες... κάθε δειλινό, την ώρα που θα σβύση
Ο ήλιος μέσ' 'ς τη θάλασσα, 'ς το βράχο ανεβαίνω
Και κάμπο, θάλασσα, ουρανό, βουνά, χωριά, τη φύσι
Του Μάϊ τη γιορτιάτικη κυττάζω, και προσμένω.
Αλλά του κάμπου οι εμμορφιές μού λένε μ' ένα στόμα
Πως λείπ' η εμμορφάδα σου, αγάπη μου, ακόμα.
Και το γλυκάνισο, σπαρτό 'ς ταλώνι' αράδα αράδα,
Η πειο χλωρή και πρόσχαρη απ' όλες πρασινάδα,
Κ' εκειά τα στάχυα τα ξανθά που όλω τα πειράζει
Τ' αέρι ερωτικώτατο κ' είνε γεμάτα νάζι,
Κ' οι παπαρούνες, ωσάν νιες τρελλές και ξαναμμένες
Μέσ' 'ς τα ανθισμένα κλήματα, μητέρες προκομμένες,
Και οι εληές οι ταπεινές, μα πλούσιες περίσσια,
Κ' οι λιγερές καλόγριες, τα μαύρα κυπαρίσσια,
Και το βουνό με τις 'ψηλές χιονόστρωτες κορφές του
Κι' ο βράχος με τα σχίνα του και τις αλισφασκιές του
Κι' η 'λιόκαφτη χοριάτισσα, και το λευκό κοπάδι,
Και το χωριό το ήμερο, και τ' άγριο λαγκάδι,
Όλες αυτές οι εμμορφιές μού λένε μ' ένα στόμα
Πως λείπ' η εμμορφάδα σου, αγάπη μου, ακόμα.
Για να μου δώσουνε σωστή του Μάι την εικόνα'
Τόρα δέ' φτάνουν από με να διώξουν το χειμώνα.

Όταν 'ρημάζη ο χωρισμός την άτυχη καρδιά μας
Κ' η πρασινώτερη άνοιξις είν' ερημιά 'μπροστά μας'
Το κρυσταλλένιο το νερό απ' του βουνού τη ράχι
Μέσ' σε θολό γυαλί θολή πάντα θωριά θε νάχη.

'Σ τη θάλασσα το μάτι μου μονάχα όταν γυρίση,
Βρίσκει μεθύσ' ηδονικό, παράξενο μεθύσι.
Η θάλασσα που 'ς τον κρυφό και φοβερό της όγκο
Φωλιάζει κάθε κεραυνός, και κάθε αρμονία,
Απ' του φιλιού τη στεναξιά ως του θεριού το βόγγο,
Μου δίνει με την όψι της γλυκά παρηγορία
Κ' ελπίδα με το κύμα της που 'ς τ' ακρογιάλι σβύνει.
Ανώτερη κι' από τη γη κι' απ' τον αιθέρα εκείνη
Γιατί κ' οι δυο με όλα τους την έχουνε μοιράνει,
Κάνει για μένα θαύματα που ο Θεός δεν κάνει'
Όταν 'ς αυτή τη θάλασσα που τόσω με μεθάει
Ο ήλιος κάθε δειλινό να πέση αργοκινάη,
θαρρώ πως πάει, αγάπη μου, ο ήλιος να σε φέρη,
Και ρόδ' αφίνει 'πίσω του 'σα να μου λέη: κ α ρ τ έ ρ ε ι.
Και να! κι' από το σύννεφο εκείνο που προβάλλει
Ωσάν κανέναν άγγελο να κρύβη χρυσομάλλη,
Κι' απ' τ' άλλο που 'σα' μενεξές θεόρατος πετιέται
Κι' απ' τον αφρό που 'ς την κορφή του κύματος γεννιέται
Και μέσ' απ' το απέραντο των ρόδων περιβόλι,
Απ' όλη αυτή τη θάλασσα κι' από τη δύσι όλη,
Το κάθε ροδοσύννεφο, το κάθε κρινοκύμα
Πότ' ενός γλάρου έχεις φτερά, πότε νεράιδας βήμα,
Τόρα θεάς μυστήριο, τόρα παιδούλας νάζι.
Μ' απλώνεις τα χεράκια σου, μου γνεύεις, με κυττάζεις,
Μ' ευφραίνεις με χαμόγελο, με δάκρυο με σπαράζεις,
Και πότε κράζεις «έρχομαι», και πότε κράζεις «έλα...»
Α! τι γεννά του χωρισμού, της μοναξιάς η τρέλλα!

Εις της αυγής τον ουρανό εν άστρο καμαρόνω
Και του 'δικού μας έρωτος τον ουρανό στολίζει
'Σαν τώς καρδιών μας την αυγή, 'σάν της αυγής τα κάλλη
Ένα μονάχα όνειρο κι' ο ύπνος μου προβάλλει'
'Σ την αγκαλιά μου οδηγεί κάθε νυχτιά εσένα
Κι' ατέλειωτο, απαράλλαχτο, πληθαίνει ολοένα
Το πρώτο και το ύστερο φιλάκι μας εκείνο,
Από καϋμό και παρθενιά χρυσής στιγμούλας κρίνο.
Κι' όταν ξυπνώ, κ' οι τέσσαρες της κάμαρας μου τοίχοι
Μου δείχνουν ολοφάνερα της νιότης μου την τύχη,
Αχ! όλα είνε όνειρα, στοχάζομ', εδώ χάμου,
Κ' ένα δεν είνε όνειρο μονάχα: η ερημιά μου!

Μάιος 18...


Από τα Άπαντα Κωστή Παλαμά (τ.1ος)
εκδ. Μπίρης, 1972

Ακόμα:
ο Κωστής Παλαμάς, στα Αυτοβιογραφικά

Ετικέτες Κωστής Παλαμάς, ΠΟΙΗΜΑΤΑ 4