γράμμα σε χαρτί

Τζουζέππε Ουνγκαρέττι: Αγρύπνια

2012-01-25T08:13:00.000+02:00

Κορυφή 4, 23 Δεκεμβρίου 1915

Μιαν ολόκληρη νύχτα
πεσμένος δίπλα
σ' έναν σύντροφο
κομματιασμένο
με το στόμα του
ανοιγμένο
στο φαρδύ φεγγάρι
με τη συμφορά
των χεριών του
βουλιαγμένη
στη σιωπή μου
έγραψα
γράμματα γεμάτα αγάπη

Ποτέ μου δεν ένιωσα
τόσο
γαντζωμένος από τη ζωή

Giuseppe Ungaretti
Μετάφραση: Άννα Κατσιγιάννη

Από το περιοδικό η λέξη, τχ.13
Μάρτης '82

(πρωτ. φωτογραφία: partecipiamo.it)

ο Σίγκμουντ Φρόυντ προς τον Έντουαρντ Σίλμπερστάιν

2012-01-10T15:03:00.000+02:00

Βιέννη, 6 Αυγούστου 1873

Φίλε μου,
Θέλω να σου αναθέσω μια αποστολή που ίσως σου φανεί περίεργη. Στο πρώτο λιβάδι του Au, που βρίσκεται μπροστά ακριβώς απ' το σπίτι στο οποίο κατοικούσε την προηγούμενη χρονιά, και παλιότερα, η μητέρα μου, υπάρχει ένα δέντρο, που μοιάζει με μικρό κυπαρίσσι ή τούγια, του οποίου τα κλαδιά και οι βελόνες έχουν μια εξαίσια γεύση αρωματική και στυφή. Ξέρεις ότι γνωρίζω όλα τα φυτά του κάμπου και του δάσους και έχω δοκιμάσει κάθε είδος πράσινυ, αλλά κανένα δε μου άρεσε τόσο όσο τα κλαδιά αυτού του δέντρου. Σε παρακαλώ να το βρεις, δεν νομίζω ότι θα δυσκολευτείς, είναι μπροστά από ένα μικρό θάμνο στο λιβάδι για το οποίο σου μίλησα. Να το γευθείς και, εάν θέλεις, βάλε λίγο μέσα στο γράμμα, αλλά ένα μπορείς, στείλε μου ένα μικρό πακέτο. Γι' αυτή τη χάρη θα σου είμαι υπόχρεος επί δέκα χρόνια μετά τη Δευτέρα Παρουσία.
... ... ...

Δικός σου, Σίγκμουντ Φρόυντ

Από Το Δέντρο, τχ.66/Ιαν. 1992
Απόδοση: Αρετή Καράμπελα

(πρωτ. φωτογραφία: pep-web.org)

Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος: Ο γυρισμός βρίσκεται μέσα στη νύχτα

2012-01-03T07:48:00.002+02:00

Το πρώτο γράμμα έπεσε στο χωριό, ας πούμε τη Σορωνή, μέσα στο καταχείμωνο, μήνα Γενάρη. Έφερνε την επιταγή, κάμποσα δολλάρια, καθώς πάντα, και την είδηση. Ο γέρος καθόταν σιμά στο τζάκι και πύρωνε τα χέρια του στη χαμηλή φωτιά. Είχε πατήσει τα ογδόντα εφτά. Η κόρη τού έφερε τα γυαλιά.
- Διάβασέ το, του είπε. Να ιδούμε τι γράφει.

Έτσι, καθώς πάντα. Ο γέρος είχε διατελέσει αναγνώστης στην εκκλησιά κ' είχε φυλάξει λίγα γράμματα μέσα του, να μπορεί να διαβάζει. Άνοιξε το χαρτί, το κοίταξε προσεχτικά, μη λάχει και το στήσει μπροστά του ανάποδα. Συλλάβιζε, μουρμούριζε, σταματούσε. Τέλος, τον πήρε το αίμα στο κεφάλι, τα νυσταγμένα του μάτια ζωντάνεψαν.
- Γράφει πως θάρθει!
- Κι άλλοτες τόγραψε και δεν ήρθε!
- Όχι, τώρα το γράφει για βέβαιο! Συμφώνησαν κι άλλοι. Να ξεκινήσουν μαζί, ναρθούν στην πατρίδα. Έμπα του καλοκαιριού, έτσι γράφει!
- Κι άλλοτες τόγραψε και δεν ήρθε!

Έφυγε πριν 26 χρόνια. Άφησε τον τόπο με βαριά καρδιά, να κάμει προκοπή στα ξένα. Τα πρώτα του γράμματα είταν όλο δάκρυα. Παιδεύτηκε ίσαμε που να στεριώσει. Την άφησε μόνη, μ' ένα μωρό στην αγκαλιά, με δυο ανυπεράσπιστους γονιούς, τους γονιούς της, με δέκα στρέμματα γης. Έπεφτε στα πόδια της, να την πάρει σιμά του. Όχι, εκείνη δεν έλεγε να παρατήσει στο έλεος του Θεού τους γονιούς, η μάνα είταν σακάτισσα, ποιος να δουλέψει τα δέκα στρέμματα! Πικρή ορφάνια, στερεμένη ζωή. Έπειτα άρχισαν νάρχονται, ταχτικά, οι επιταγές. Η μάνα πέθανε, το μωρό μεγάλωσε, έδεσε κόμπο την καρδιά της, το πήρε απόφαση να το στείλει σιμά του, να δουλέψουν μαζί, πατέρας και γιος. Ο γονιός βάραινε, ολοένα και βάραινε, πώς να κάνει την αδικία να τον αφήσει, έρμο και σκότεινο, να λιώσει ασυντρόφευτος, καθώς το κυνηγημένο σκυλί. Έτσι πέρασαν τα εικοσιέξι χρόνια.

- Θάρθει μονάχος του;
- Αφήνει στο πόδι του το Σταυράκη. Ας έδινε ο Θεός να τον αντίκρυζαν τα μάτια μου κ' ύστερα να πέθαινα, ν' άδειαζε ο τόπος να σε πάρει και σένα μαζί του! Ολοένα τα λογαριάζω: να κλείσω τα μάτια, να ησυχάσει κ' η Τσαμπίνα!

Η Τσαμπίνα συλλογιόταν: την άφησε τριάντα τέσσερω χρονώ, τη βρίσκει εξήντα. Κοίταζε στον καθρέφτη το πρόσωπό της, καταπονεμένο από τον καιρό και τη θλίψη. Τα λαμπρά μάτια μισοσβησμένα. Εκείνα τα ζωντανά μαλλιά πεθαμένα. Φούσκωναν οι φλέβες στα χέρια της και στα πόδια της.
-Διάβασέ μου το γράμμα από την αρχή.

Σε λίγο τόξερε όλη η Σορωνή. Έμπα του καλοκαιριού, είναι βέβαιο.

Ύστερ' από μια βδομάδα πήρε το δεύτερο γράμμα, ο παπάς. Ένα κομμάτι χαρτί βιαστικό: «ασπάζομαι την δεξιάν σου και σε ειδοποιώ, πως προχώρεσα σε συνεννόηση με πολλούς συντοπίτες, που έχουν κατάσταση, καθώς εγώ. Είπαμε ναρθούμε το καλοκαίρι, να σας ιδούμε τι γίνεσθε, γιατί πολύ σάς επιθυμήσαμε να γνωρίσετε και τη νύφη σας και τον υιό τον πρωτότοκο, που έχει και τ' όνομά σας»". Του έγραφε ο γιος, από τον Καναδά, από την Αλμπέρτα, εννιά μήνες χιόνι. Τριάντα τρία χρόνια ξενιτεμένος.

Από την Νέα Εστία, τχ. 843
15 Αυγούστου 1962
(αρχείο ΕΚΕΒΙ)

(πρωτότυπη εικόνα: gutenberg.org)

Γιάννης Ευσταθιάδης: [Λόγια περίεργα κοφτά μετρημένα]

2011-12-27T17:39:00.000+02:00

Λόγια περίεργα κοφτά μετρημένα
αντηχούν στο δωμάτιο σαν μικρή σπουδή
πιάνου
σ' επαρχιακό απόγευμα
ο νους μου πάει έτσι τυχαία
στην Ξάνθη ή στην Κομοτηνή
πόλεις που ούτε καν τις ξέρω
μα που μπορώ να φανταστώ τη θλίψη τους

κι αναρωτιέμαι πάλι
τι γράφουν πίσω τα πακέτα τα τσιγάρα
να μπορούσα να μάζευα αυτή την αλληλογραφία
που ποτέ δε φτάνει πουθενά δε διαβάζεται από άλλους
λογαριασμοί της ημέρας έξοδα ναύλα
αριθμοί τηλεφώνων πρόχειροι
δύσκολα ονόματα από συστάσεις
όλο το πικρό νταραβέρι λακωνικό κυνικό
με πόση διάθεση θα το αποκρυπτογραφούσα
θα το ταξινομούσα
να μην πω θα το αποστήθιζα
... ... ...

Από το βιβλίο Γιάννης Ευσταθιάδης, Ποιήματα 1975-1998
Εκδόσεις: ύψιλον, 2004
(συλλογή Τα ασπρόμαυρα - Εκδόσεις: Ίκαρος, 1975)

Ακόμα:
- ο Γιάννης Ευσταθιάδης στα αυτοβιογραφικά

(η πρωτότυπη φωτογραφία είναι από βίντεο του YouTube)

Θωμάς Γκόρπας: Αρχή επιστολής

2011-12-13T14:40:00.000+02:00

Είμαι καλά. Εσείς τι γίνεστε; Εδώ μπήκε η άνοιξη χωρίς να το καταλάβουμε. Πάει τελείωσαν τα βάσανά μας. Θα το τελειώσουμε το σπίτι! Επιτέλους βρέθηκαν κάτι λεφτά... Το πώς μη το ρωτάτε είναι μια ολόκληρη ιστορία. Θα τα πούμε από κοντά την άλλη βδομάδα που θα μπορέσω να κατέβω κάτω. Να μη το αμελήσετε καθόλου, μόλις λάβετε το γράμμα μου να δείτε τον μάστορα και να του πείτε...

Από το βιβλίο Θωμάς Γκόρπας, τα θεάματα
Εκδόσεις: Έξοδος, 1983

(η πρωτότυπη φωτογραφία από την εκπομπή "Νυχτερινός επισκέπτης" - 1997)

Κώστας Σούκας: Ο έρωτας είναι ένας αληθινός θεός

2011-12-06T07:35:00.002+02:00

Την άλλη μέρα ανάστατη έπιασε να γράψει του άντρα της ένα γράμμα και να του ξομολογηθεί την απιστία της. Έπιασε να του γράψει ένα γράμμα για να φύγουνε απ' τη Βαρκελώνη, να φύγουνε απ' την Ισπανία για να την γλιτώσει απ' τα «κολασμένα» χάδια του Δομένικου. Βέβαια, δεν του το 'γράψε γιατί την ίδια στιγμή έπιασε τον εαυτό της έτοιμο να γράψει του Δομένικου ένα γράμμα να την πάρει να φύγουνε απ' τη Βαρκελώνη, να φύγουνε απ' την Ισπανία για να τη γλιτώσει απ' το Μόδεστο, το φριχτό κι απαίσιο δήμιο της ζωής της.

Ωστόσο την τελευταία στιγμή έγραψε στο Δομένικο ένα γράμμα τόσο τρελό κι αλλόκοτο που του 'λεγε πως δεν πρέπει να τον ξαναδεί.

Του 'γραψε ότι μονάχα ο έρωτάς της, ένας έρωτας τόσο αυτοτιμωρούμενος μπορούσε να 'χει ένα τόσο βαθύ κι απέραντο περιεχόμενο.

Ωστόσο, πριν να προλάβει να στείλει το γράμμα της, ο Μόδεστος το 'πιασε στα χέρια της δούλας της κι αυτά που ακολουθήσανε ήτανε φοβερά.

Ο Μόδεστος δείχνοντας στη γυναίκα το γράμμα της, όπως η Μόνικα έγραφε του Δομένικου ότι φοβάται μήπως είναι έγκυος, αποφάσισε να την περάσει απ' το Ιεροδικείο. Ως την τελευταία ώρα ήταν αποφασισμένος να φτάσει ως εκεί, ύστερα όμως τρόμαξε τα σχόλια του κόσμου και περιορίστηκε στην τιμωρία της εποχής, να της κόψει σύρριζα τα μαλλιά και να τη φυλακίσει αντί σε μοναστήρι στον πύργο του. Συνεννοήθηκε όμως με κάτι χαφιέδες με δυο ψευτοπαλικαράδες μισθωτούς δολοφόνους να σκοτώσουνε το Δομένικο. Κανόνισαν να τον παραμονέψουνε, όταν θα 'ταν μοναχός του, και να τον σκοτώσουν χτυπώντας τον πισώπλατα, χωρίς μάρτυρες που θα φώναζαν και θα φανέρωναν τη δολοφονία.

Από το βιβλίο του Κώστα Σούκα Ο έρωτας είναι ένας αληθινός θεός
εκδ. Κέδρος, 1979

(πρωτότυπο σκίτσο από το ekebi.gr)

Δύο γράμματα του Τολστόι στον Στρακώφ για τον Ντοστογιέφσκι

2011-11-29T07:49:00.000+02:00

23 Σεπτεμβρίου 1880

Είμαι τελείως ανίκανος να καταλάβω τη ζωή που ζουν οι άνθρωποι της Μόσχας — κι αυτοί οι ίδιοι δεν την καταλαβαίνουν. Από το άλλο μέρος, καταλαβαίνω πράγματι και αγαπώ τη ζωή των χωρικών, των περιπλανώμενων, και πολλών άλλων του ιδίου είδους• αυτές είναι οι τάξεις στις οποίες συνεχίζω να αφιερώνω την προσοχή μου και, πιστεύω, όχι χωρίς επιτυχία.

Πριν από λίγο καιρό ήμουν κακόκεφος και χρησιμοποίησα την αναγκαστική μου σχόλη στο διάβασμα του [βιβλίου του Ντοστογιέφσκι] Το Σπίτι των Πεθαμένων. Αν και το είχα ξαναδιαβάσει, βρήκα ότι είχα ξεχάσει το περισσότερο απ' αυτό. Δεν γνωρίζω κανένα καλύτερο βιβλίο σε ολόκληρη τη σύγχρονη λογοτεχνία, μηδέ του Πούσκιν εξαιρουμένου. Δεν είναι το ύφος, αλλά η άποψη που είναι τόσο θαυμάσια ειλικρινής, φυσική και χριστιανική. Ένα πραγματικά ηθοπλαστικό βιβλίο! Το διάβασμα του μου έδωσε περισσότερη ευχαρίστηση από όση είχα νιώσει για μακρό χρονικό διάστημα. Όταν δεις τον Ντοστογιέφσκι, δος του την αγάπη μου.

* * *

(Αρχές του 1881 )

Το μόνο που θέλω είναι να μπορούσα να πω όλα όσα αισθάνομαι για τον Ντοστογιέφσκι. Με την έκφραση των συναισθημάτων σου έχεις μερικώς επίσης εκφράσει καί τα δικά μου. Ποτέ δεν τον είδα, ούτε είχα καμία άμεση επικοινωνία μ' αυτόν, αλλά τώρα που είναι πεθαμένος συνειδητοποιώ ότι ήταν πιο αγαπητός, πιο κοντινός και πιο αναγκαίος για μένα από οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο. Ποτέ δεν σκέφτηκα να τον ανταγωνιστώ —ποτέ! Καθετί που έκανε ήταν τόσο καλό, τόσο γνήσιο, που έτερψε την καρδιά μου. Είμαι ικανός να ζηλέψω έναν άνθρωπο για τη διάνοιά του ή για το καλλιτεχνικό του ταλέντο, αλλά οι πράξεις που βγαίνουν από την καρδιά μόνο ευχαρίστηση μπορούν να μου δώσουν: Πάντοτε λογάριαζα τον Ντοστογιέφσκι μεταξύ των φίλων μου και ήλπιζα μια μέρα να τα καταφέρω να τον γνωρίσω, αλλά δεν ήταν γραφτό να συμβεί. Όταν διάβασα τα απροσδόκητα νέα του θανάτου του, ένιωσα σαν κάποιο στήριγμα να τραβήχτηκε από μένα. Τα είχα εντελώς χαμένα, και συνειδητοποίησα καθαρά για πρώτη φορά πόσο πολύ τον αγαπούσα. Ακόμα δεν έχω πάψει να θρηνώ τον χαμό του. Μόνο λίγο πρίν το θάνατό του διάβασα για πρώτη φορά, με βαθιά συγκίνηση, το μυθιστόρημα του Ταπεινωμένοι και Καταφρονεμένοι.

Από Το Δέντρο, τχ.100/Οκτ. 1997
Απόδοση (από την αγγλική μετάφραση του Paul England) : Δημήτριος Ι. Χατζόπουλος

(πρωτ. φωτογραφία: utoronto.ca)

*
Nikolay Strakhov

Γιώργος Ζιόβας: Ανοιχτή επιστολή σ' έναν ποιητή

2011-11-22T07:32:00.000+02:00

Όταν μπορείς
καθώς τα φώτα πέφτουν πάνω σου κι όλα
τα βλέμματα σε καρφώνουν και το πλήθος
θέλει ν' ακούσει και να δει το θαύμα
εσύ σίγουρος και σεμνός
να λες την αλήθεια μόνο
να στηρίζεις τα σπίτια και το φως
να βάζεις τους ανθρώπους στη θέση τους δίπλα και μαζί
να βάζεις τα δέντρα να πατάνε γερά στα πόδια τους

όταν μπορείς
καθώς όλα τ' αυτιά κι όλα τα μάτια
του πλήθους να γλυκαθούνε περιμένουν
εσύ νηφάλιος κι αποφασισμένος
να τραβάς την κουρτίνα δείχνοντας

εκείνον στη σκιά που δίνει λεφτά στον άλλο
εκείνον με φωνή κοφτή που δίνει οδηγίες πώς θα χτυπηθεί η απεργία
εκείνους που λιώνουν στα νοσοκομεία από καρκίνο γνωστά σκηνικά
σύνεργα τσιγκέλια μάσκες οξυγόνου καθετήρες ακρωτηριασμοί
εκείνους που λιώνουν στα σπίτια τους από κάτι που δεν πρόκειται να το μάθει ποτέ κανείς
εκείνους που λιώνουν στη δουλειά τους σαν λαμπάδες

όταν μπορείς
ενώ οι άλλοι δείλιασαν
φεύγουνε και σ' αφήνουν κι η νύχτα παγώνει
εσύ γαλήνιος να περιμένεις να χαράξει
γράφοντας πάντα θάλασσα αίμα δημοκρατία δικαιοσύνη

σίγουρα δεν θα εκστασιαστεί κανείς και δεν θα κλάψει
σίγουρα δεν θ' ανοίξουνε στα δυο οι ουρανοί να κατέβει η Μούσα να σε στεφανώσει

μόνο που κάποιοι ίσως λίγο σταθούν
κοιτάξουν πίσω γύρω μέσα τη ζωή τους
καταλάβουνε και χαμογελάσουν.

Να 'σαι βέβαιος ότι θα 'χουμε εξελίξεις.

Από την ανθολογία Φώτα Πορείας, 1
Εκδόσεις: Σύγχρονη Εποχή, 1988

(πρωτότυπη φωτογραφία: flickr.com)

Πινακοθήκη: Eugene Zak (1884-1926)

2011-11-15T07:31:00.000+02:00

6Woman Writing a Letter6

Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι: Γράμμα στην Τατιάνα Γιακόβλεβα

2011-11-08T18:01:00.000+02:00

(απόσπασμα)

Δεν σου αξίζει μέσα στο χιόνι και τον τύφο
μ' αυτά τα πόδια να πορεύεσαι,
εδώ στα χάδια παράδωσέ τα,
σε δείπνα με πετρελαιάδες.
Μην το σκέφτεσαι, κατσουφιάζοντας
κάτω από τα ισιωμένα τόξα των φρυδιών σου.
Έλα εδώ, έλα στο σταυροδρόμι
της πελώριας κι αδέξιας αγκαλιάς μου.
Δε θες;
Μείνε εκεί και ξεχειμώνιασε
και στον συνολικό λογαριασμό θα προσθέσουμε
κι αυτή
την προσβολή.
Εγώ έτσι κι αλλιώς κάποτε θα σε πάρω,
είτε μονάχη σου
είτε μαζί με το Παρίσι.

Владимир Владимирович Маяковский
Μετάφραση: Σταυρούλα Αργυροπούλου

Από το Ημερολόγιο 2011
εκδ. Μεταίχμιο, 2010

(πρωτ. φωτογραφία: ruslit.traumlibrary.net)

Δημήτρης Χατζής: Θητεία

2011-11-01T18:29:00.001+02:00

«Βρισκόμαστε κοντά στη Μουργκάνα. Πρόκειται να κάνουμε ενέργεια με μεγάλες δυνάμεις κι αυτή τη φορά φοβάμαι πολύ.»

Είχε πάρει το γράμμα της λίγες μέρες πιο πριν και δεν πρόφτασε να της στείλει την απόκρισή του. Της έγραφε πως την αγαπούσε πολύ, πως άμα γύριζε θα την παντρευότανε και της ξανάγραφε πως φοβότανε πάρα πολύ στη Μουργκάνα. Είταν ένας στρατιώτης από το τάγμα 583 της 75ης Ταξιαρχίας.

Τώρα κείτεται άθαφτος κάτω από έναν όρθιο βράχο στο Τσεροβέτσι με το πρόσωπο το μισό φαγωμένο, το 'να πόδι σπασμένο και το χέρι φευγάτο δυο μέτρα μακρύτερα. Τ' άλλο του χέρι, καθώς είναι πεσμένος, μοιάζει σα ν' ακουμπάει στην τζέπη που είχε τα γράμματα. Μέσα στη φουρτούνα εκείνων των ημερών, τα δυο γράμματα, που τα πήραν οι δικοί μας, βραχήκανε και τα ονόματα χάθηκαν — το δικό του και το δικό της.

Από το βιβλίο του Δημήτρη Χατζή Θητεία
εκδ. το Ροδακιό, 2000

(πρωτότυπη φωτογραφία: tovima.gr)

η Μαρίνα Τσβετάγιεβα στον Μπαρίς Παστερνάκ

2011-10-25T08:30:00.000+03:00

26 Μαίου 1926

Γεια σου, Μπαρίς! Είναι έξι η ώρα το πρωί, φυσά ασταμάτητα. Μόλις τώρα έτρεχα στη μικρή αλέα προς το πηγάδι (δυο διαφορετικές χαρές: άδειος ο κουβάς, γεμάτος ο κουβάς) και προϋπαντούσα σύγκορμη τον αέρα, χαιρετούσα εσένα. Στο κατώφλι (με γεμάτο πια τον κουβά) η επόμενη παρένθεση: όλοι κοιμόντουσαν ακόμη, κοντοστάθηκα, σήκωσα το κεφάλι μου για να σε προϋπαντήσω. Ετσι ζω μαζί σου, πρωί και βράδυ, σηκώνομαι μέσα σου, πλαγιάζω μέσα σου.

Δεν ξέρεις όμως ότι έχω γράφει κάποιους στίχους για σένα, στο αποκορύφωμα του Βουνού... Ημιτελείς, μια έκκληση σ' εσένα μέσα μου, σ'εμένα μέσα μου.

Ένα απόσπασμα:

Στη σκοποβολή — σκέτος Σκύθης,
στο χορό για τον Χριστό — ένα μαστίγιο.
Θάλασσα! Τολμώ σαν ουρανός μέσα σου να μπω.
Σε κάθε στίχο,
σα να 'ναι σφύριγμα κρυφό,
σταματώ.
Αφουγκράζομαι.
Σε κάθε αράδα — στάσου!
Σε κάθε τελεία κι ένας θησαυρός.
Μάτι! Σαν φως προς τη μεριά σου απλώνομαι,
διαλύομαι. Από τη θλίψη
σαν κιθάρα
νιώθω να κουρδίζομαι ξανά,
να μεταμορφώνομαι γι άλλη μια φορά...

Τι άλλο να σου γράφω, Μπαρίς; Η σελίδα τελειώνει, η μέρα άρχισε. Μόλις τώρα γύρισα από την αγορά. Σήμερα στο χωριό έχουν γιορτή' οι πρώτες σαρδέλες! Σαρδέλες όχι σε κιβώτια, αλλά πιασμένες σε δίχτυα.

Ξέρεις, Μπαρίς, αρχίζω να νιώθω μια έλξη για τη θάλασσα κι αυτό εξαιτίας μιας κακόβουλης περιέργειας' θέλω να πειστώ για τη δική μου αστάθεια.

Φιλώ το κεφάλι σου' μου φαίνεται ότι είναι τόσο μεγάλο εξαιτίας αυτών που έχει μέσα του' είναι σαν να φιλώ ένα ολόκληρο βουνό, ένα από τα Ουράλια...

Πρόσεξες ότι σου χαρίζω το είναι μου σε κομμάτια;

Marina Ivanovna Tsvetaeva
Μετάφραση: Σταυρούλα Αργυροπούλου

Από το βιβλίο Παστερνάκ, Τσβετάγιεβα, Ρίλκε - η αλληλογραφία των τριών
εκδ. Μεταίχμιο, 2005

(πρωτ. φωτογραφία: poesie.net

Μανόλης Αναγνωστάκης: ΥΓ.

2011-10-18T07:58:00.000+03:00

Χρόνια ύστερα από το θάνατό του, εσύ έστελνες
στη μάνα του κάθε μήνα ένα γράμμα από το πα-
κέτο που σου είχε εμπιστευτεί.

Από το βιβλίο Μανόλης Αναγνωστάκης, ΥΓ.
Εκδόσεις: Νεφέλη, 1992

(πρωτότυπη φωτογραφία: tvxs.gr)

Πινακοθήκη ~ Domenico Induno (1815–1878)

2011-10-11T07:40:00.000+03:00

6The Letter6

Καίσαρ Μόρο: Γράμματα

2011-10-04T07:52:00.000+03:00

(απόσπασμα)

Σ' αγαπώ με τη μεγάλη σκληρότητά σου, γιατί έρχεσαι
στον ύπνο μου και με σηκώνεις σαν ένας θεός, σαν
ένας αυθεντικός θεός, σαν ο μοναδικός θεός, με την αδικία
των θεών, ολόμαυρος θεός νυκτερινός, όλος λιθάρι αψιδιανό
με το κεφάλι σου αδάμαντα, σαν άγριο άλογο με τ' άγρια
χέρια σου και τα χρυσά πόδια σου που συγκρατούν
το μελαμψό σώμα σου, με σέρνεις και με εκσφενδονίζεις
στη θάλασσα των μαρτυρίων και των υποθέσεων.

Τίποτα δεν υπάρχει πέρα από σένα, μόνο η σιωπή
και το κενό. Αλλά εσύ είσαι το κενό και η νύχτα,
ο αγέρας και το νερό όπου πίνω το σιωπηλό δηλητήριο
και το ηφαίστειο που έπεσα μέσα του πριν από καιρό,
αιώνες πριν γεννηθώ, για να με σέρνεις από τα μαλλιά
στο θάνατό μου.
... ... ...

César Moro (Alfredo Quíspez Asín)
Μετάφραση: Ρήγας Καππάτος

Από το βιβλίο Γενική Ανθολογία Σύγχρονης
Λατινοαμερικανικής ποίησης 1892-1975
εκδ. Εκάτη, 2011

(πρωτ. φωτογραφία: revistadelauniversidad.unam.mx)

Κάθρην Μάνσφηλντ: Το μάθημα μουσικής

2011-09-27T07:52:00.004+03:00

...χωρίς να κοιτάζει κανέναν, το βλέμμα της διέτρεξε εκείνη τη θάλασσα από χρωματιστές φανελένιες μπλούζες, τα ροδαλά πρόσωπα και τα χέρια που κουνιόνταν πάνω κάτω σπασμωδικά, τις σεινάμενες, σαν πεταλούδες, κορδέλες των μαλλιών και τ' ανοιχτά βιβλία της μουσικής. Ήξερε ακριβώς τι σκέφτονταν. «Η Μήντυ είναι έξαλλη». Ασ' τες να το σκέφτονται! Τα ματόφυλλά της τρεμούλιασαν' έριξε πίσω το κεφάλι προκαλώντας τες. Τι σημασία μπορούσε να 'χει το τι σκέφτονταν τούτα τα πλάσματα για κάποιον που στεκόταν εκεί αιμορραγώντας μέχρι θανάτου, με την καρδιά ξεσχισμένη, ξεσχισμένη, από 'να τέτοιο γράμμα...

...«Αισθάνομαι όλο και περισσότερο ότι ο γάμος μας θα ήταν λάθος. Όχι πως δε σ' αγαπώ. Σ' αγαπώ όσο μου 'ναι δυνατό ν' αγαπήσω μια γυναίκα, αλλά για να πω την αλήθεια, κατέληξα στο συμπέρασμα ότι δεν είμαι από τους άντρες που παντρεύονται, και η ιδέα της αποκατάστασης δε με γεμίζει παρά με...» και η λέξη «αηδία» είχε σβηστεί ελαφρά κι από πάνω της είχε γραφτεί «θλίψη».

Μπάζιλ! Η μις Μήντοους πλησίασε αγέρωχα το πιάνο. Η Μαίρη Μπήζλεϋ, που περίμενε τούτη τη στιγμή, έσκυψε μπροστά' οι μπούκλες της έπεσαν πάνω στα μάγουλά της, ενώ μουρμούριζε «Καλημέρα, μις Μήντοους» κι έτεινε μάλλον παρά που 'δωσε στη δασκάλα της ένα όμορφο κίτρινο χρυσάνθεμο. Αυτή η μικρή τελετουργία με το λουλούδι γινόταν πολύν καιρό τώρα, ολόκληρη τη σχολική περίοδο σχεδόν. Αποτελούσε πια τόσο πολύ μέρος του μαθήματος όσο και το άνοιγμα του πιάνου. Τούτο το πρωινό όμως, αντί να το πάρει, αντί να το στερεώσει στη ζώνη της καθώς έσκυβε πάνω απ' τη Μαίρη κι έλεγε «Ευχαριστώ, Μαίρη. Τι όμορφο! Γύρνα στη σελίδα τριάντα δύο», η Μαίρη είδε έντρομη τη μις Μήντοους ν' αγνοεί τελείως το χρυσάνθεμο, να μην απαντάει στο χαιρετισμό της, αλλά να λέει παγωμένα. «Στη σελίδα δεκατέσσερα, σε παρακαλώ, και πρόσεχε καλά τους χρόνους».

Φοβερή στιγμή! Η Μαίρη κοκκίνισε μέχρι που ανέβηκαν στα μάτια της δάκρυα, αλλά η μις Μήντοους είχε ξαναγυρίσει στο αναλόγιο της μουσικής' η φωνή της ακούστηκε ηχηρή σ' όλη την αίθουσα. «Σελίδα δεκατέσσερα, θ' αρχίσουμε με τη σελίδα δεκατέσσερα. Με το «Θρήνο». Τώρα πια, κορίτσια, πρέπει να το ξέρετε, θα το αρχίσουμε όλες μαζί' όχι τμηματικά, αλλά όλες μαζί. Και χωρίς έκφραση. Τραγουδήστε το όμως πολύ απλά, κρατώντας το χρόνο με τ' αριστερό χέρι».

Σήκωσε την μπαγκέτα και χτύπησε το αναλόγιο δυο φορές. Τώρα μπήκε η Μαίρη με τις πρώτες συγχορδίες' όλα εκείνα τ' αριστερά χέρια κατέβηκαν χτυπώντας τον αέρα, κι αντήχησαν όλες εκείνες οι νεανικές, πένθιμες φωνές:

Τι σύντομα μαραίνονται τα ρόδα της χαράς
τι σύντομα ο χειμώνας ξεπροβαίνει
τι γρήγορα οι νότες της χαράς
σβήνουν στ' αυτί που μόνο τις προσμένει.

Ω, Θε μου, τι θα μπορούσε να 'ναι πιο τραγικό απ' αυτόν το θρήνο! Κάθε νότα και στεναγμός, λυγμός, βογκητό απέραντης θλίψης. Η μις Μήντοους σήκωσε τα χέρια της μέσ' στο φαρδύ φόρεμα κι άρχισε να διευθύνει και με τα δυο. « ...Αισθάνομαι όλο και πιο έντονα ότι ο γάμος μας θα ήταν λάθος...» Χτύπησε το χρόνο και οι φωνές θρήνησαν: Τι γρήγορα. Τι τον έπιασε να γράψει τέτοιο γράμμα! Τι μπορούσε να φταίει γι' αυτό! Ήρθε τόσο ξαφνικά. Το τελευταίο του γράμμα ήταν όλο για μια βιβλιοθήκη από βελανιδιά που είχε αγοράσει για τα βιβλία «μας», κι ένα «μικρό, κομψό έπιπλο εισόδου» που είχε δει, «ένα πολύ περιποιημένο πραματάκι με μια σκαλιστή κουκουβάγια πάνω σ' ένα υποστήριγμα, που κρατούσε στα νύχια της τρεις βούρτσες για καπέλα». Πόσο είχε γελάσει μ' αυτό! Μόνο ένας άντρας μπορούσε να σκεφτεί πως χρειάζονταν τρεις βούρτσες για καπέλα! Σβήνουν στ' αυτί, τραγούδησαν οι φωνές.

[....] Ξαφνικά άνοιξε η πόρτα. Ένα κοριτσάκι ντυμένο στα μπλε διέσχισε το διάδρομο με θόρυβο, με κρεμασμένο το κεφάλι, δαγκώνοντας τα χείλια και παίζοντας το ασημένιο βραχιόλι στο μικρό, κοκκινισμένο καρπό. Ανέβηκε τα σκαλιά και στάθηκε μπροστά στη μις Μήντοους. «Τι συμβαίνει, Μόνικα;»
«Αν έχετε την καλοσύνη, μις Μήντοους», είπε το κοριτσάκι με κομμένη την ανάσα «η μις Ουάιατ θέλει να σας δει στην αίθουσα των καθηγητών».
«Πολύ καλά», είπε η μις Μήντοους και φώναξε στα κορίτσια. «Έχω το λόγο σας ότι θα μιλάτε χαμηλόφωνα όσο θα λείπω». Αυτά όμως ήταν πολύ εξουθενωμένα για να κάνουν οτιδήποτε άλλο. Τα περισσότερα φύσαγαν τη μύτη τους.

Οι διάδρομοι ήταν παγωμένοι και σιωπηλοί κι αντηχούσαν στα βήματα της μις Μήντοους. Η διευθύντρια καθόταν μπροστά στο γραφείο της. Για μια στιγμή έμεινε με το κεφάλι κατεβασμένο. Ως συνήθως ξεμπέρδευε τα γυαλιά της, που είχαν μαγκώσει στο δαντελένιο της γιακά. «Καθίστε, μις Μήντοους» της είπε πολύ καλοσυνάτα. Κι ύστερα σήκωσε απ' το σουμέν ένα ροζ φάκελο.
«Έστειλα να σας φωνάξουν γιατί είχατε αυτό το τηλεγράφημα».
«Τηλεγράφημα για μένα, μις Ουάιατ;»

Ο Μπάζιλ! Είχε αυτοκτονήσει, συμπέρανε η μις Μήντοους. Το χέρι της τινάχτηκε να το πάρει, αλλά η μις Ουάιατ το κράτησε για μια στιγμή. «Ελπίζω να μην είναι άσχημα νέα» είπε με καλοσύνη. Η μις Μήντοους το άνοιξε σκίζοντας το φάκελο.

«Αγνόησε γράμμα πρέπει ήμουν τρελός αγόρασα καλόγερο σήμερα. Μπάζιλ». Διάβασε και δεν μπορούσε ν' αποτραβήξει τα μάτια της απ' το τηλεγράφημα.

«Ελπίζω πως δεν είναι τίποτα σοβαρό» έκανε η μις Ουάιατ σκύβοντας μπροστά.
«Α, όχι, ευχαριστώ, μις Ουάιατ» είπε κοκκινίζοντας η μις Μήντοους. «Δεν είναι τίποτα άσχημο. Είναι -της ξέφυγε σαν δικαιολογία ένα γελάκι- «είναι από τον αρραβωνιαστικό μου που λέει ότι... λέει ότι...». Ακολούθησε σιωπή, «Κατάλαβα» έκανε η μις Ουάιατ. Κι άλλη σιωπή. Ύστερα. «Έχετε ακόμη δεκαπέντε λεπτά απ' την τάξη σας, έτσι δεν είναι, μις Μήντοους;»
«Μάλιστα, μις Ουάιατ». Η μις Μήντοους σηκώθηκε και σχεδόν έτρεξε προς την πόρτα.
«Α, μια στιγμή, μις Μήντοους», είπε η μις Ουάιατ. «Πρέπει να σας πω ότι δε μ' αρέσει να παίρνουν οι καθηγητές μου τηλεγραφήματα τις ώρες του σχολείου, εκτός κι αν πρόκειται για πολύ άσχημα νέα, όπως ένας θάνατος», εξήγησε η μις Ουαιατ, «ή κάποιο πολύ σοβαρό δυστύχημα ή κάτι παρόμοιο. Τα καλά νέα, μις Μήντοους, μπορούν πάντα να περιμένουν, ξέρετε».

Πετώντας από ελπίδα, αγάπη, χαρά, η μις Μήντοους έφτασε βιαστικά στην αίθουσα της μουσικής, διέσχισε το διάδρομο, ανέβηκε τα σκαλιά, και πλησίασε το πιάνο.
«Στη σελίδα τριάντα δύο, Μαίρη» έκανε, «σελίδα τριάντα δύο» και παίρνοντας το κίτρινο χρυσάνθεμο, το κράτησε μπροστά στα χείλη της για να κρύψει το χαμόγελό της. Μετά στράφηκε στα κορίτσια, χτυπώντας την μπαγκέτα της: «Σελίδα τριάντα δύο, κορίτσια, σελίδα τριάντα δύο».
... ... ...

Katherine Mansfield
Μετάφραση: Μίνα Δαλαμάγκα

από την Νεότερη ευρωπαϊκή λογοτεχνία
Ανθολόγιο μεταφράσεων Β' ενιαίου λυκείου (επιλογής) , του
Οργανισμού Εκδόσεως Διδακτικών Βιλίων

(πρωτ. φωτογραφία: mp.natlib.govt.nz)

ο Πωλ Ελυάρ προς την Γκαλά

2011-09-20T07:45:00.000+03:00

[Νίκαια, Ιούνιος 1929]
Σάββατο

Τελικά, ίσως είναι καλύτερα που δεν έλαβες εκείνο το γράμμα. Ήταν πολύ θλιβερό μ' όλα όσα μπορεί να σημαίνει αυτή η λέξη.

Όμως απόψε, που έχω την εντύπωση ότι ζω, είμαι χαρούμενος, πολύ χαρούμενος, Γκαλά μου, ΜΟΝΑΔΙΚΗ, που δεν σ' έκανα να πονέσεις. Και ανασαίνω ελεύθερα. Μόνο όταν είμαι πολύ δυστυχισμένος, και τη νύχτα της Τετάρτης ήμουν στ' αλήθεια πολύ δυστυχισμένος, δεν θα ήθελα να σε ξαναδώ πια.

Όταν όμως, σαν σήμερα, έχω τρία ραντεβού, μεγάλη επιτυχία, καινούργια βιβλία, όταν η ζωή ξαναρχίζει, τότε δεν θέλω να φανώ άδικος μαζί σου και η σκέψη σου, η ύπαρξή σου παίρνουν μέσα μου τη θέση αυτής της ζωής και ονειρεύομαι πως είμαι περισσότερο μαζί σου παρά με τον ΚΟΣΜΟ. Το ποίημα δεν σου το στέλνω γιατί θα υποβίβαζε το γράμμα μου στα μάτια σου, αυτό το μακρύ ποίημα θα σου εξηγούσε πόσο δυστυχισμένος ήμουνα.

Και ήταν όλα εναντίον μου. Δεν θέλω να σου πω τίποτα γιατί τώρα πέρασε πια, το ξεπέρασα τελείως, είχα όμως τρομοκρατηθεί από τρομερά πράγματα, χειρότερα από το θάνατο. Ο έρωτας δεν υπήρχε πια.

Και αυτό έμοιαζε με τιμωρία. Είναι μια φρικτή χριστιανική αντίληψη, αποθαρρυντική, τελείως ανυπόφορη. Και μου είχες γράψει λιγάκι αδέξια (το μυαλό μου είχε θολώσει πια).

Καλή μου, όλα τελείωσαν. Σ' αγαπώ, σ' αγαπώ, είσαι αληθινή και όμορφη. Ο ΕΡΩΤΑΣ ΕΙΝΑΙ ΠΑΝΩ ΑΠ' ΟΛΑ. ΜΕ ΤΗ ΓΚΑΛΑ ΜΟΥ, ολοδική μου σ' έναν κόσμο ολοδικό μου.

Πες στον Γκαγιάρ ότι μου είναι συμπαθής. έλαβες το γράμμα με τα κλειδιά;

Paul Eluard
Aπόδοση: Χρήστος Σαλταπήδας

από Το Δέντρο, τχ. 52
Απρίλιος 1990

(πρωτότυπη εικόνα: geocities.ws)

Μανουέλ Ναβάρρο Λούνα: Γράμμα μιας κουβανέζας μάνας σε μια μάνα αμερικάνα

2011-09-13T15:50:00.000+03:00

Γαλανομάτα μάνα μητέρα Αμερικάνα
εμένα τα παιδιά μου την ησυχία θέλουν
την όμορφη ειρήνη μάθανε ν' αγαπάνε
δουλεύουν, τραγουδάνε και παίζουνε κιθάρα
στης φοινικιάς τον ίσκιο τον πράσινο στρωμένοι.
Ο Ρόμπερτ σου, το νέο πυρόξανθο λουλούδι,
πόσο μα πόσο θα 'ταν ευτυχισμένος, σκέψου,
αν μπόραγε να παίξει μπέηζ μπωλ με το Χουάν μου
το γιο μου τον τσαχπίνη και τον κατσαρομάλλη!
Όχι αποβάσεις πια κι έμποροι καυγατζήδες
που το λαό σας κυβερνούν, κι όταν το θεν προστάζουν
ο Ρόμπερτ σου φονιάς να γίνει του Χουάν μου
κάτω απ' τον ουρανό μας, στη γη την πατρική μας.
Ο Χουάν μου είν' ευγενικός, σιχαίνεται το αίμα
ειρήνη θέλει και δουλειά, να ζήσει, να προκόψει.
Όμως, σαν τη σημαία του έρχονται να προσβάλλουν,
σαν λεοντάρι τότε ορμά απ' τον αψύ θυμό του
καί τ' άσπρο περιστέρι μας μάχεται σα θηρίο.
Σαν μάνα προς μητέρα, εγώ σου λέω τώρα:
συμβούλεψε το γιο σου στη γη μας να μην έρθει'
σαν φίλος, σαν αδέρφι και σαν ξενητεμένος
να 'ρθεί και να κοπιάσει όποτ' επιθυμήσει
στο ίδιο το τραπέζι θα φάει κι αυτός μαζύ μας.
Μα όχι αρματωμένος να 'ρθεί σαν πειρατής.
Οι πειρατές που αγγίζουν ετούτο το Νησί
μένουνε στις ακτές του, και όχι ζωντανοί.
Τότε θα πάψεις να 'σαι σαν τώρα φαντασμένη
και δάκρυα θα χύνεις από ντροπή, καϋμένη.
Καλύτερα, ωστόσο, δεν είναι, μόδερ Μαίρσι
κι ο Ρόμπερτ κι ο Χουάν μου να ζουν ευτυχισμένοι
καθένας τους στη γη του που 'δε το φως της μέρας,
και μόνο τις σπουδές τους, τις τέχνες να φροντίζουν
κι ακόμα την αγάπη με τα γλυκά κορίτσια;
Άκουσε, εγώ σου δίνω υπόσχεση ιερή
ποτέ του να μη γίνει ο γιος μου επιδρομέας,
τι από μικρός μαθαίνει να σέβεται τους άλλους,
των άλλων τις πατρίδες, όσο μικρές κι αν είναι.
Όμως, σε σας, το Ρόμπερτ αλλιώς τόνε μαθαίνουν...
Κι αν έρθει εδώ ζωσμένος άρματα και πιστόλια
και ρίξει πρώτος βόλι, ω τότε, μόδερ Μαίρυ,
χρέος του Χουάν μου θα 'ναι ν' αντιπυροβολήσει.

Μάνα γαλανομάτα, μητέρα Αμερικάνα,
για τη ζωή του Ρόμπερτ σου με τα χρυσά μαλλιά
και τη ζωή του νέγρου μου Χουάν του σγουρομάλλη
ας τραγουδήσαμε κι οι δυο τραγούδι μητρικό
για την ειρήνη που κι αυτή γυναίκα είναι και μάνα.
Κι ας μη τ' ακούσουν οι έμποροι που θεν τις ταραχές
κι ο νους τους είν' στο χρήμα και όχι στα παιδιά μας
και στέλνουνε το Ρόμπερτ, το νέο σου λουλούδι
το γιο μου να σκοτώσει κι αυτός να σκοτωθεί
κάτω απ' τίς μεγάλες πράσινες φοινικιές μας.

Σαν μάνα προς μητέρα, εγώ σε ειδοποιώ:
συμβούλεψε το γιο σου στην Κούβα να μην έρθει.

Manuel Navarro Luna
Μετάφραση: Ρίτα Μπούμη Παπά

από την παγκόσμια ανθολογία νέγρικης ποίησης
Εκδόσεις: Τύμφη, 1973

(πρωτότυπη φωτογραφία του Μανουέλ Ναβάρρο Λούνα: ecured.cu)

Πινακοθήκη ~ Petrus Van Schendel (1806-1870)

2011-09-06T07:59:00.002+03:00

6The Letter6

Λέοναρντ Κοέν: Τα γράμματα

2011-07-26T08:58:00.001+03:00

Ποτέ δεν θέλησες να λάβεις
Τα γράμματα που έστειλα
Μα έχεις συλλάβει την ουσία
Αυτού που έχουν να σου πουν

Διαβάζεις ξανά
Αυτά που δεν έχεις κάψει
Τα φέρνεις στα χείλη και τα φιλάς
Τις σελίδες που γράφουν για την έγνοια μου

Έλεγα πως έγινε κατακλυσμός
Έλεγα πως τίποτα δεν έχει απομείνει
Έλπιζα πως θα 'ρθεις
Σου είχα δώσει την διεύθυνση

Η ιστορία σου ήταν μεγάλη
Η πλοκή της είχε ένταση πολύ
Σου πήρε χρόνια να περάσεις
Τις γραμμές της αυτοάμυνας

Οι πληγωμένες μορφές εμφανίζονται:
Η απώλεια, σε όλη της την έκταση
Και να και η απλή καλοσύνη
Η μοναξιά της δύναμης

Μπαίνεις μες στο δωμάτιό μου
Κάθεσαι στο γραφείο μου
Αρχίζεις να γράφεις το γράμμα σου
Σ' αυτόν που θα είναι ο επόμενος

Leonard Cohen
Μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

από Το βιβλίο του Πόθου
Εκδόσεις: Ιανός, 2008

(πρωτότυπη φωτογραφία: rockhall.com)

Ακόμα:
- ο Λέοναρντ Κοέν στο juke box

H ανάρτηση είναι αφιερωμένη στον Kostas L.A.

ο Βάλτερ Μπένγιαμιν προς τον Τέοντορ Αντόρνο

2011-07-19T10:28:00.002+03:00

Λούρδη, 2 Αυγούστου 1940

Αγαπητέ Τέντυ

Με μεγάλη χαρά, για πολλούς λόγους, έλαβα το γράμμα σου της 15ης Ιουλίου-Μίλησα με την Felizitas για την πλήρη αβεβαιότητα στην οποία βρίσκομαι όσον αφορά τα γραπτά μου. (Έχω σχετικά λιγότερους λόγους να φοβάμαι για την τύχη του χειρόγραφου των Στοών απ' ότι για τα άλλα) όπως ξέρεις, όμως, τα πράγματα δεν κάνουν την προσωπική μου κατάσταση καλύτερη από αυτή των γραπτών μου. Τα μέτρα που με συνέτριψαν τον περασμένο Σεπτέμβριο μπορούν να επαναληφθούν από μέρα σε μέρα, αλλά αυτή τη φορά με τελείως διαφορετική πρόγνωση. Τους τελευταίους μήνες, έχω δει αρκετούς όχι απλώς να απομακρύνονται από την αστική τους ζωή όσο να καταδύονται με το κεφάλι κάπου μακριά της από τη μία μέρα στην άλλη...

Η πλήρης αβεβαιότητα για την επόμενη μέρα, για το τι θα φέρει η επόμενη ώρα, κυριαρχεί πάνω μου εδώ και εβδομάδες. Είμαι καταδικασμένος να διαβάζω κάθε εφημερίδα(τώρα βγαίνουν σε μία μόνο σελίδα) σαν γραπτή κλήση σε προσαγωγή, να διακρίνω σε κάθε ραδιοφωνική εκπομπή τον αγγελιοφόρο του κακού. η προσπάθεια μου να φτάσω στη Μασσαλία για να υπερασπιστώ την περίπτωση μου στο προξενείο πήγε χαμένη. Καιρό τώρα δεν έχει δοθεί άδεια παραμονής σε κανένα ξένο υπήκοο. Συνεπώς συνεχίζω να εξαρτώμαι από οτιδήποτε κάνετε εσείς στο εξωτερικό...

Μαθαίνω για τις διαπραγματεύσεις σου περί Χαβάνας και Σαν Ντομίνγκο. είμαι πεπεισμένος ότι κάνεις ότι είναι δυνατόν - όπως λέει η Felizitas «πέρα απ' τις ανθρώπινες δυνατότητες». Φοβούμαι πως έχουμε λιγότερο χρόνο από ότι νομίζουμε... Ελπίζω μέχρι στιγμής να σου έχω δώσει την εντύπωση ότι διατηρώ την ψυχραιμία μου ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές. Μη νομίζεις ότι έχει αλλάξει τίποτε. Αλλά δεν μπορώ να κλείσω τα μάτια μπροστά στην επικίνδυνη φύση των πραγμάτων. Πιστεύω ότι όλοι όσοι κατάφεραν να διαχωρίσουν τη θέση τους κάποια μέρα θα λογοδοτήσουν.

Μέσω Γενεύης - από όπου μάλλον θα κατευθυνθούν κι αυτά τα λόγια - θα λάβεις το βιογραφικό μου... Μου προξενεί ανακούφιση το γεγονός ότι παραμένεις «προσεγγίσιμος» στη Νέα Υόρκη και σε επιφυλακή, με την κυριολεκτική της σημασία...

Τις ευχές μου
Δικός σου, Βάλτερ Μπένγιαμιν

Υ.Γ.: Συγχώρεσε, σε παρακαλώ, την οδυνηρώς πλήρη υπογραφή' επιβάλλεται.

Walter Benjamin

από τo Πλανόδιον,
Τεύχος 23, Ιούλιος 1996
Αφιέρωμα στην "Αισθητική φιλοσοφία της Σχολής της Φρανκφούρτης" - κεφάλαιο "Μαρτυρίες και σχόλια", επιμέλειας Στάθη Γουργουρή και Γιώργου Σαγκριώτη

(πρωτότυπη φωτογραφία: bellswithin.tumblr.com)

H ανάρτηση είναι υπόδειξη και δουλειά του Χρήστου.

Περισσότερα:
- ο Βάλτερ Μπένγιαμιν στα αυτοβιογραφικά
- Kαθημερινή, 18-09-09: Τέοντορ Αντόρνο, ένα ξεχασμένο στολίδι της φιλοσοφίας, του Κώστα Θ. Καλφόπουλου
- Ελευθεροτυπία, 4-4-03: Τέοντορ Αντόρνο - Τόμας Μαν, Η λογοτεχνική πραγμάτωση μιας μουσικοφιλοσοφικής θεωρίας, της Κατερινας Σχινά.

Γεράσιμος Δενδρινός: Χαιρετίσματα από το Νότο

2011-07-12T08:45:00.000+03:00

«...Μάλλιασε η γλώσσα μου να λέω πως πρέπει να γκρεμιστεί ο μεσότοιχος της κρεβατοκάμαρας και να γίνουν τα δύο δωμάτια ένα», απάντησε αυτή.
«Εμείς πότε θα γίνουμε ένα;» ρώτησε ο πατέρας κι έσκυψε να τη φιλήσει στο λαιμό.
«Εεεε!», τον αποπήρε αυτή, χωρίς να μπορέσει ν' αποφύγει το σφιχταγκάλιασμά του.

Όλα μπροστά μου είχαν θολώσει - αδύνατο στη θέση της μητέρας να βάλω αυτήν την κασκαρίκα.
«Μπαμπά, τώρα το θυμήθηκα! Το γράμμα για σένα σε μου το 'δωσε ο ταχυδρόμος, η Πάτρα μου το 'δωσε!», είπα δυνατά.

«Ποια είναι αυτή η Πάτρααα;», ρώτησε η Ρόζα και κάρφωσε το βλέμμα της στον πατέρα.
«Η μοδίστρα μωρέ... Της χρωστάει λεφτά για τα φορέματα η Βαγγελία...», δικαιολογήθηκε αυτός.

Του έδωσα το γράμμα. «Θα το δω σπίτι», μου είπε αδιάφορα, «... δεν μπορεί να περιμένει μέχρι το Σάββατο η βλαμμένη;» μα η Ρόζα το βούτηξε μ' επιδέξια χειρονομία και το άνοιξε. Διάβασαν μαζί τη σελίδα. Η καρδιά μου κόντεψε να σπάσει απ'την αγωνία.
«Τέρατα και σημεία! Καλέ αυτή εδώ πέρα είναι τσιμπημένη για τα καλά! Για ποια λεφτά μου λες εσύ;»

Η Ρόζα είχε ανάψει και κοίταζε τώρα τον πατέρα με βλέμμα κακίας, ενώ αυτός κοιτούσε αλλού αδιάφορα.
«Είναι μια ηλίθια μωρέ που νομίζει πως μ' ένα γράμμα θα μ' έριχνε! Τις ξέρεις τις γεροντοκόρες...»
«Μα εδώ υπάρχει και φωτογραφία!... Κόψε φάτσα και βγάλε συμπέρασμα! Αυτή είναι πωλήτρια καλέ, τι μοδίστρα!»

Άφησε το γράμμα πάνω στο τραπέζι και θρονιάστηκε σε μια καρέκλα, σαν να ήθελε να το μελετήσει καλύτερα.
«Έχει και το θράσος να γράφει πως παρατάω τους άνδρες... και για το ποιόν μου! Πού με ξέρει εμένα αυτή;»
«Mη γίνεσαι ηλίθια! Αφού ξέρεις καλά ποιος της τα ξεφούρνισε!...»
«Πότε συναντήθηκες μαζί της; Πες μου πότε;»
«Πού γράφει αυτές τις ψευτιές βρε Ροζάκι, για δείξε μου!»
«Όρσε! Ξεστραβώσου!», του είπε και του πάσαρε το γράμμα στο πρόσωπο, πριν σηκώσει δειλά το χέρι του για να το πάρει. «Εμ βέβαια!, αυτά που δεν μας συμφέρουνε δεν τα διαβάσαμε!»
«Ρε συ, αυτή 'ναι παραμυθατζού! Πότε συναντηθήκαμε και δεν το ξέρω; Με δυο φορές που με τράκαρε σπίτι;»
«Και σ' ερωτεύτηκε αμέσως! Οι γεροντοκόρες δεν είναι μικρά κοριτσόπουλα να πέσουν αμέσως, χρειάζονται από πριν δουλειά, αν θες να ξέρεις!»
«Μα γιατί φέρεσαι έτσι;» ρώτησε ο πατέρας με μαζεμένο ύφος παιδιού, «πας ν' αποδείξεις πως είμαι ντε και καλά σκάρτος από ένα γράμμα;»
«H καρδιά μου μ' έπιασε!...», του απάντησε πιάνοντας το στήθος της. «Από το γράμμα της βγαίνει πως αυτή καλέ υποφέρει... που πάει να πει, πως κάτι της υποσχέθηκες!»
«Μα κορίτσι μου, είναι παλάβω η γυναίκα, το κατάλαβες; Με παραμύθια ζει, πώς θα περάσει την ώρα της; Είπε λοιπόν με το νου της, καλός είν' αυτός, κι αφού τώρα πια έχω μείνει στα αζήτητα, ευκαιρία να γαντζωθώ.»
«Η χρονιά μπήκε γρουσούζικη, αυτό μόνο σου λέω! Καλύτερα να μείνω μόνη μου στο εξής!», φώναξε μισοκλαίγοντας η Ρόζα, και μαζεύτηκε αδέξια πάνω στην καρέκλα της ώστε κόντεψε να πέσει.
«Βρε μούλικο, παλιομαγαρισμένο πλάσμα, άμα πάμε σπίτι, θα σου γίνει η κηδεία!», με απείλησε γεμάτος τσαντίλα ο πατέρας, «είδες τι έκανες;»
«Αυτός δεν έκανε τίποτε, εσύ τα 'κανες όλα!», τον διέκοψε αυτή.

Μάταια ο πατέρας προσπαθούσε να την συνεφέρει.
Κοιτούσα χάμω. Η γιαγιά, σκέφτηκα, αν τα μάθαινε, θα χαιρόταν. Ήθελα να βρισκόμουν στο δρόμο έξω και να της τηλεφωνούσα. Όμως, καθώς η ιστορία με το γράμμα είχε παρατραβήξει, είδα πως το καλύτερο που είχα να κάνω ήταν να βγω στην αυλή.

Από το βιβλίο του Γεράσιμου Δενδρινού Χαιρετίσματα από το νότο
Εκδόσεις: Οδυσσέας, 1994

(πρωτότυπη φωτογραφία: serrelib.gr)

Περισσότερα:
- ο Γεράσιμος Δενδρινός στα λογοτεχνικά ταξίδια στον κόσμο και
- στην Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σερρών.

Γιώργος Καφταντζής: Παράπονο σκοτωμένου μακεδόνα στρατιώτη στην Κρήτη

2011-07-05T08:05:00.001+03:00

Στις πράσινες κοιλάδες του Καλόκαστρου
που σαλεύουν ρείκια παπαρούνες καλαμιές
αγελαδάρης ήμουν μια παλιοζωή θα πεις
πότε νηστικός πότε ξαγρυπνισμένος
μα είχα το κυνήγι το ψάρεμα
ήταν και οι κοπέλες με το γλέντι τους.

Τώρα σ' αυτό το μέρος κι από πάνω μου
ερείπια κ' ερείπια
και του Βαθύλακκου οι λεμονιές
καψαλισμένες απ' τον πόλεμο.

Σύννεφα παν και σύννεφα έρχονται
οι μέρες συνάζονται αδιάκοπα μια μια
η θάλασσα πότε χαρούμενη πότε λυπημένη.
Κ' εκεί στα μέρη του Βορρά η γριά μητέρα μου
σήμερα κι αύριο και μεθαύριο
σαν χτες και σαν προχτές
θε' να μου γράφει ώρες δακρυσμένη γράμματα
εκείνα τ' ανορθόγραφα θαυμάσια γράμματα
που παίρνει κανείς απ' την πατρίδα του
μα εγώ ποτέ δε θα τα πάρω ποτέ
για να μάθω αν η μοδίστρα η Ελένη
αρραβωνιάστηκε ή με περιμένει ακόμα.

Από την Ανθολογία Νεοελληνικής ποιήσεως 1708-1971,
του Σπύρου Κοκκίνη
εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 1971

(πρωτότυπη φωτογραφία: newsfeed.time.com)

Πινακοθήκη ~ Carl Zewy (1855-1929)

2011-06-28T16:28:00.002+03:00

6A young lady reading a letter6

Ρομπέρ Ντεσνός: Χέρια

2011-06-21T16:31:00.000+03:00

Χέρι μαυρισμένο απ' το μελάνι του θλιβερού μαθητή
Χέρι κόκκινο πάνω στον τοίχο απ' την κάμαρα του εγκλήματος
Χέρι χλωμό της πεθαμένης
Χέρια που βαστούν ένα μαχαίρι ή ένα ρεβόλβερ.
Χέρια ανοιχτά
Χέρια κλειστά
Χέρια τιποτένια που βαστούν έναν κοντυλοφόρο
Ω χέρι μου εσύ επίσης εσύ επίσης
Χέρι μου με τις γραμμές σου κι' όμως έτσι είναι
Γιατί να σπιλώσω τις μυστηριώδεις γραμμές σου
Γιατί; καλύτερα οι χειροπέδες καλύτερα να σ' ακρωτηριάσω καλύτερα καλύτερα
Γράψε γράψε γιατί γράφεις ένα γράμμα σ' εκείνη
κι' αυτό το βέβηλο μέσο είν' ένα μέσο να την αγγίξεις
... ... ...

Robert Desnos
Μετάφραση: Tάκης Βαρβιτσιώτης

από την Ανθολογία της Ευρωπαϊκής και Αμερικανικής ποιήσεως
(αναδημοσίευση από τον "Κοχλία", Ιούν.1946)
Εκδ. Παρουσία, 1999

(πρωτότυπη φωτογραφία: mutualart.com)

Πάτρικ Λη Φέρμορ: poste restant

2011-06-14T11:59:00.000+03:00

Μπήκα βιαστικός στην πόλη κι έτρεξα να μαζέψω μερικά γράμματα από το ποστ-ρεστάντ - μόλις που πρόλαβα. Κάθισα με αυτά στο τραπέζι ενός καφενείου στην προβλήτα. Ένα από τα γράμματα, γεμάτο γεωλογικές συμβουλές, ήταν από τον πατέρα μου, ταχυδρομημένο πριν από δύο μήνες από τη Σίμλα: «Οι πάντες έχουν μετακομίσει εδώ για να αποφύγουν τον καύσωνα» μου έγραφε «Από το παράθυρο μου βλέπω το δυτικό τμήμα της κεντρικής οροσειράς των Ιμαλαΐων, και πολλές από τις χιονισμένες κορυφές του Θιβέτ Είναι μια υπέροχη αλλαγή από την Καλκούτα...»

Η επιστολή της μητέρας μου ερχόταν σε απάντηση ενός γράμματος που περιείχε μια διασκεδαστική -ήλπιζα- περιγραφή του παρασιτικού καλοκαιριού μου' της έστελνα αναφορές προόδου μου κάθε εβδομάδα περίπου, εν μέρει για να την ψυχαγωγήσω και εν μέρει για να συμπληρώσω το ημερολόγιο μου αργότερα. «...Βλέπω τι εννοείς για το Mr. Sponge's Sporting Tour» μου έγραφε. «Θα ακολουθήσεις τον Δούναβη; Θα φτάσεις σ' ένα μέρος που λέγεται Ρουστσούκ - μόλις το κοίταξα στον άτλαντα» συνέχιζε. «Μάντεψε ποιος γεννήθηκε εκεί!». Ήταν ο Μάικλ Άρλεν. (Όπως -αν και τότε δεν είχα ακόμη ακούσει για αυτόν- και ο Ελίας Κανέτι.) Η μητέρα μού έδινε πολλές τέτοιες πληροφορίες, συχνά όχι ακριβείς αλλά πάντα ενδιαφέρουσες. Της άρεσε πάρα πολύ να κόβει άρθρα από εφημερίδες και ύστερα από λίγο μια μάζα από αποκόμματα, γεμάτα με ιστορίες του Λονδίνου, κάλυπτε το τραπέζι.

Υπήρχαν πολλά άλλα γράμματα και ένας κανναβένιος φάκελος διαγραμμισμένος με μπλε κιμωλία περιείχε τα χαρτονομίσματα των τεσσάρων λιρών για τον τελευταίο μήνα' πάνω στην ώρα, για άλλη μια φορά! Αλλά το γράμμα που άνοιξα πρώτο και με τον μεγαλύτερο ενθουσιασμό ήταν γραμμένο στα γαλλικά με τον άγριο γραφικό χαρακτήρα της Αγκέλα και είχε ταχυδρομηθεί το επόμενο πρωινό της άφιξής της στη Βουδαπέστη. Όλα μας τα σχέδια και τα τεχνάσματα είχαν στεφθεί με επιτυχία! Ο τόνος του κειμένου, γραμμένου σε χοντρές κόλλες, ήταν στοργικός και αστείος και διαποτισμένος από τις χαρές της τριπλής φούγκας μας. Έκανα στην άκρη τα γράμματα, τα αποκόμματα και τα βιβλία και της έγραψα μια απάντηση αμέσως' μετά, ένα γράμμα για το Λονδίνο και ένα για τη Σμίλα, και μέχρι να τελειώσω ο ήλιος είχε δύσει αφήνοντας στο ποτάμι μια ανοιχτή τσίγκινη απόχρωση. Η νέα σελήνη εμφανίστηκε πελιδνή για μία ώρα και μετά βούτηξε πίσω από τους αντικρινούς λόφους.

Διάβαζα και ξαναδιάβαζα το γράμμα της Αγκέλα. Τα αισθήματα μας -τα δικά μου, τουλάχιστον- ήταν πιο έντονα απ' ό,τι είχαμε παραδεχτεί, και το δέσιμο μας, για όσο διήρκεσε, ήταν ολοκληρωτικό: η τρυφερότητα και ο ενθουσιασμός έρρεαν αφειδώς' δεν είναι να απορεί κανείς που πλέαμε σε πελάγη ευτυχίας: η καλή διάθεση και το αίσθημα της περιπέτειας είχαν χαρίσει μια εύθυμη νότα στα πάντα και ένιωθα σίγουρος ότι, για να αποφύγουμε τις στεναχώριες αργότερα, η Αγκέλα είχε επιδέξια κρατήσει τα πράγματα σε αυτό το επίπεδο. Το σύντομο διάστημά μας μαζί ήταν γεμάτο ανέφελη αγαλλίαση - ο χωρισμός δεν ήταν φταίξιμο κανενός μας και δεν υπήρχαν λόγοι για οτιδήποτε άλλο παρά ευγνωμοσύνη και ίσως να είχαμε σταθεί πιο τυχεροί απ' όσο γνωρίζαμε.

Patrick Leigh Fermor
Μετάφραση: Νίκος Κούτρας

Από το βιβλίο του Πάτρικ Λη Φέρμορ Ανάμεσα στα δάση και τα νερά
Εκδόσεις: Μεταίχμιο, 2004

Link:
- ο Πάτρικ Λη Φέρμορ στο ταξιδεύοντας και
- στα Αυτοβιογραφικά

(πρωτότυπη φωτογραφία: nybooks.com)

Ζυράννα Ζατέλη: Μεσαιωνικό υστερόγραφο

2011-06-07T07:47:00.001+03:00

Έγραφε ερωτικά γράμματα και τα πετούσε στο δρόμο. Χωρίς υπογραφή, χωρίς ημερομηνία, χωρίς όνομα παραλήπτη. Και σε καλούσε να πας να τον βρεις, η καρδιά του χτυπούσε για σένα, για σένα άνοιγε τα μάτια το πρωί, για σένα τα 'κλεινε στο βράδυ, για σένα έγραφε αυτά τα γράμματα και τα πετούσε στο σκοτάδι. Συνήθως άρχιζε ή τελείωνε με κείνα τα τεθλιμμένα στιχάκια: "Λάβε χαρτί χωρίς ψυχή / και σώμα δίχως αίμα...". Ή άλλα που δεν τα ξέραμε: "O έρως κόβει γόνατα / κι οι λογισμοί γερνούνε / και γω τα 'χω και τα δυο / πώς δεν με καταλυούνε".

Ποτέ δεν μάθαμε ποιος είναι. Εικασίες μόνο, χειρότερες κι απ' την πλήρη άγνοια. Σήμερα ήταν αυτός, αύριο εκείνος, μεθαύριο κινδύνευες να 'σαι εσύ ή εγώ. Όποιος κι αν ήταν, δίπλωνε το χαρτί στα τέσσερα και τ' άφηνε να το πάρει ο άνεμος, να το πάει όπου θέλει. Το 'βρισκες σ' απίθανα και πιθανά σημεία. Στους δρόμους, κεντρικούς κι απόκεντρους, στα ρείθρα, κάτω απ' τα τραπέζια στα καφενεία, κάτω από παγκάκια, κάτω απ' τα πόδια σου, συχνά και πιο μακρυά, σκαλωμένα πάνω σε πουρνάρια, σε βατομουριές, ή ανάμεσα στα κομμένα ξύλα για το χειμώνα στα υπόστεγα' πάνω σε τάφους στο κοιμητήριο, κι εκεί ακόμα. Πολλά τα μούσκευε βροχή ή βαριά πάχνη, κι η μελάνη απ' την πέννα διαστέλλονταν, τα γράμματα έμοιαζαν με μπλε νιφάδες χιονιού σε μεγέθυνση, έπαιρναν σχήματα αμοιβάδας. 'Αλλοτε διαλύονταν τελείως, έπιανες το χαρτί κι έσταζε σα σουπιά.

Σπανίως άφηνε να διαφανεί η ταυτότητα του φύλου του. Άντρας. Έλάχιστα μιλούσε για το άτομό του, με τρόπο έμμετρο' ό,τι κυρίως εκθειάζονταν σ' αυτά τα γράμματα, ό,τι απελπισμένα αναζητιόταν και δεν βρίσκονταν, ήσουν εσύ - το κέντρο του κόσμου!

Από το βιβλίο της Ζυράννας Zατέλη Στην ερημιά με χάρι
Εκδόσεις: Σιγαρέτα, 1986

Ακόμα:
- η Ζυράννα Ζατέλλη στα αυτοβιογραφικά και
- εδώ, στο γράμμα σε χαρτί

φωτογραφία: enet.gr (Eλευθεροτυπία)

ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης προς τη γυναίκα του

2011-05-31T08:30:00.000+03:00

Λίζα μου, άρχομαι της παρούσης μου έχων εις το πλευρόν μου τον Ανδρέα μας, όστις περιφέρεται εντός του γραφείου, κάνει όλα άνω κάτω και φωνάζει μέχρις εβδόμου ουρανού παπά, μαμά, παπά. Το βέβαιον είναι, ότι καταλήγει πάντοτε εις το παπά. Είναι πολύ καλά, δόξα τω αγίω Θεώ. Ακόμη όμως δεν του ανεβλάστησαν όλοι οι μεγάλοι οδόντες και να σου είπω την αλήθειαν, ήθελα επιθυμήσει να τελειώση με αυτό το βάσανο πριν ή έλθη το καλοκαίρι. Είναι ένα χαϊδόπαιδο, καλό, καλό, εύμορφο όσο παίρνει και γλυκό όπως είναι η μυστική εκείνη φυσική ουσία, ήτις κρύπτεται εις τον μυχόν των ανθέων και την οποίαν με τόσην επιτηδειότητα ηξεύρει να απαρροφά η μέλισσα.

Είδα και έπαθα να τον μάθω να με φιλή. Τέλος πάντων με το καλό με το κακό το κατόρθωσα και δεν ηξεύρω να υπάρχη μεγαλυτέρα ηθική ευχαρίστησις εκείνης την οποίαν αισθάνομαι εσωτερικώς να πλημμυρίζη τα σπλάχνα μου, όταν με τα δύο του χεράκια μού περιτυλίσκη τον λαιμόν και συγχρόνως προσκολλά επί του στόματός μου τα μυρόβλητα και δροσερά χείλη του. Τα μάτια έγιναν τώρα μαύρα. Επειδή δε διατηρούνται ξανθά τα φρύδια, τα βλέφαρα, η κόμη, και επειδή αι παρειαί του είναι πάντοτε ροδοκόκκιναι σαν το βασιλοκέρασον, η αντίθεσις των χρωμάτων τα καθιστά ζωηρότερα, γλυκύτερα, ευφραδέστερα, μαγικώτερα. Πολλές φορές, όταν τον κρατώ ανάσκελα εις την αγκαλιά μου διά να τον αποκοιμήσω, μένω ωσάν μεθυσμένος από την επιρροήν των βλεμμάτων, του νηπίου εκείνου. Ανεβοκατεβαίνουν τα βλέφαρα και ανάμεσα από τα ματόκλαδά του περνούν αι αχτίδες του φωτός και μου διαπερούν την καρδίαν, καθώς αι αχτίδες του ηλίου, όστις πάει να δύση και πέμπει την λάμψιν του κλεφτά, κλεφτά διά μέσου των χρυσών νεφελών, αι οποίαι τον περιτριγυρίζουν.

Από την Βασική Βιβλιοθήκη, τόμος 16ος
Κεφ. Από την αλληλογραφία του - Ένα γράμμα στη γυναίκα του
Εκδόσεις: Αετός, 1954

εικόνα: Λευκαδίτικα Νέα (από εξώφυλλο της Εστίας)

Γιάννης Τόλιας: Έσκισες το γράμμα μου

2011-05-25T08:05:00.005+03:00

Έσκισες το γράμμα μου
σε μικρά κομμάτια
που έτρεχαν πίσω σου
πεινασμένα σκυλιά
όπως τις φύσαγε ο αέρας
οι λέξεις.

Συλλογή: Ο πειρασμός της νοσταλγίας, 2002

Από το βιβλίο Γιάννης Τόλιας, Ό,τι άγγιξα κι ό,τι θυμάμαι
[ποιήματα 1981-2011]
Εκδόσεις: Γαβριηλίδης, 2011

(πρωτότυπη εικόνα: deviantart.com)

Πινακοθήκη ~ Karl Heinrich Hoff, the elder (1838-1890)

2011-05-19T16:45:00.000+03:00

6The eavesdropper6

Ανρί Μισώ: [Σας γράφω από έναν τόπο μακρινό]

2011-05-13T18:40:00.000+03:00

(μικρό απόσπασμα)
V
Σας γράφω από την άκρη του κόσμου. Πρέπει να το ξέρετε. Συχνά τα δέντρα τρέμουν. Μαζεύουμε τα φύλλα. Έχουν ένα αφάνταστο πλήθος νεύρα. Αλλά τι μ' αυτό; Τίποτε πια δεν υπάρχει ανάμεσα στα φύλλα και στο δέντρο, και σκορπιζόμαστε στεναχωρεμένες.
'Αραγε δε θα μπορούσε να εξακολουθήσει η ζωή επί-γης χωρίς αγέρα; Ή μήπως όλα πρέπει να τρέμουν, ολοένα, ολοένα.
Υπάρχουν ακόμη υπόγειοι κλονισμοί, και, μέσα στο σπίτι, θα 'λεγες θυμοί που έρχουνται να σε συναπαντήσουν ή όντα αυστηρά που θα 'θελαν να σου αποσπάσουν εξομολογήσεις.
Δε βλέπεις τίποτε, παρά μόνο όσα έχουν τόσο λίγη σημασία να τα ιδείς. Τίποτε και όμως τρέμεις. Γιατί;

Henri Michaux
Μετάφραση: Γιώργος Σεφέρης

από την ανθολογία Ξένη Ποίηση του 20ού αιώνα
Εκδ. Λωτός, 2000

(φωτογραφία: Isola di Rifiuti)

Νίκος Θέμελης: Η ανατροπή

2011-05-07T20:00:00.001+03:00

Το επόμενο μαντάτο ήταν ένα πολυσέλιδο γράμμα του Ευάγγελου σταλμένο από τη Σαλονίκη που περιέγραφε γλαφυρά, με πάθος και αφοσίωση, την εθνική ιδέα, του Τούρκου την ανατροπή, το όραμα της ελευθερίας, τη λύτρωση του ελληνισμού της Μακεδονίας. Έτρεχε με κάποιον Δραγούμη, τρελός και παλαβός για τα οράματά του από το Μοναστήρι μέχρι τη Σαλονίκη. Ζητούσε την κατανόησή τους για εκείνον τον αγώνα για την ελευθερία, ήτανε σίγουρος πως θα τον καταλάβαιναν, γιατί ήταν αγώνας σύμφωνα με τις αρχές και τις αξίες που του είχαν εμφυσήσει. Τους φρόντιζε με επαναλαμβανόμενες διαβεβαιώσεις να μην ανησυχούνε, ήξερε να φυλάγεται και να προσέχει, τους υποσχότανε ότι σύντομα θα είχαν νέα του και πάλι. Έκλεινε μ' έναν παμπόνηρο, ανέντιμο είπε ο Θωμάς, υπαινιγμό ότι τώρα καταλάβαινε πως είχε ξεμυαλίσει η Σαλονίκη τον πατέρα του πριν τόσα και τόσα χρόνια.

Διάβασαν το γράμμα του δυο και τρεις φορές σιωπηλά, μια ο ένας μια ο άλλος, τους είδε ξαφνικά η Αικατερίνη και κατατρόμαξε, το πήρε από τα χέρια τους, χλώμιασε, να της ξεφεύγουν τα επιφωνήματα το ένα πίσω απ' τ' άλλο ψελλίζοντάς το. Ο Θωμάς κατακόκκινος απ' την οργή του, η Ελένη βουβή με το πρόσωπο στις παλάμες της κρυμμένο να μην μπορεί το βλέμμα να σηκώσει. "Εσύ φταις για όλα" ήταν η μόνη κουβέντα που ακούστηκε από το στόμα του Θωμά, που βρόντηξε την πόρτα πίσω του κι έφυγε να πάρει αέρα, μην πλαντάξει. Την άλλη μέρα κιόλας η Ελένη έστειλε τηλεγράφημα κρυφά, παρακαλώντας τους δικούς της να βρουν αμέσως τον Ευάγγελο και να τον στείλουν πίσω.

Από το βιβλίο του Νίκου Θέμελη Η ανατροπή
Εκδόσεις: Κέδρος 2000

Link:
- ο Νίκος Θέμελης στο ηλεκτρονικό περιοδικό του 14ου Γυμνασίου Λάρισας - (αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Η φωνή του Συκουρίου")

ο Ανατόλ Φρανς και ο Κλεμανσώ προς τον Άλφρεντ Ντρέιφους (2 επιστολές)

2011-05-01T17:05:00.000+03:00

Αγαπητέ λοχαγέ Ντρέιφους,

Να μου επιτρέψετε, αν και σας είμαι άγνωστος να σας στείλω τους χαιρετισμούς μου για την επιστροφή σας στη Γαλλία. Ξέροντας το τρομερό λάθος του οποίου πέσατε θύμα, εκτελώ απλά το καθήκον μου, ως άνθρωπος και ως Γάλλος, εκφράζοντας τη συμπάθειά μου για τα βάσανά σας και το μεγάλο μου θαυμασμό για την ακλόνητη συνέπεια με την οποία τα έχετε υποστεί.

Ξέρω ότι σας στήριζε η συνείδηση της αθωότητάς σας και η ελπίδα ότι μια μέρα θα αναγνωριστεί. Η ελπίδα αυτή δε θα ματαιωθεί.

Ανατόλ Φρανς

***

Αγαπητέ κύριε,

Το ν' αγωνίζεται κανείς για σας είναι σαν ν' αγωνίζεται για τη Γαλλία. Συνεπώς όλοι οι καλοί άνθρωποι που υπερασπίστηκαν την υπόθεσή σας, πήραν προκαταβολικά την πολύτιμη αμοιβή που δίνει η συναίσθηση της εκτέλεσης του καθήκοντος. Εύχομαι να συμπληρώσουμε το έργο που αρχίσαμε και να ελευθερώσουμε τη δυστυχισμένη χώρα μας από τρελούς που την καταπονούν και την οδηγούν στην καταστροφή.

Σ' αυτό το δράμα σεις προσωπικά πληρώσατε σκληρό τίμημα. Ελπίζω μ' όλη μου την καρδιά ότι η ζωή θα σας δώσει την ανταμοιβή που αξίζετε. Είσθε νέος ακόμα. Εργασθείτε για τα μεγάλα ιδανικά, που ό,τι κι αν λένε οι ανόητοι, είναι το καλύτερο μέρος της Γαλλίας μας.

Με μεγάλη εγκαρδιότητα,
Κλεμανσώ

Από τον πρόλογο του μεταφραστή Γιάννη Κωνσταντίνου στο
βιβλίο Εμίλ Ζολά, Κατηγορώ
εκδ. Γκοβόστη, 1990

H ανάρτηση είναι μία ακόμα υπόδειξη, και δουλειά, του Χρήστου.

Ρηνιώ Ράκκα: Γράμμα

2011-04-26T18:00:00.008+03:00

Μάνα μου.
Σ' αποθύμησα.

Φόραγα για φυλαχτό μου το χαμόγελό σου,
μα μου φαίνεται πως ξέχασες τι μου 'ταξες σαν έφευγα.
Άφησες και πικράθηκε το χείλι σου;
Κουράγιο μωρέ μάνα,
να, θέλω να σου πω, για το ζερβί μου χέρι
έπρεπε, αλλιώς θα πέθαινα, σάματις να,
γι' αυτό μου το κόψαν από τον αγκώνα και κάτω.
Τώρα πια είμαι καλά. Εδώ άλλος ντουνιάς.
Ο καπετάνιος αψηλός, σαν ντελεσκόπιο,
αλλήθωρος, αλλά καλός άνθρωπος, μας βλογάει
κάθε Κυριακή,
και ξοδεύει αβέρτα για τα προικιά της Όρσας.
Σου στέλνω λίγους παράδες.
Σαν πιάσουμε λιμάνι στην Αμβέρσα
θα σου αγοράσω μια άσπρη μαντίλα.
Μπορεί το Μάη στη γιορτή σου να 'μαι κάτω.
Έτσι μαθές για να μην αβγατίζουνε τα βάσανα
μες στο κεφάλι σου.
Σκέψου μάνα, θα γίνω δεκαέξι χρονώ!
θα ξεμπαρκάρω για λίγο, ν' ανταμώσουμε.
Χαιρετίσματα στις αδελφάδες μου, στη Μαρίτσα
και σε όλους τους μες στην Κούλουρη

Πολλά φιλιά
Ο Παναγής σου

Από την Ανθολογία Νέων Σαλαμινίων Ποιητών
εκδ. Στοχαστής, 1999

Πινακοθήκη: Hermann Lang (1814-1893)

2011-04-20T16:24:00.006+03:00

6The letter6

Γιώργος Σεφέρης: Γράμμα του Μαθιού Πασκάλη

2011-04-14T15:00:00.001+03:00

Οι ουρανοξύστες της Νέας Υόρκης δε θα γνωρίσουν ποτέ τη δροσούλα που κατεβαίνει στην Κηφισιά
μα οι δυο καμινάδες που μ' άρεσαν στην ξενιτιά πίσω απ' τα κέδρα, γυρίζουν πάλι
σα βλέπω τα δυο κυπαρίσσια πάνω από τη γνωριμή σου την εκκλησιά
που έχει τους κολασμένους ζωγραφιστούς να τυραννιούνται μες στη φωτιά και στην αθάλη.

Όλο το Μάρτη τα λαγόνια σου τα ωραία τα ρήμαξαν οι ρεματισμοί και το καλοκαίρι πήγες στην Αιδηψό.
Θεοί! πώς αγωνίζεται η ζωή για να περάσει, θα 'λεγες φουσκωμένο ποτάμι από την τρύπα βελόνας.
Κάνει ζέστη βαθιά ως τη νύχτα, τ' άστρα πετάνε σκνίπες, πίνω άγουρες, γκαζόζες και διψώ'
φεγγάρι και κινηματογράφος, φαντάσματα και πνιγερός ανήμπορος λιμώνας.

Βερίνα, μας ερήμωσε η ζωή και οι αττικοί ουρανοί κι οι διανοούμενοι που σκαρφαλώνουν στο ίδιο τους κεφάλι
και τα τοπία που κατάντησαν να παίρνουν πόζες από την ξεραΐλα κι από την πείνα
σαν τους νέους που ξόδεψαν όλη τους την ψυχή για να φορέσουν ένα μονογυάλι
σαν τις κοπέλες ηλιοτρόπια ρουφώντας την κορφή τους για να γίνουν κρίνα.

Αργούν οι μέρες' οι μέρες οι δικές μου τριγυρίζουν μέσα στα ρολόγια και ρυμουλκούνε το λεπτοδείχτη.
Για θυμήσου σα στρίβαμε λαχανιασμένοι τα σοκάκια για να μη μας ξεκοιλιάσουν οι φάροι των αυτοκινήτων.
Η σκέψη του ξένου κόσμου μάς κύκλωνε και μας στένευε σαν ένα δίχτυ
και φεύγαμε μ' ένα λεπίδι κρυμμένο μέσα μας κι έλεγες "ο Αρμόδιος κι ο Αριστογείτων".

Σκύψε το κεφάλι να σε ιδώ, μα κι α σ' έβλεπα θα γύρευα να κοιτάξω πιο πέρα.
Τι αξίζει ένας άνθρωπος τι θέλει και πώς θα δικαιολογήσει την ύπαρξή του στη δευτέρα παρουσία;
A! να βρισκόμουνα ξυλάρμενος χαμένος στον Ειρηνικόν Ωκεανό μόνος με τη θάλασσα και τον αγέρα
μόνος και χωρίς ασύρματο ούτε δύναμη για να παλέψω με τα στοιχεία.

Κοκκιναράς, 5 Αυγούστου 1928

Από το βιβλίο Γιώργος Σεφέρης, Ποιήματα
εκδ. Ίκαρος, 1974

(φωτογραφία: bbc.co.uk)

Ζαν-Πατρίκ Μανσέτ: Μπλουζ για τόσα πράγματα

2011-04-08T16:30:00.002+03:00

Κι αυτό το πρωινό, που είναι ήδη ζεστό και μιας αναμονής μακράς, θροΐζουσας, αόριστα ηδονικής, της Κλαιρ, που έφυγε πριν τρεις μήνες στην Αγγλία, και που επιστρέφει, απαιτεί ακόμα τη νευρική χαρά κι όχι ακόμα το γέρικο άγχος του Μάιλς, ούτε τη λύσσα και την έκσταση του Τζων Κολτρέιν ή του Μίνγκους.

Δεν είναι ακόμα καιρός, δεν είναι ακόμα καιρός, δεν είναι ακόμα καιρός, σιγοτραγουδά ο Πωλ.

Έχεις άλλα τσιγάρα; ρωτά ο Ζαν-Υβ.

Ο Πωλ έχει ακόμα τσιγάρα, αλλά δεν τους βγάζουν για πολύ. Είναι ώρα να πεταχτούν στο χωριό. Ο Πωλ σταματά το πικ-απ και το βγάζει απ' την πρίζα. [....] Βγαίνουν απ' το δωμάτιο, διασχίζουν την κουζίνα, την είσοδο, βγαίνουν και κλειδώνουν πίσω τους την πόρτα. Έπειτα ο Πωλ αναθεματίζει και λέει ότι ξέχασε να γράψει τους γονείς του, και ξανανοίγει την πόρτα, και ξαναμπαίνουν.

Σεβαστοί μου γονείς, είμαι καλά, εσείς; Έχει διαβολική ζέστη' κάνω υπέροχα μπάνια, όχι όμως για πολλή ώρα,η διατροφή μου είναι ισορροπημένη, πηγαίνω για ύπνο νωρίς. Υπολογίζω σ' εσάς για να μου φέρετε το Σάββατο τον Ντε Σαντ απ' το Κλαμπ ντε Λιβρ, που ξέχασα στο συρτάρι του γραφείου μου, όπως και το "The Catcher in the Rye". Μην δώσετε σε κανέναν την διεύθυνσή μου. Φιλιά. Πωλ

Jean-Patrick Manchette
Μετάφραση: Ολυμπία Γλυκιώτη

από το Εντευκτήριο, τ.82, Ιούλιος 2008

(φωτογραφία: polars.pourpres.net)

ο Κίμων Φράιερ προς τον Τζέημς Μέρριλ

2011-04-02T09:30:00.005+03:00

Μέδουσα,
Πόρος, Τροιζηνίας
Πρωτομαγιά, 1949

Αγαπητέ Τζίμι

Θα ήθελα τόσο πολύ να ήσουν εδώ τώρα. Είναι τέσσερεις και μισή το απόγευμα. Η Μίνα θα με φωνάξει σε λίγο για τσάι. Μετά θα πάμε μια βόλτα στο λαμπρό ήλιο και στο δροσερό αεράκι που φυσάει και θα δούμε το ηλιοβασίλεμα απ' την πλευρά του βουνού, τα νησάκια και τις σπηλιές του λιμανιού του Πόρου να γίνονται χιλιάδες καθρέφτες. Ή μπορεί να πάμε κάτω, εκεί που σταματούν τα βαπόρια και να δούμε την όμορφη βάρκα μας, που τώρα βρέχεται στο νερό, κι από τις δυο μεριές βλοσυρή. Πρότεινα να την ονομάσουμε Ιανό. Σε μια μέρα, ή κάτι τέτοιο, θα τραβήξω τα κουπιά και θα υψώσω τα πανιά.

Ευχαριστώ για τ' αχνάρια των ποδιών σου. Μας έχουν πει για ένα γέρο βοσκό στην απέναντι παραλία, που πρέπει να είναι ακριβώς ο άνθρωπος που θέλουμε για τα τσαρούχια.

Έλα αυτό το καλοκαίρι ή το φθινόπωρο.

Αγάπη

Από το βιβλίο του Γιάννη Σουλιώτη ο Πόρος είναι...
Εκδόσεις: Κέδρος 2006

- η φωτογραφία του Κίμωνα Φράιερ είναι από τον ιστότοπο του Μουσείου Νίκου Καζαντζάκη

Aκόμα:
ο Τζέημς Μέριλλ, στο ταξιδεύοντας

Χάρης Βλαβιανός: Επιστολή

2011-03-26T08:08:00.002+02:00

Να βρω τον τόπο μου σε μια πρόταση, συμπαγή,
σαν να είχε σφυρηλατηθεί σε μέταλλο.
Όχι για να γοητεύσω. Όχι για να κερδίσω την υστεροφημία.
Μια ακατονόμαστη ανάγκη για τάξη, ρυθμό, μορφή'
τρεις λέξεις που εναντιώνονται στο χάος και την ανυπαρξία.
Τσέσλαφ Μίλος

Κουραστήκαμε πια με τον θάνατο
και τη σκοτεινή του λάμψη.
Αποστηθίσαμε όλους τους πεισιθάνατους στίχους
των αυτόχειρων ποιητών -
Kαρυωτάκης, Τσέλαν, Σέξτον, Μπέρυμμαν...
Μάθαμε απ' έξω το "Death @ Cο" της Πλαθ.
Γράψε επιτέλους για κάτι άλλο.
Για μια συνηθισμένη μέρα,
την επιθυμία για τάξη, γαλήνη.

Γράψε γι αυτές τις στιγμές
που οι πέτρινες γέφυρες της φιλίας
μοιάζουν πιο ανθεκτικές
από τον φθόνο και τη μνησικακία.

Γράψε για την αγάπη,
για το ηλικιωμένο ζευγάρι
που περπατά χέρι χέρι στην προκυμαία,
για τα μακρόσυρτα καλοκαιρινά απογεύματα
που μπορούν ακόμη να υπνωτίζουν,
για τα ευθυτενή κυπαρίσια του κήπου σου
που αψηφούν τα υπόγεια ρεύματα της τέχνης.

Γράψε για την ανεξάντλητη αντοχή
του φωτός.

Από το βιβλίο Χάρης Βλαβιανός, Διακοπές στην πραγματικότητα
εκδ. Πατάκη, 2009

Πινακοθήκη ~ Αlfred Stevens (1823–1906)

2011-03-20T16:02:00.000+02:00

6Symphonie En Vert6

6The Present6

6Memories and Regrets6

6News from a loved one far away6

6Pleasant Letter6

6The Duchess6

6The Farewell Letter6

6The Love Letter6

Τζουζέπε Ουνγκαρέτι: Επιστολή

2011-03-14T16:08:00.004+02:00

Αγαπητέ
Ettore Serra
η ποίηση
είναι ο οίκος των ανθρώπων.
Η ζωή μου
από το λόγο ανθοβολεί
του τρομερού αγώνα
το υπέροχο δέος

Όταν
στη σιωπή
βρίσκω τη λέξη
βαθειά σκαμένη είναι μέσα μου
σαν άβυσσος.

Giuseppe Ungaretti
Απόδοση: Κώστας Μαυρουδής

από το Δέντρο - τχ. 3, Ιούλιος 1978

Λέων Τολστόι: Άννα Καρένινα

2011-03-08T16:11:00.003+02:00

Κυρία κόμισσα,

Τα χριστιανικά αισθήματα που πλημμυρίζουν την ψυχή σας μου δίνουν, όπως αισθάνομαι, την ασυγχώρητη τόλμη να σας γράφω. Είμαι πολύ δυστυχισμένη για το χωρισμό με το παιδί μου. Ικετεύω να το δω μια φορά προτού φύγω. Συγχωρήστε με που σας υπενθυμίζω την ύπαρξή μου. Απευθύνομαι σ’ εσάς κι όχι στον Αλιεξέι Αλιεξάντροβιτς, μόνο και μόνο γιατί δε θέλω να ενοχλήσω τον μεγαλόψυχο άνθρωπο με τη θύμησή μου. Επειδή ξέρω τη φιλία σας για κείνον, φαντάζομαι πως θα με κατανοήσετε: θα στείλετε τον Σεριόζα να με βρει ή θα πάω εγώ μιαν ορισμένη ώρα σπίτι ή θα με ειδοποιήσετε πού και πότε μπορώ να τον δω έξω απ’ το σπίτι; Άρνηση δε φοβάμαι, ξέροντας τη μεγαλοψυχία του ανθρώπου, απ’ το οποίο εξαρτάται αυτό. Ειν’ αδύνατο να φανταστείτε τη δίψα που με καίει για να δω το παιδί μου και για τούτο, ειν’ επίσης αδύνατο να φανταστείτε και την ευγνωμοσύνη που θα σας οφείλω για τη βοήθειά σας σε τούτη την περίπτωση.

Άννα

***

Αξιότιμη κυρία,

Μια συνάντηση με το παιδί σας μπορεί να προκαλέσει από μέρους του διάφορες ερωτήσεις στις οποίες δε θα’ ναι δυνατό να δοθεί απάντηση, χωρίς να εμβάλει στην ψυχή του το πνεύμα της κατάκρισης, για το πρόσωπο που πρέπει να παραμείνει ιερό γι’ αυτό, και για τούτο σας παρακαλώ να κατανοήσετε την άρνηση του άνδρα σας, με το πνεύμα της χριστιανικής αγάπης. Δέομαι εις τον Ύψιστον να σας χαρίζει το έλεός Του.

Κόμισσα Λίντιγια

Leo Tolstoy (Лев Николаевич Толстой)
Μετάφραση: Κοραλία Μακρή

από το βιβλίο Άννα Καρένινα
Εκδόσεις: Γκοβόστη, 1991

Εικόνα: Anna Visits Her Little Son on the Secret.
Έργο του Mikhail Vrubel (1856-1910) για την
εικονογράφηση μιας από τις πρώτες εκδόσεις του βιβλίου.

H ανάρτηση είναι υπόδειξη και δουλειά του Χρήστου.
Τον ευχαριστώ.

ο Άγγελος Σικελιανός προς τον Γιώργο Θεοτοκά

2011-02-25T17:59:00.000+02:00

6.7.941
Πάνου Αραβαντινού 1
Αθήνα

Εκλεκτέ φίλε.

Μη στοχαστείτε πως Σας ξέχασα καθόλου όλο τούτο τον καιρό. Στις μέρες που περνάμε, η σκέψη πως υπάρχουν άτομα της ηθικής Σας και της ψυχικής συνέπειας και αγνότητας, από την ώρα που κυττάζω λίγο γύρα μου, είναι κεφάλαιο ανεχτίμητο γι' αυτή την ίδια μου ισορρόπηση μέσα στη σύγχρονην Ελληνική πραγματικότητα.

Δεν Σας εφώναξα στο μεταξύ κοντά μου, γιατί ακόμα δεν κατώρθωσα εντελώς στην επαφή μου με τους λίγους φίλους που Σας είπα, να ξεκοσκινίσω και να ξεχωρίσω τέλεια από τ' άχυρο του αδιόρθωτου νεοελληνικού ατομικισμού, τον πραγματικό «κόκκον σίτου», που δεν γνιάζεται αν πεθάνει και θαφτεί, αν είνε ν' αποδόσει!

Με κατέχει αληθινή οδύνη όταν διαπιστώνω πόσο λίγοι είνε σε θέση μεταξύ μας να εξαρτήσουν τη ζωή τους από την Ιδέα και να προσανατολιστούνε μ' ανδρισμό στις καθαρές επιταγές της, αντί να μπερδεύονται, απ' τα πρώτα βήματά τους στις κλωστές του αγιάτρευτου μικροκομματισμού! Αλλά τι μ' αυτό; Η Ελλάδα υπάρχει στην ψυχή του θείου λαού της και στους λίγους — έστω ελαχίστους — που σκέπτονται, αγαπούνε και πονούν. Και το παγκόσμιο λιχνιστήρι του Διονύσου θα βοηθήσει μια ώρα τέλος να πλησιάσει οργανικά την ιερή φυχη του λαού μας με τη θεμελιώδη αγάπη και τον πόνο των ελάχιστων! Αξίζει μόνο και για τούτη την επίσημη βαθειά μας προσδοκία να υποφέρουμε στο μεταξύ προετοιμάζοντας μερόνυχτα με την υπακοή στις πιο πηγαίες μας εσωτερικές επιταγές, τη Δημιουργία!

Φεύγω για λίγες μέρες τώρα στη Φανερωμένη ν' αναβαφτιστώ στον αέρα και στη θάλασσα και στη βαθειά συγκέντρωση. Σε λίγες μέρες θα γυρίσω κι' απ' τις πρώτες σκέψεις μου θέ νάνε να Σας δω,

Καλήν αντάμωση λοιπόν,
δικός Σας
Άγγελος Σικελιανός

Από την λέξη, τ. 24
Μάιος '83

(η φωτογραφία είναι από τον ιστότοπο των εκδόσεων Ίκαρος)

Link:
- για τον Άγγελο Σικελιανό, γράφει η Άννα Σικελιανού
(από τα αυτοβιογραφικά)

Μαρία Κυρτζάκη: Επιστολή στον Ιωνά

2011-02-19T00:55:00.000+02:00

...περιεχύθη μοι ύδωρ έως ψυχής
άβυσσος εκύκλωσέ με εσχάτη έδυ η
κεφαλή μου εις σχισμάς ορέων...
ΙΩΝΑΣ, Β'

Σου γράφω πάλι για την αρρώστια μου
Τις σήραγγες που διανύω ακαταπαύστως
Τον ζεστό αέρα που διατρέχει το σώμα μου.
Κι ύστερα είναι οι μεγάλες διαφημίσεις που καθορίζουν τα πρόσωπα
Η φωνή που δεν θα φτάσει στα χέρια σου
Σωστά ναρκωμένη στο αεροστεγές της περίβλημα.

Με αίμα και ιδρώτα πληρωμένο οι τοίχοι
Τύμπανα διαφανή
Μεμβράνες και κόκαλα διαλύονται στην ατμόσφαιρα.
Θέλω να πω για τους δρόμους που καθημερινά με καταπίνουν
Τις μεγάλες αφίσες του φοίνικα που μας καταβρόχθισε.

Δεν είναι ώρα να φοβηθείς τις απειλές Ιωνά
Ποια απειλή και ποιος βιασμός να σε εκμηδενίσει.
Στην κοιλιά του πουλιού χρωματίζεις τα χέρια σου
Ανασκαλεύεις τη μάζα που σε μπουκώνει.
Ποιο θαύμα τώρα μπορεί να σε σώσει. ΄

Τους κανόνες του παιχνιδιού τους μαθαίνεις:
Με αφομοιωμένα τα κύτταρα θα πεταχτείς
Σε κάποιο εργατικό οικοδόμημα θα λουφάξεις.

Ξέρεις εσύ τώρα Ιωνά τι γίνεται με τα θαύματα.

από το βιβλίο της Μαρίας Κυρτζάκη Στη μέση της ασφάλτου
Εκδόσεις: Καστανιώτη, 2005

- Το ποίημα συμπεριλαμβάνεται στην Ανθολογία του Ευριπίδη Γαραντούδη Η Ελληνική Ποίηση του 20ού αιώνα - εκδ. Μεταίχμιο, 2006

(φωτογραφία: perizitito.gr)

Πινακοθήκη ~ John Held Jr. (1889–1958)

2011-02-13T17:58:00.002+02:00

6Two Women Reading a Letter6

6Woman on Bed Reading a Letter6

6Woman Reading Letter6

Χρήστος Ντάντος: Τα γράμματα

2011-02-07T23:53:00.001+02:00

Είμασταν σε παράταξη στη μεγάλη τζαμαρία
και βλέπαμε έξω που νύχτωνε
(που δεν κερδίζονταν η ατέλειωτη μέρα πες καλλίτερα)
και κάποιος το πέταξε πως φτάνει πια
έπρεπε ν' ανάψει η λάμπα μέσα μας
να διαβάσει καθένας το γράμμα
του καθενός.

Κακόμοιροι είπα
που τα γράμματά σας χάθηκαν
κι άλλων γραμμένα με μολύβι ξεθώριασαν
κακογραμμένο μελάνι κι έσταξε δισόξινος βίος
σε γλώσσα κοινή, σε γλώσσα κοινή συνταγμένοι
ως το τέλος σελίδες αδιάβαστες...

Και γύρισα στον εαυτό μου όπως σε ξένο
αρχιτέκτονα παλαβό για συλλαβογραφές
ν' αποστάζει ήχους - να μην του στάζει νόημα -
να ψιχαλίζουν τα μάτια μελάνια μπλε, μελάνια κόκκινα
όλο να χτυπιέται: τι γράφει; τι γράφει;
- νισάφι πια - εδώ τι μου γράφει;
κι ούτε που ξέρω ποιον συμπόνεσα περσότερο
ακόμη δεν το ξέρω.

(συλλογή Ο σκιέρ των σκιών - εκδ. Οροπέδιο, 2008)

Από το Πλανόδιον, τχ. 45
Δεκέμβριος 2008

ο Γιάννης Ρίτσος προς τον Τάκη Βαρβιτσιώτη

2011-02-01T17:52:00.001+02:00

Αγαπημένε Ποιητή
Τάκη Βαρβιτσιώτη,

Σ' ευχαριστώ για το μεγάλο δώρο. Η ποίησή σου λεπταισθησία, ευγένεια, καθάριος λυρισμός, απόσταγμα ποίησης' κι ο βαθύς, μυστικός, ανθρώπινος πόνος, με αυστηρό σέβας κρατημένος στα όρια της σιωπής. Και κείνες οι άξαφνες τεθλασμένες αστραπές στην αιθρία του λόγου σου:

λάμψη και άρωμα
των σκοτεινών πραγμάτων.

Και πάλι σ' ευχαριστώ και
Σε φιλώ
Με όλη μου την αγάπη

Γιάννης Ρίτσος

Από τη Νέα Σκέψη, τχ. 496 (2)
Μάρτιος 2008

Χαβιέ Μαρίας: Όλες οι δυστυχίες επιστρέφουν

2011-01-23T01:31:00.000+02:00

Στη διάρκεια των τελευταίων δύο χρόνων της φιλίας μας αραιώσαμε την αλληλογραφία και είχαμε λιγότερη επαφή, εγώ πήγα μόνο μια φορά στο Παρίσι, εκείνος ποτέ πια δε γύρισε στη Μαδρίτη. Έπαψε πια ν' απαντάει στις επιστολές μου ή αργούσε αρκετά κι όλα απαιτούν κάποιο ρυθμό. Υπάρχουν περισσότερα πράγματα γι' αυτόν, αλλά δε θέλω να τ' αφηγηθώ τώρα, εγώ δεν τα έζησα. Η τελευταία φορά που ειδωθήκαμε ήταν σ' ένα ταξίδι μου πολύ σύντομο, πήραμε μεσημεριανό στο Μπαλζάρ' είχε παχύνει λιγάκι - φουσκωμένο στήθος - και δεν του πήγαινε άσκημα. Χαμογελούσε συχνά σαν κάποιος για τον οποίο το να βγει έξω να φάει αποτελεί γεγονός. Μου διηγήθηκε με επιφύλαξη και λίγα λόγια ότι την περίοδο της σιωπής μας είχε επιτέλους γράψει το δοκίμιο για τον πόνο. Πίστευε πως αυτό θα το δημοσίευαν, αλλά περί του κειμένου δεν είπε τίποτα παραπάνω. Τώρα ήταν ήδη αφοσιωμένος στο τελευταίο, στον Κρόνο, και το έγραφε χωρίς παύσεις αλλά με μεγάλη δυσκολία. Όλα αυτά μου φάνηκαν κάπως άσχετα. Η ζωή του μου φαινόταν ακόμη πιο αποσπασματική, πιο χιμαιρική, λες και στις τελευταίες σελίδες του φθαρμένου βιβλίου υπήρχαν πια μονάχα τα σημεία της στίξης, ή σαν να είχα αρχίσει να τον αισθάνομαι κι αυτόν σαν ανάμνηση, ή μάλλον σαν κάποιο πρόσωπο πλασματικό. Ήταν σχεδόν φαλακρός, αλλά το πρόσωπο του ήταν ακόμη ωραίο. Σκέφτηκα πως οι φλέβες του που ήταν τώρα πιο εμφανείς έμοιαζαν ανάγλυφες. Εκεί αποχαιρετιστήκαμε, στη Ρυ ντεζ εκόλ.

Ύστερα απ' αυτό πήρα μόνο ένα γράμμα κι ένα τηλεγράφημα. Το πρώτο έπειτα από αρκετούς μήνες κι έγραφε:

«Σου γράφω όχι επειδή εντέλει έχω κάτι να σου πω, αλλά ακριβώς γιατί ο χρόνος περνά κι όσο πάει μου αφήνει όλο και λιγότερα να πω. Τίποτε το θετικό. Φρικαλέος χειμώνας, όλο οπισθοδρομήσεις, γεμάτες ανεμοστρόβιλους. Υποστάθμη και χάος. Μια εκδοτική σιωπή που διαλύει. Διαζύγιο με την Ελιάν. Και αποστροφή για κάθε δημιουργία. Η περασμένη βδομάδα είχε μια συμπυκνωμένη πλήξη. Προχτές βράδυ ήταν χειρότερα: με ξύπνησε ένα ουρλιαχτό, δικό μου ουρλιαχτό».

Και το υστερόγραφο μετά την υπογραφή έλεγε:

«Μ' αυτόν τον τρόπο μοναχά θα μαυρίσω λιγάκι περισσότερο τη σταχτιά ουσία μου» .

Javier Marias
Μετάφραση: Τάσος Δενέγρης

από τον Κήπο του αλφάβητου - 12 ευρωπαϊκά διηγήματα
Εκδόσεις: Κέδρος, 1994

(φωτογραφία: cfnavarra.es)

Γιάννης Ντεγιάννης: Γράμμα σε πρόσωπο που μοιάζει φανταστικό

2011-01-17T15:40:00.000+02:00

Το καλοκαίρι απόμεινε άδεια στέρνα.

Γράφω στην άμμο και διαβάζει ο ουρανός,
Δεν ξαίρω ποιαν εξορία υπομένεις για να σου στείλω νέο θάρρος,
Δεν αγκαλιάζουν τον τόπο εδώ βροχές, πράσινες κληματσίδες,
Μονάχα κίτρινοι μήκωνες, υπνοδότες στα χέρσα,
Άγνωστη χρυσαλλίδα τρυπάει τις δοκιμές μου,
Τα λόγια με νόημα - πουλιά φοβισμένα - μόλις ζυγώσω, φεύγουν,
Συνάζω τη βοή του πελάγου,
Της μέρας τα βήματα, που κυρτώνεται, κατεβαίνει.

Κρατήσαμε κάποτε τη στιγμή, ποτήρι ξέχειλο στα δάχτυλά μας,
Την αφήσαμε θρύψαλα να πέσει,
Ύστερα ξεμακρύναμε ανεμίζοντας τύψεις,
Μακρινή σε πήρε εξορία και σε ταράζει,
Κρεμασμένο πανί της αράχνης στο θυμό του αγέρα,
Έμεινα εδώ αιχμάλωτος στον άλλο εαυτό μου
Στην άμμο στεγνό σφουγγάρι, που διψάει ελπίδα.

Από την Νέα Εστία, τχ. 1320
Ιούλιος 1982

Link:
Ντεγιάννης, ο λογοτέχνης, στην Ελευθεροτυπία, 3/6/2006

Πινακοθήκη ~ Henry John Hudson (1881-1919)

2011-01-10T22:59:00.000+02:00

6Neaera Reading a Letter from Catullus6

Κωστής Παλαμάς: [Του πατέρα μου γράμματα]

2011-01-04T22:53:00.002+02:00

7.
Από κάπου τα ξέθαψα
μια μέρα ξεχασμένα
χαρτιά, σα φύλλα κίτρινα,
λόγια μισοσβησμένα.

Του πατέρα μου γράμματα
που αγάπης νέο βλαστάρι
στην παιδούλα μητέρα μου
τα 'γραφε, πριν την πάρη.

Ω λείψανα, που σπέρνετε
μια βαθύτερη θλίψη
κι άπ' των τρανών πανάρχαιων
ερειπίων τα ύψη!

8.
Του πατέρα μου γράμματα,
ξερόφυλλα τριμμένα,
ριγμέν' απ' το χλωρόδεντρο
της Αγάπης, ωιμένα!

Σα φωλιάς ψιθυρίσματα
μου μιλάτε, σα στόμα
κελαϊδείτε φιλήματα,
και μου δείχνετε ακόμα

τον ίδιο εμένα, αγέννητο,
να πολεμώ αυτού πέρα
απ' τα σκότη του ανύπαρχτου
για να βγω στην ημέρα.

(Ίαμβοι και Ανάπαιστοι)

Από τα Άπαντα Κωστή Παλαμά (τ.1ος)
εκδ. Μπίρης, 1972

Ακόμα:
ο Κωστής Παλαμάς, στα Αυτοβιογραφικά
ο Κωστής Παλαμάς, εδώ, πάλι

Ζακ Τουρνιέ: Η Σοφί πίσω από το ραγισμένο τζάμι

2010-12-29T13:57:00.001+02:00

Ο Ντιντερό και η Σοφί Βολλάν αγαπήθηκαν επί τριάντα χρόνια κι αλληλογράφησαν πολύ τα τριάντα αυτά χρόνια, επειδή, καθώς βρίσκονταν συχνά μακριά ο ένας από τον άλλο, η αλληλογραφία υπήρξε η μόνη τους παρηγοριά. Για να μη χάνονται οι επιστολές τους, είχαν έρθει σε συνεννόηση με τον Νταμιλαβίλ, έναν έμπιστο φίλο τους, πρώτο γραφέα στο Γραφείο Φορολόγησης των Αγαθών, γεγονός που του έδινε το δικαίωμα να έχει τη σφραγίδα του ελεγκτή των Οικονομικών και του επέτρεπε να γραμματοσημαίνει τις επιστολές με πλήρη ασφάλεια. Καθώς ήταν αυτός ο αποδέκτης τους, μέσα σε διπλό φάκελο, είχε αναλάβει την υποχρέωση να τις προωθεί. Οι επιστολές του Ντιντερό ζύγιζαν συνήθως πολύ, γιατί έστελνε μαζί τους βιβλία, άρθρα, κείμενα ευτράπελα και κάποια απόρρητα έγγραφα που κυκλοφορούσαν μεταξύ των φιλοσόφων και που δεν έπρεπε να πέσουν στα χέρια της αστυνομίας. Εξ ου και όλη η έγνοια του Ντιντερό να τις αριθμεί, καθώς και όλοι εκείνοι οι υπολογισμοί στην αρχή της κάθε επιστολής: «Δεν λάβατε ακόμη παρά δύο από τις επιστολές μου; Κι όμως, εγώ βρίσκομαι στην έκτη επιστολή μου...» «Δόξα τω Θεώ, τέσσερις επιστολές μου έχουν ήδη φτάσει. Απομένουν τρεις που πρέπει ακόμη να λάβετε, χωρίς να λογαριάζουμε την παρούσα...»

Όλες οι επιστολές της Σοφί έχουν χαθεί. Τον γραφικό χαρακτήρα της τον γνωρίζουμε μόνο από τις λιγοστές γραμμές της διαθήκης της. Σύμφωνα με την αρίθμηση των φύλλων, ο Ντιντερό θα πρέπει να της έγραψε πεντακόσιες πενήντα τρεις επιστολές. Τριακόσιες τριάντα έξι απ' αυτές έχουν χαθεί, μεταξύ των οποίων οι εκατόν τριάντα τέσσερις πρώτες, που καλύπτουν το ξεκίνημα του έρωτά τους, από το 1755 ως το 1758. Πρόκειται, λοιπόν, για έναν έρωτα σιωπής και αινιγμάτων, αλλά και σφαλμάτων επίσης, γιατί ο Ντιντερό δεν συγκρατεί εύκολα τις ημερομηνίες. Έτσι, στην επιστολή του της 31ης Μαΐου 1765 που προαναφέραμε, κάνει λόγο για «οκτώ ή εννέα χρόνια». Χάρη σε διάφορες διασταυρώσεις πληροφοριών, γνωρίζουμε ότι συναντήθηκαν το 1755, έξι δηλαδή ολόκληρα χρόνια νωρίτερα. Το μυστήριο βαθαίνει ακόμα περισσότερο από τη μεριά της Σοφί. Ήδη μας παραξενεύει το ότι χάθηκαν όλες οι επιστολές της. Αλλά και οι προσωπογραφίες της; Ο Ντιντερό είχε δύο στην κατοχή του. Την πρώτη την είχε κρύψει πίσω από το κάλυμμα ενός βιβλίου του Ορατίου κι έτσι μπορούσε να τη φιλάει «ξυπνώντας το πρωί και πηγαίνοντας το βράδυ για ύπνο». Καθώς βρισκόταν σε οικονομική στενότητα στα τέλη του βίου του, πούλησε τη βιβλιοθήκη του στην Αικατερίνη της Ρωσίας. Ο Oράτιος έφυγε για την Πετρούπολη μαζί με τ' άλλα βιβλία και δεν ξαναβρέθηκε ποτέ. Όσο για τη δεύτερη προσωπογραφία, το τζάμι της είχε ραγίσει, κι ο ίδιος ο Ντιντερό δεν διέκρινε τίποτα πια. «Την έχω μπροστά μου, αυτή την προσωπογραφία. Δεν μπορώ να την πλησιάσω στα χείλη μου. Μόλις και μετά βίας τη διακρίνω μέσα από τις ραγισματιές του γυαλιού. Έχετε ποτέ σας δει τη σελήνη να έχει καλυφθεί από ένα σύννεφο, και το διαχυμένο σε διάσπαρτες ακτίνες φως της να προσπαθεί να το διαλύσει; Ε λοιπόν, έτσι είναι η προσωπογραφία σας που έχω με το ραγισμένο τζάμι... Ξέρω μονάχα πως βρίσκεστε εκεί από πίσω, αλλά δεν σας βλέπω.»

... ...

Jacques Tournier

από το Εντευκτήριο - τχ.79, Οκτ. 2007
Μετάφραση: Φοίβος Πιομπίνος

ο Γιάννης Τσαρούχης στον Διαμαντή Διαμαντόπουλο

2010-12-23T09:18:00.003+02:00

Παρίσι 1936

Αγαπητέ Διαμαντόπουλε

Απαντώ στο γράμμα σου, στο οποίο ήδη απάντησα, για να σου εκθέσω τους λόγους που φεύγω από το Παρίσι, οι οποίοι δεν είναι μόνο προσωπικοί αλλά έχουν και κάποιο ευρύτερο ενδιαφέρον.

Εδώ στο Παρίσι κατάλαβα, όπως σου 'γραφα, τις δυνατότητές μου. Εξηγούμαι: Είμαι τύπος ζωγραφικός και καθαρά χρωματικός, η φυσική μου ανησυχία με έκανε να περιπλανηθώ σε κόσμους διαφορετικούς' αυτό δεν ξέρω αν με έβλαψε ή με ωφέλησε γενικώς, αλλά είναι γεγονός ότι δεν με άλλαξε και μένω πάντοτε ο άνθρωπος που έχει τάση να ζωγραφίζει την φύση. Ανήκω στις ιδιοσυγκρασίες τις όμοιες με τον Ματίς, ακόμα τον Ντεραίν (αν αφαιρέσεις το χρώμα), τον Σεζάν κ.τ.λ. Μη με παρεξηγήσεις μ' αυτές τις τολμηρές συγκρίσεις, μιλούμε για ιδιοσυγκρασίες, όχι για αξίες. Το χαρακτηριστικό αυτών των ιδιοσυγκρασιών είναι ο υλισμός και έλλειψις ονειροπολήσεως και ζωηρής φαντασίας. Είναι τύποι αισθησιακοί έχοντας το χάρισμα της πνευματικότητος και με τις δύο σημασίες της λέξεως, δηλαδή διανοούμενοι και αισθησιακοί. Θέλουν να εξηγήσουν λογικά το φαινόμενο, αντίθετα με τον Ντα Βίντσι ο οποίος ήθελε να θέσει τη λογική υπό τάς διαταγάς του ενστίκτου. Οι τέτοιοι τύποι σχεδόν δεν βλέπουν όνειρα ή σπανίως, δεν έχουν πλούσιο υποσυνείδητο (όπως ο Ντα Βίντσι) και τείνουν μάλλον προς την μέθην που πραγματοποιείται στο ξύπνιο παρά στην ανασύνθεση της ζωής όπως γίνεται στο όνειρο διατηρώντας τη ματιέρα της πραγματικότητας. Το ολίγον υποσυνείδητο που έχω (το μεγαλύτερο μέρος υποσυνειδήτου έχει γίνει αισθητική και μουσική σε μένα) δεν διαφέρει διόλου από το υποσυνείδητο των άλλων ανθρώπων, άρα φυσικό είναι να καταλαβαίνω τον σουρεαλισμό και τον Νταλί (τον τύπο του τελείου Γότθου). Τα όνειρά μου είναι ανύπαρκτα ώστε να με σαστίσουν και να εγκαταλείφω κάθε αισθητική προϋπόθεση. Η αγάπη της μουσικής, του ρυθμού και της αισθησιακής απολαύσεως είναι η φυσιολογική αμοιβή που μου υποδεικνύει η ίδια η φύσις προς εξόφλησιν τόσων ημερομισθίων συνειδητής αγωνίας και προσπαθείας, την οποία καθόλου δεν διασκέδασαν όνειρα, έστω και τρομερά.

[....] Αν γυρίζω στην Ελλάδα, αυτό το κάνω πρώτον γιατί μια ενστικτώδης ανάγκη με σπρώχνει εκεί που μπορώ να πραγματοποιήσω πιο καλά τα ιδεώδη μου. Μιμητική φύσις, επηρεάζομαι πάντοτε από το περιβάλλον μου και το αισθητικό περιβάλλον (σπίτια, τοπία, χρώματα). Είναι απείρως πιο φίνα στην Αθήνα, ή τουλάχιστον πιο βοηθητικά για μένα. Κάνω πολλή εγκεφαλική εργασία όταν ζωγραφίζω, όταν βλέπω τα αντικείμενα θέλω να αναπαύομαι και να τα περιπτύσσομαι ανεπιφυλάκτως. Εδώ χρειάζεται μια αντίδρασις που με απασχολεί. Ένας άλλος λόγος που γυρίζω είναι η δυσκολία της ζωής εδώ, τα πάντα είναι ένα πρόβλημα. Τώρα που εργάζομαι θέλω μια σχετική άνεση, που μου λείπει εντελώς. Ο περιηγητής προβάλλει τις δυσκολίες, όχι όμως και ο εργαζόμενος. Φυσικά όλα αυτά θα παραβλέποντο καίτοι είναι αρκετά βασικά, αν είχα γνωρίσει εδώ κόσμο που να με ανυψώνει πνευματικώς. Αυτό όμως δεν συνέβη. Τι να πω με τον Λωράνς ή με τους μαθητάς της ακαδημίας του Ετέρ (η σχολή χαρακτικής). Όταν οι άνθρωποι στην Ευρώπη σκέπτονται σαν και σένα και σαν και μένα, ονομάζονται προσωπικότητες και γράφουν βιβλία. Τέλος αυτοί οι άνθρωποι είναι καχύποπτοι, και δικαίως, και δεν ξανοίγονται εύκολα σ' έναν άγνωστο έλληνα. Για το Παρίσι, και δικαίως, κάθε έλλην είναι ένας τυχοδιώκτης. Εχτές ακόμα μου 'λεγε ένας συγγραφέας γνωστός: «Πώς δεν σας γνώρισα στο Ατελιέ όπου γνώρισα τον κύριο Τόμπρο, τον Γουναρόπουλο;». Τον γνώρισα εντελώς κατά τύχην, είναι αυτός που έχει γράψει τα λίγα λόγια για τον Klee στο «Τρίτο Μάτι»: Roger Vitrac. Εύθυμος τύπος ροδαλού γάλλου, ολίγον χοντρού. Συντελεί σ' αυτό και ο υπερήφανος χαρακτήρ που δεν εκλιπαρεί σχέσεις. Ενόσω εγώ δεν είμαι εντάξει με τον εαυτό μου, μου φαίνεται μάταιο να παριστάνω τον σπουδαίο στους άλλους, καίτοι μπορώ να μιμούμαι και τον σπουδαίο. Το Παρίσι δεν είναι για τους εσωτερικούς ανθρώπους ούτε για τους βαθείς, αλλά είναι το προτιμότερο ίσως. Στη Γερμανία οι άνθρωποι φαντάζομαι πως είναι πιο σοβαροί και πιο προσεκτικοί, αλλά και βαρβαρότεροι. Στο Παρίσι θα υποφέρεις όταν έρθεις χωρίς καταπληκτικό έργο και κυρίως χωρίς τεραστία διαφήμιση. Οι άνθρωποι είναι πολύ λεπτοί, πολύ κοινωνικοί, πολύ μετρημένοι, ακόμα περιποιητικοί, αγαθοί, εύθυμοι, αλλά δεν τους ενδιαφέρει η έξομολόγησις ούτε των άλλων ούτε του εαυτού τους. Η εξομολόγησις είναι στοιχείο ρωσικό, ελληνικό και γερμανικό. Τέλος, επειδή δεν με συνέδεσαν ούτε συμπάθειες ούτε συμφέροντα με το Παρίσι, αλλά απλώς τα μουσεία και οι εκθέσεις, αυτομάτως θέλω να φύγω, μόλις έφθασα στο σημείο που θέλω να θέσω σε εφαρμογή τα διδάγματά τους. Ασφαλώς θα μπορούσα να συνδεθώ με ανθρώπους σοβαρούς, αλλά τότε θα έπρεπε να κάνω υπόθεσή μου το να γνωρίσω τους ανθρώπους. Όπως ξέρεις όμως στο Παρίσι ήρθα για να τοποθετήσω κάπως τα προβλήματά μου. Ο στενός φίλος σε βοηθεί στα ζητήματά σου, αλλά οι γνωριμίες είναι κάτι που το συντηρείς εσύ με πνευματικά έξοδα δικά σου. Δεν μου περισσεύουν δυνάμεις για τέτοια έξοδα. Τελειώνω λοιπόν τις αιτίες της αναχωρήσεώς μου. Πιστεύω να μη με απασχολήσει πολύ το στρατιωτικό και να μπορέσω να εργαστώ σε δυο μήνες αποσπασμένος σε γραφεία. Πιθανόν να αναχωρήσω τέλος Σεπτεμβρίου.
... ...

Γιάννης Τσαρούχης

Από την λέξη - τχ.111, Σεπτ. '92

- η πρωτότυπη φωτογραφία του Γιάννη Τσαρούχη είναι από τον Πανδέκτη, και η αυτοπροσωπογραφία του Διαμαντή Διαμαντόπουλου από το eikastikon.gr

Link:
ο Διαμαντής Διαμαντόπουλος, στο eikastikon

Ζεκί Ομέρ Ντεφνέ: Γράμμα στην Ύμα Σουμάκ

2010-12-17T00:42:00.006+02:00

H φωνή σου πονεμένη έρχεται από τις Άνδεις,
Ίμα Σουμάχ!
Με πέντε οκτάβες φωτίζεται ο ορίζοντάς μας:
Στο νεραντζί, στο κίτρινο, στο πράσινο, στο γαλάζιο, στο άσπρο.
Κάθε πρωί.
Ανοίγοντας τα παράθυρα αντίκρυ στις Άνδεις,
Κάθε πρωί.
«Του Ήλιου που Ανατέλλει το Τραγούδι», λες.
Άσπρισαν όλου του κόσμου τα βουνά.
Στον ξύπνιο τους, πριν απ' του Ορφέα τον καιρό.
Ύστερα βγήκε ο ήλιος με πέντε οκτάβες:
Στο κίτρινο, στο γαλάζιο, στο νεραντζί, στο άσπρο, στο πράσινο
Έτσι δεν είναι Ίμα Σουμάχ;
«Το Τραγούδι του Ήλιου που Βασιλεύει»
Καθισμένος σε πολιτεία παραθαλάσσια.
Λέω κάθε βράδυ το τραγούδι αυτό.
Στα καθάρια τούτα νερά αντηχεί το τραγούδι μου:
Μενεξελί, κατάμαυρο.
Ίμα Σουμάχ, μια χάρη σου ζητώ:
Κλείσε τα τζάμια αντίκρυ στις Άνδεις.
Να χαρείς, πες ένα βράδυ και το δικό μου τραγούδι!
Να τ' ακούσει ο Ποσειδώνας του παλιού καιρού.
Να φλογίσουν με πέντε οκτάβες όλα του κόσμου τα νερά:
Στο κίτρινο, στο νεραντζί, στο κόκκινο, στο μενεξελί, στο μαύρο.
Εντάξει Ίμα Σουμάχ;

Zeki Ömer Defne

Το ποίημα "Γράμμα στην Ίμα Σουμάχ" είναι
από την Ανθολογία Τουρκικής Προοδευτικής Ποίησης
εκδ. αλφειός, 1981
Μετάφραση: Έρμος Αργαίος

(φωτογραφία: allstarpics.net)

Link:
- ο Ζεκί Ομέρ Ντεφνέ, στα λογοτεχνικά ταξίδια στον κόσμο

Πινακοθήκη ~ Wojciech Weiss (1875 – 1950)

2010-12-11T13:47:00.000+02:00

6Aneri Writing a Letter6

(από artyzm.com)

Θάλεια Κεσίσογλου: Ένα γράμμα

2010-12-05T17:20:00.005+02:00

Ένα γράμμα σε στίχους, η ψυχή κάποιου κόσμου
που τριγύρω μου ανθούσε και που ανάβρυζε εντός μου,
στο σοννέτο χυμένη, θεία φλόγα του βάθους
λαχταρεί κι' όλο τρέμει σαν τρελλή φωτιά πάθους.

Σ' αρμονίες, σε ρίμες, με φτερά προς τ' αστέρια,
σ' αγκαλιάσματα πόθου με μια σκέψη δυο χέρια,
κι' απ' τ' απείρου τα θάμπη, του πελάγου τα μάκρη
σαν χαμόγελο κάτι, πόνου αόριστου δάκρυ.

Κι' ω φωνές σαν τραγούδια, που πνιγμένα στο κύμα
σε ναυάγια κι' αβύσσους κρυφό ανοίγετε μνήμα.
Στης Αγάπης το βράχο μες το φως γυμνό πλάσμα
να τ' ακούσω ήλθα πάλι των ασμάτων σου τ' άσμα!

Κάποιο δείλι ένα γράμμα, ένα γράμμα σε στίχους,
ο παιάνας που αντήχει με τους ίδιους τους ήχους,
πίσω εκεί ν' αντιλάλει μια ψυχή κάποιου κόσμου
μ' ό,τι γύρω μου ανθούσε, μ' ό,τι ανάβλυζε εντός μου!..

Από την Νέα Εστία, τχ. 244
Φεβρ. 1937

Η φωτογραφία της ποιήτριας είναι από τον Πανδέκτη (pandektis.ekt.gr/pandektis/)

ο Γιώργος Σεφέρης στον Αδαμάντιο Διαμαντή

2010-11-29T16:56:00.009+02:00

Légation de Grèce [Βηρυτός]
12 Μαρτίου ‘54

Αγαπητέ μου Διαμαντή,

Τώρα ο Κάλχας σου μέσα στο πλαίσιό του, ίδιο μ’ εκείνο που είχα κάνει κάποτε για ένα σχέδιο του Θεόφιλου, αψηλός, αρχαϊκός και στερεός, με κοιτάζει κάπου-κάπου και μου θυμίζει πως υπάρχει ακόμα άνθρωπος στον κόσμο. Να είσαι καλά’ μας έδωσες μεγάλη χαρά στην γυναίκα μου και σ’ εμένα. Στο μικρό διάστημα που έμεινα στην Κύπρο, άρχισαν πολλά πράγματα και νομίζω θα με κυνηγούν αδυσώπητα ως που να πάρουν μορφή. Παραξενεύομαι όταν το συλλογίζομαι. Η Κύπρος πλάτυνε το αίσθημα που είχα για την Ελλάδα. Κάποτε λέω πως μπορεί να με πήρε για ψυχοπαίδι της. Θα ‘πρεπε να κουβεντιάσουμε με ησυχία για όλα αυτά: το καλοκαίρι, αν μας αξιώσει ο θεός να ξανάρθουμε, ή νωρίτερα αν μπορέσετε να το σκάσετε για λίγες μέρες από το Παγκύπριο και να ‘ρθείτε ως εμάς. Το δωμάτιό σας, σας περιμένει.

Την περασμένη Κυριακή μού ήρθαν ακόμα δύο κολόκες. Τώρα έχω πέντε πλουμισμένες και δύο πισσωμένες. Και θέλω να γράψω ένα βιβλίο ποιημάτων που θα λέγεται Κολόκες, στο πείσμα των πρωτευουσιάνων. Ο μπελάς είναι ότι δεν απομένει και για μένα πολύς καιρός – να, και τώρα πρέπει να φύγω. Αλλά ο θεός είναι μεγάλος.

Πολλά χαιρετίσματα στην Κυρία Διαμαντή.

Γεια χαρά,
Γιώργος Σεφέρης

Από την λέξη - τχ.36, Ιούλιος '84

Aκόμα:
- ο Γιώργος Σεφέρης, στα Αυτοβιογραφικά
- ποιήματα για τον Γιώργο Σεφέρη, στο μετά τιμής

- για τον Αδαμάντιο Διαμαντή, στο MyKypros.com

Λεοπόλντ φον Ζάχερ-Μαζόχ: Ο έρωτας του Πλάτωνα

2010-11-23T14:33:00.002+02:00

2 Ιουνίου

Αγαπημένη μητέρα,

Φοβάσαι μην υποφέρω υπέρμετρα και άσκοπα. Σκέφτομαι μονάχα εσένα κι είμαι ήρεμος. Τώρα νιώθω ευτυχισμένος που είμαι ιδεαλιστής, αυτό με βοηθάει. Δεν υπάρχουν ιδανικά, αυτό το ξέρω καλύτερα από τον καθένα, όμως υπάρχουν άνθρωποι που τα κουβαλούν βαθιά μέσα τους και που βρίσκουν την ευτυχία τους σε αυτό το πανάγιο αγαθό. Ναι, μητέρα μου, είμαι ήρεμος, και μάλιστα χαρούμενος.

Και κατέληξα στο συμπέρασμα πως όλος ο ιδεαλισμός και όλη η ποίηση βρίσκονται μέσα στον άντρα, και πως, αντιθέτως, η γυναίκα είναι η προσωποποίηση του πεζού' το ενδιαφέρον της για την επιστήμη, την τέχνη ή τις δημόσιες υποθέσεις, όλα αυτά δεν είναι παρά υποκρισία και ματαιοδοξία.

Όντας μια φύση καθαρά αισθησιακή, αυτό που απαιτεί βασικά από τον άντρα είναι να την αγαπήσει αισθησιακά, διαισθάνεται την ανωτερότητα του πνεύματος, της ψυχής, του χαρακτήρα του άντρα και νιώθει πως πρέπει - σε αντιστάθμισμα - να τον υποτάξει σαρκικά. Νιώθει ταπεινωμένη, βαθιά πληγωμένη όταν ο άντρας την αντιμετωπίζει με ψυχραιμία και λογική, όταν δεν την ποθεί' είναι ευτυχής μονάχα όταν καταφέρει να τον αποστερήσει από εκείνο με το οποίο την ξεπερνά: τη λογική.

Εξ ου η ξαφνική, σχεδόν στοιχειακή έλξη των δύο αντιθέτων, εξ ου επίσης και η εξίσου απότομη απώθηση.

Ποτέ μου δεν είχα αυταπάτες σχετικά με αυτού του είδους τον έρωτα, αλλά χρειαζόμουν και την απτή απόδειξη πως η γυναίκα είναι ανίκανη τόσο για πνευματικό έρωτα όσο και να παραμείνει πιστή μες στα πλαίσια του σαρκικού έρωτα.

Τι άλλο μας μένει, λοιπόν, πέρα από τη φιλία, τη γνήσια ανδρική φιλία; Να, έτσι καταλαβαίνω το Συμπόσιο του Πλάτωνα. Αλλά μου μένουν ακόμα και πολλά άλλα: έχω εσένα, έχω τον πατέρα μου, τα αδέλφια μου, έχω τον φίλο μου τον Σούστερ και τη μαύρη φίλη μου. Σε μερικές μέρες θα μου δώσουν άδεια και θα έρθω σπίτι κοντά σου, κοντά τους: χαιρέτησε εκ μέρους μου όλες τις χελιδονοφωλιές της στέγης μας κι όλους τους αραχνοϊστούς.

Ο πιστός γιος σου,
Χένρικ.

Leopold Ritter von Sacher-Masoch

Από το βιβλίο Ο έρωτας του Πλάτωνα
εκδ. Αστάρτη, 2008
Μετάφραση: Στέφανος Πάικ

(εικόνα: gutenberg.spiegel.de)

Μελίχ Τζεβντέτ Αντάι: Γράμμα από πεθαμένο φίλο

2010-11-17T23:57:00.002+02:00

Ζώ όπως πάντα
Στριφογυρίζω, συλλογιέμαι.
Μόνο που μπαίνω χωρίς εισιτήριο στο τραίνο, στο βαπόρι,
Δίχως παζαρέματα ψωνίζω
Τις νύχτες είμαι σπίτι μου, ραχάτι δε μου λείπει
(Να μπορούσα ν' άνοιγα το παράθυρο σα με πιάνει πλήξη)
Αχ... πώς θέλω, πότε πότε, να ξύσω το κεφάλι μου
Λουλούδια να κόψω, κάποιο χέρι να σφίξω.

Melih Cevdet Anday

Από την Ανθολογία Τουρκικής Προοδευτικής Ποίησης
εκδ. αλφειός, 1981
Μετάφραση: Έρμος Αργαίος

(εικόνα: izmirdesanat.org)

Πινακοθήκη ~ Orson Byron Lowell (1871-1956)

2010-11-11T00:05:00.000+02:00

6Two Victorian women, and a man reading letter6

(story illustration)

Λερουά Τζονς: Πρόλογος σ' ένα γράμμα αυτοκτονίας σε είκοσι τόμους

2010-11-05T08:30:00.002+02:00

Μετά από λίγο, θα 'χω συνηθίσει στον τρόπο που
ανοίγει η γη και με τυλίγει
Κάθε φορά που βγάζω περίπατο το σκύλο
Ή στην πλατύγυρη γελοία μουσική που τη γεννάει ο άνεμος
Σαν τρέχω κυνηγώντας ένα λεωφορείο —

Τα πράγματα έτσι έφτασαν εκεί.

Και τώρα, κάθε νύχτα μετρώ τ' άστρα,
Και κάθε νύχτα, φτάνω στον ίδιο αριθμό.
Κι όταν αυτά δε θέλουν να βγουν για να μη μετρηθούν
Μετρώ τις τρύπες που αφήνουν.

Κανένας πια δεν τραγουδάει.

Κι ύστερα, χτες το βράδυ, ανέβηκα στις μύτες των ποδιών μου
Στην κάμαρα της κόρης μου και την ακούω
Με κάποιον να μιλά, και όταν άνοιξα
Την πόρτα, δεν ήτανε κανένας...
Ήταν μονάχα αυτή γονατισμένη
Και κύτταζε τα σταυρωμένα χέρια της.

LeRoi Jones (Amiri Baraka)
Μετάφραση: Ρίτα Μπούμη-Παπά

Από την παγκόσμια ανθολογία νέγρικης ποίησης "ο μαύρος αδελφός"
εκδ. τύμφη, 1972

(φωτογραφία: alloveralbany.com)

Ακόμα:
o LeRoi Jones, στo μετά τιμής

[σημείωση: η απόδοση του ονόματος του ποιητή στην ελληνική γραφή είναι της ανθολόγου-μεταφράστριας]

ο Ανρί ντε Μοντερλάν στον Ανρί Ρολλάν

2010-10-30T08:26:00.004+03:00

27.2.48

Αγαπητέ μου Ανρί Ρολλάν,

Σας στέλνω αυτό το γράμμα για να διευκρινίσω όσα σας είπα πριν από λίγες μέρες - και σας τα είπα άσχημα, γιατί ήμουν εκτός εαυτού μ' αυτή την ιλαροτραγωδία του βεστιαρίου στο θέατρο Hébertot. Σήμερα σας γράφω με ψυχραιμία.

Εδώ και τρεις εβδομάδες που παρακολούθησα την παράσταση αφεθήκατε να παρασυρθείτε από τη φυσική κλίση της ιδιοσυγκρασίας σας σε κατεύθυνση αντίθετη όσων είχαμε συμφωνήσει στις πρόβες, που ήταν: να αποδοθεί με δύναμη και σκληρότητα μόνον ό,τι είναι απολύτως αναγκαίο για να συντηρείται άγρυπνη (ή να ξυπνάει) η προσοχή του κοινού, και όλα τα άλλα να δοθούν είτε με α π λ ό τ η τ α, είτε με β ά θ ο ς, είτε με π ό ν ο. Η συνεχής σκληρότητα που έχει τώρα η ερμηνεία σας αυτοαναιρείται και, επιπλέον, κουράζει. Θυμόσαστε τι μου είχατε πει; «Στις ερμηνείες μας το παρακάνουμε πάντα με υπερτονισμούς».

Εκτός αυτού, καταλήγετε να κάνετε τον ήρωά μου αποκρουστικό, κι αυτό δεν το θέλησα. Αυστηρός, σκληρός, λυπημένος, σίγουρα' όχι όμως αυτός ο δράκος, όχι αυτό το φρικτό γερόντιο το μεμψίμοιρο και δύστροπο, που συνεχώς κ ρ α υ γ ά ζ ε ι. Όσο, όταν βρίσκομαι μόνος στο γραφείο μου, εξεγείρομαι εναντίον εκείνων που μου λένε πως έπλασα ένα τέρας, άλλο τόσο, βγαίνοντας τώρα από το θέατρο, είμαι πρόθυμος να τους δώσω δίκιο. Αλλά εγώ ποτέ δεν θέλησα να κάνω τον ήρωά μου αντιπαθή, ούτε όμως και συμπαθή. Θέλησα να εμπνέει σεβασμό. Όπως τον βλέπω στη σκηνή, δεν εμπνέει πια σεβασμό, εμπνέει φρίκη, ακόμη και κάποια περιφρόνηση: «Στο κάτω-κάτω, ας μας αφήσει ήσυχους με τις συνεχείς του σκηνές!» Ήμουν μ α ζ ί του, τώρα εξεγείρομαι ε ν α ν τ ί ο ν του. Και είμαι αναγκασμένος να συμφωνήσω με πολλούς θεατές που μου γράφουν: «Δεν είναι έτσι ο Χριστιανισμός». Και τους καταλαβαίνω που βγαίνουν από το θέατρο ανάτριχοι. Η διολίσθηση έγινε αδιόρατα, χωρίς να την καταλάβει κανείς. Σας ζητώ να ξαναβρείτε το κλίμα της λ ι τ ό τ η τ α ς και του σ υ γ κ ρ α τ η μ έ ν ο υ π ό ν ο υ.

Σας τα λέω όλα αυτά με αμεσότητα, αγαπητέ μου Ρολλάν, και είναι απόδειξη της πολύ μεγάλης εκτίμησής μου για σας, για τον άνθρωπο και τον καλλιτέχνη. Ίσως προς στιγμήν δυσανασχετήσετε λίγο, αλλά σας ζητώ να σκεφθείτε. Θυμόσαστε με πόσον ε ν θ ο υ σ ι α σ μ ό ήρθα στο καμαρίνι σας πριν από τρεις εβδομάδες και σας είπα πως είσαστε τέλειος. Με την ίδια αυθορμησία σας λέω τώρα: προσοχή! Δεν χρειάζεται, βέβαια, να μπείτε στον κόπο να μου απαντήσετε.

Όπως και να 'ναι (σας το είπαν όλοι, ακόμη και όσοι σας σχολίαζαν), σ' αυτόν το ρόλο επιτύχατε την ωραιότερη δημιουργία της καριέρας σας. Μόνο που πρέπει να επανέλθετε στην ερμηνεία όχι ακριβώς της πρεμιέρας, αλλά των ημερών που την ακολούθησαν.

Πιστέψτε με, κτλ.

Montherlant

Υ.Γ.
Και, σας παρακαλώ, βρέστε άλλο τρόπο να προφέρετε το «Συχώρεσέ με, Μαριάνα, συχώρεσέ με!». Πρέπει να εκφράζει ολοκληρωτική αμηχανία. Και προχθές ήταν να να την κατσαδιάζατε.

Henry de Montherlant
Μετάφραση: Δημ. Σ. Αθανασόπουλος

Από την Νέα Εστία τχ.1674-1657/ Νοέ.1997

(φωτογραφία: babelio.com)

Ακόμα:
ο Henry de Montherlant, στo χωρίς άλλη αναβολή

Ναταλία Γκίντσμπουργκ: Αγαπητέ μου Μικέλε

2010-10-24T07:55:00.001+03:00

2 Απριλίου '71

Αγαπητέ μου Μικέλε,

Μόλις έλαβα το γράμμα σου. Μου άφησε ένα συναίσθημα άγχους. Είναι φανερό πως είσαι πολύ δυστυχισμένος.

Ίσως δε θα πρέπει να δραματοποιώ αυτό σου το γράμμα. Ίσως θα πρέπει να πω ότι απλώς τσακώθηκες λιγάκι με τη γυναίκα σου κι αισθάνεσαι μόνος. Μα δεν καταφέρνω να μην το δραματοποιώ. Είμαι τρομαγμένη.

Θα μπορούσα εγώ να 'ρθώ να σε βρω αν οεν έρθεις εσύ. Δε μου είναι εύκολο γιατί δεν ξέρω πώς να αφήσω τη μικρή και τον Ορέστε κι ύστερα δεν έχω λεφτά, μα αυτό είναι το λιγότερο γιατί θα τα ζητούσα από τη μαμά. Η μαμά δεν είναι και πολύ καλά, εξακολουθεί να έχει κάθε λίγο και λιγάκι πυρετό και φυσικά δε θα της πω ότι έλαβα από σένα ένα γράμμα που με τρόμαξε. Αν αποφασίσω να φύγω και της ζητήσω λεφτά, θα της πω ότι δε θα έρθεις γιατί δε σ' αφήνει η δουλειά σου κι έτσι σκέφτηκα να σου κάνω εγώ μια επίσκεψη.

Λες πως δε θες απάνω σου αυτή τη στιγμή τα μάτια των ανθρώπων που σ' αγαπούν. Κι αλήθεια, είναι δύσκολο να ανεχτούμε τα μάτια των ανθρώπων που μας αγαπάνε, όταν περνάμε μια δύσκολη στιγμή, μα είναι μια δυσκολία που την ξεπερνάμε πολύ γρήγορα. Τα μάτια των ανθρώπων που μας αγαπούν μπορούν να είναι την ώρα που μας κρίνουν, πάρα πολύ διάφανα, συμπονετικά και αυστηρά, μπορεί να είναι σκληρό πράμα, τελικά όμως είναι σωτήριο κι ευεργετικό να αντιμετωπίσουμε τη διαφάνεια, την αυστηρότητα, τη συμπόνοια.

Η φίλη σου η Μάρα παράτησε τον Κολαρόζα και έφυγε. Μου έγραψε. Βρίσκεται στο Νόβι Λίγκουρε, στο σπίτι μιας δούλας των εξαδέλφων της. Είναι σε απελπιστική κατάσταση, αφού δεν έχει πού να πάει να ζήσει και δεν έχει τίποτα δικό της στον κόσμο παρά μόνο ένα κιμονό μαύρο με ήλιους, μια γούνα από βιζόν κι ένα μωρό. Έχω όμως την εντύπωση πως όλοι μας κατέχουμε τη λεπτή τέχνη να μπερδευόμαστε σε καταστάσεις δίχως σωτηρία, που από κανέναν δεν μπορούν να βρουν λύση και που δε μας επιτρέπουν να κάνουμε ούτε μπρος ούτε πίσω.

Γράψε μου μόνο δυο λόγια για να μου πείς αν μπορώ να έρθω. Δε θέλω να έρθω αν η σκέψη να με δεις σου είναι αφόρητη.

Αντζέλικα

Από τo βιβλίο της Natalia Ginzburg Αγαπητέ μου Μικέλε
(Caro Michele)
εκδ. Οδυσσέας, 1978
Μετάφραση: Αλεξάντρα Βίττι

(φωτoγραφία: margencero.com)

Κάρολιν Φορσέ - Γράμμα από την Πράγα, 1968-78

2010-10-18T00:40:00.002+03:00

Είναι ξανά χειμώνας, κρύες σφαίρες
της πνοής μας που μεταμορφώνονται
σε κορμιά. Είμαι ακόμα φυλακή,
τρώω πιατέλες κόλλα
για πρωινό. Ξυπνάω
από το ντους του προβολέα στην αυλή
την βίαιη σκιά ανθρώπου που τρέχει
όπως έπρεπε να είχα τρέξει κι εγώ,
όπως έπρεπε να είχα αναρριχηθεί αφήνοντας
πίσω φεγγάρια από τα δάχτυλά μου
εκεί που να μην τα 'βρισκε κανένας.
Δέκα χρόνια και
δε μου πάει να σκεφτώ
ότι το 68 ήμουνα τόσο
ηλίθιος, τσουγκρίζοντας ποτήρια
με ένα στρατιώτη, φωνάζοντας Viva
Dubcek, Viva Svoboda, Viva
Socialisme. Στα εικοσιοχτώ
γέρασα, θυμάμαι τα μπουκάλια
που γεμίζαμε με κουρέλια
από τα φορέματα των μανάδων μας, κι αυτή
την αργή λέξη Soviet που την προφέραμε
σε ένα ρυάκι ροχάλας. Θα μπορούσα
να 'χα ερωτευτεί. Υπήρχαν
πολλές γυναίκες στους δρόμους
που φώναζαν για τριαντάφυλλα.
Θα 'πρεπε να τους είχα δώσει λεφτά,
να κουβαλούσα τα πέταλα σ' ένα δωμάτιο
όπου μπορεί να 'πεφτα στο κρεβάτι,
μια γλώσσα ν' άνοιγε το πρωί τα μάτια μου.
Τώρα ν' αγγίξω τον εαυτό μου; Δεν υπάρχει.

Carolyn Forché
Μετάφραση: Στάθης Γουργουρής

- η λέξη - τ.58/Οκτ. '86

(φωτογραφία: voiceseducation.org)

Πινακοθήκη ~ Mizuno Toshikata (1866-1908)

2010-10-12T16:41:00.000+03:00

6Tanzaku Letter6

Στήβι Σμιθ: Σύζυγος στη ζούγκλα

2010-10-06T09:54:00.000+03:00

Αγαπητή μου Έβελυν σε σκέπτομαι συχνά
στης ζούγκλας μέσα την αναμπουμπούλα - με το δίκαννο
χτες χτυ(ι)ποπποτάμισα
κι έκατσα και λεπτομερώς κατέγραψα τα πάντα να στα δώσω ραπόρτο
αλλά χαθήκανε στη φασαρία μέσα -
Βλάφτει να πίνεις εδώ πέρα
παρ' όλο που, όπως ξέρεις, το 'χω κόψει.
Αύριο λέω να βαδίσω μόνος
Βαθιά στης ζούγκλας τα έγκατα.
Όλα είναι γκρίζα ξέρεις,
Πράσινο μόνο στην κορφή
(εκτός κι αν έχει πέσει δέντρο χάμω).
Ο ήλιος κατεβαίνει, πλοπ, κι είναι απαίσια
Δεν κάνεις κέφι να χωθείς στης ζούγκλας το καμίνι
Μόνο τρελός θα το 'θελε κάτω απ' αυτόν τον ήλιο
Καθότι λιάζονται και οι ανακόντες, Έβελυν, κι απ' ό,τι βλέπω
Η τροφή δε μοιάζει να τους έχει λείψει.
Προς το παρόν αυτά, απ' τον αγαπημένο σου σύζυγο, Γουίλφρεντ.

Stevie Smith
Μετάφραση: Μάγια Διαμάντη

Από τον περίπλου - τ.51/2002

(φωτογραφία: bbc.co.uk)

Ιμπραΐμ Σους: Γράμμα σ' έναν Εβραίο φίλο

2010-09-30T23:59:00.002+03:00

«Kαμιά νίκη δεν ανταμείβει, ενώ κάθε ακρωτηριασμός του ανθρώπου είναι χωρίς επιστροφή», έγραφε ο Αλμπέρ Καμύ στο βιβλίο του «Γράμματα σ' ένα Γερμανό φίλο», όταν οι ορδές των ναζί κυρίεψαν την Ευρώπη. Ξαναδιαβάζοντας τούτη τη φράση που, εδώ και κάμποσο καιρό, έρχεται και ξανάρχεται στο μυαλό μου, σκέφτηκα εσένα. Αποφάσισα να σου γράψω, γιατί παραμένω πεπεισμένος, πως το βαθύ νόημα αυτών των φράσεων δε θα σου διαφύγει σε τούτη την κρίσιμη στιγμή, σ' αυτή την καμπή στην ιστορία της φιλίας μας που διακόπηκε.

Υποφέρω, φίλε μου, γιατί η φωνή σου δεν ακούγεται εδώ και λίγο καιρό, κι αυτό είναι τόσο παράξενο... Όχι, δε θα μιλήσω με υπονοούμενα. Θα μπω κατευθείαν στο θέμα, μ' όλη την ειλικρίνεια που χαρακτήριζε πάντα τις σxέσεις μας.

Από τότε που τα παιδιά της Παλαιστίνης πέφτουν κάτω από τις σφαίρες των Ισραηλινών στρατιωτών, η σιωπή σου με ξαφνιάζει. Δεν την έχω συνηθίσει. Κι ωστόσο, αυτή τη φορά, κόντεψα να μαντέψω τούτη τη βουβαμάρα, τούτη την έντονη σιωπή. Την ένιωσα. Πίστεψα πως ανακάλυπτα μέσα σ' αυτήν την έκφραση εκείνη, τη βουβή αγωνία, που σφίγγει τις καρδιές μιας γενιάς ανθρώπων, οι οποίοι γλίτωσαν απ' τα στρατόπεδα συγκεντρώσεως, κάθε φορά που το Ισραήλ βρίσκεται αντιμέτωπο με το αναπόφευκτο δίλημμα, το οποίο μάταια οι Εβραίοι προσπάθησαν να σκεπάσουν εδώ και σαράντα χρόνια. Τι λέω; Εδώ και έναν αιώνα σχεδόν, απ' τη μέρα που ο Theodor Herzl αποφάσισε να ιδρύσει ένα Εβραϊκό Κράτος μέσα σε μια Παλαιστίνη, κατοικημένη από Άραβες.

Σ' ακούω να λες ότι αποδοκιμάζεις τις πράξεις βίας και το ότι ο στρατός πυροβολεί εναντίον των νεαρών διαδηλωτών να λες ακόμη ότι η βία πρέπει να σταματήσει κι απ' τις δυο πλευρές' πως οι νεαροί Παλαιστίνιοι, που πετούν πέτρες στους Ισραηλινούς στρατιώτες, οφείλουν εξίσου ν' αναλάβουν μια κάποια ευθύνη. Θα μου πεις ότι το «αλλά» είναι μια λέξη περιττή' οδηγεί σε σύγxυση. Λέξη επικίνδυνη που μπερδεύει τα σύνορα ανάμεσα στο δήμιο και το θύμα.

Πώς μπορώ να δεχτώ την ιδέα ότι θόλωσε η μνήμη σου; Είχαμε συμφωνήσει, σχεδόν σιωπηλά, ότι το δρόμο που οδηγεί στη συνύπαρξη ανάμεσα στους Άραβες και τους Εβραίους στη γη της Παλαιστίνης, παρόλο που ήταν βασανιστικός και σπαρμένος με παγίδες, άξιζε να τον περπατήσουμε' ο διάλογος μας δε θα 'πρεπε ποτέ να διακοπεί.

Θα ήθελα, λοιπόν, να θεωρήσω ανοιχτή τούτη την επιστολή. Θα είναι αναγκαστικά ασυμπλήρωτη, ημιτελής. Δε θα γράψω το τελευταίο γράμμα, παρά μονάχα την ημέρα που θα καταλάβεις μαζί μου πως η συνύπαρξη οδηγεί στο τέλος της αγωνίας, στην εξουδετέρωση της.

Θυμήσου όταν σου είπα, μετά την πρώτη μας συνάντηση, πόσο λυπόμουν για τα όσα είχαν υποφέρει οι δικοί σου. Εξαιτίας αυτής της τραγωδίας, και ως ένα σημείο χάρη σ' αυτήν, ανακάλυψα την ταυτότητα μου ως ανθρώπου. Θέλησα να επισκεφτώ χωρίς καθυστέρηση τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκεντρώσεως για να καταλάβω καλύτερα. Πήγα στο Νταχάου, στο Μπέργκεν-Μπέλσεν, στο Μαουτχάουζεν και σ' άλλα φοβερά μέρη. Η καρδιά μου σφίxτηκε' από αλληλεγγύη, άφησα ένα κομμάτι της ψυχής μου στα κρεματόρια. Θέλησα ακόμα να οδηγήσω τα βήματα μου ως εκείνα των τυράννων σας, για να μετρήσω το βάθος της αβύσσου. Έψαξα στη Νυρεμβέργη, το στάδιο, εκεί όπου τα πλήθη, απαλλαγμένα από τα δεσμά τους, ούρλιαζαν το μίσος τους. Ρώτησα τον άνεμο' αιχμαλώτισα τον ήχο από τις μανιασμένες κραυγές, ρούφηξα τον ιδρώτα των ερεθισμένων σωμάτων, έψαξα να βρω τις λάμψεις των τρελών βλεμμάτων.

Θυμήσου κι εκείνη τη μέρα, την πρώτη, που σε ρώτησα, γιατί υπήρχε τόση έκπληξη στο βλέμμα σου. Ψιθύρισες τη λέξη «Άραβας». Σου είπα ότι ούτε κι εγώ δεν είχα δει ποτέ πριν έναν Εβραίο. Από τόσο κοντά τουλάχιστον. Όταν ήμουν παιδί, ψηλά απ' το τείχος της Ιερουσαλήμ, παρατηρούσα όσους περνούσαν από τον απαγορευμένο δρόμο, όπου ήταν χτισμένο το σπίτι του παππού μου. Την πρώτη φορά έκανα τη σκέψη: οι Εβραίοι μάς μοιάζουν, δεν είναι οι δαίμονες που στριφογυρίζουν αδιάκοπα στη μνήμη μου, η οποία είχε σβηστεί από κείνη τη φοβερή μέρα του Μάη του 1948, όταν κάτω από τις βόμβες η οικογένεια μου πήρε το δρόμο της εξορίας. Ήμουν πάρα πολύ μικρός για να θυμάμαι συγκεκριμένα, για να κάνω ένα περίγραμμα, ένα φυσικό σxήμα μ' όλους τους ανθρώπους, που πέρασαν από τα παιδικά μου χρόνια. Ορισμένοι απ' αυτούς τους ανθρώπους ήταν Εβραίοι, γείτονες, οικογενειακοί φίλοι.

Κι όταν άκουσες τη φωνή μου, όταν μ' άκουσες να λέω κάποια λόγια (αν και ήταν κουβέντες καθησυχαστικές) διάβασα μες στα μάτια σου: για δες, αυτός (ο Άραβας; ίσως όχι ακόμα, για σένα, εκείνη την εποχή, ο Παλαιστίνιος;) μου μοιάζει. Και τούτο συνέβη, επειδή η μνήμη σου ήταν μπλοκαρισμένη από διαστρεβλωμένες εικόνες και ψεύτικα πρότυπα.

Εκείνη τη μέρα, μπροστά σου, εξέφρασα την πεποίθηση μου ότι Παλαιστίνιοι και Ισραηλινοί δεν μπορούσαν να ζουν για πάντα χωρισμένοι από τα συρματοπλέγματα'
... ...

Από τo βιβλίο του Ιbrahim Souss Γράμμα σ' έναν Εβραίο φίλο
(Lettre a un ami juif)
εκδ. Μαλλιάρης-Παιδεία, 1988
Μετάφραση: Ντίνα Κισκίνη

Ο Ανδρέας Κάλβος προς τον γερουσιαστή Foscardi

2010-09-24T09:07:00.000+03:00

Παρίσι 7 Απριλίου 1825

Στον εξοχότατο Κόντε Φωσκάρδη
Ιππότη του διακεκριμένου τάγματος
των Αγίων Γεωργίου και Μιχαήλ
Στην Κέρκυρα
Ιόνιοι Νήσοι

Εξοχότατε κύριε Γερουσιαστά

Η τύχη στην οποία ήταν αρεστό να με κρατήσει εικοσιτρία χρόνια μακριά από την πατρίδα μου με ευνοεί υπέρμετρα, εάν σεις εξοχότατε κύριε Γερουσιαστά που βρίσκεσθε σήμερα στην Κέρκυρα αγαπητός και τιμώμενος από όλους μού δίνετε την ελπίδα να επιστρέψω. Δεν έχω το προνόμιο να είμαι γνωστός' όμως, σεις από φυσική κλίση προσφέρετε τον εαυτό σας επ' αγαθώ των συμπολιτών σας, και εφόσον εγώ συμπεριλαμβάνομαι σε αυτούς, δεν θα είναι ασφαλώς τυχαίο το ότι θα επικαλεσθώ την ευεργεσία σας. Έχοντας καλλιεργήσει τα γράμματα θα μπορούσα τώρα που ανοίγουν τα δημόσια σχολεία στα νησιά να προσφέρω τις λιγοστές γνώσεις που έχω συλλέξει. Γράφω (έχοντας ίσως υπερβολικές προσδοκίες) σχετικά με αυτή την ίδια την πρόταση απευθυνόμενος στα επιφανή πρόσωπα που προΐστανται της Γερουσίας και της Εκπαιδεύσεως' ποιος θα μπορέσει, ωστόσο, να κάμει ώστε να γίνει δεκτή η πρόταση μου, ή να ερμηνεύσει τα ειλικρινή αισθήματα που μου την εμπνέουν; Σεις που εκπληρώνετε με τόση λαμπρότητα και αγάπη τα καθήκοντα του πολίτου, σεις θα διακρίνετε κάποιο [από τα αισθήματά μου] στο διάβημα που έχω κάμει, και είναι σε σας που με όλη μου την εμπιστοσύνη προστρέχω.

Α. Κάλβος

Από την λέξη - τ.138, Μάρτης '97

(η εικόνα είναι από την Ελευθεροτυπία)

Links:
- ο ο Κώστας Καρυωτάκης στον Ανδρέα Κάλβο από το Μετά τιμής
- ο Ανδρέας Κάλβος στην Εκπαιδευτική Τηλεόραση, από το Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο
- ο Ανδρέας Κάλβος, Ωδαί και βιογραφικά στοιχεία , από τον Φειδία Ν. Μπουρλά

Γκιγιώμ Απολλιναίρ: [Φίλη μου σε σκέφτομαι]

2010-09-18T01:43:00.000+03:00

Φίλη μου σε σκέφτομαι
Το χρυσαφένιο χρώμα σου τη χάρη σου
Το σπίτι είναι άδειο από τότε που η ηλιαχτίδα μου
Πήγε να κολυμπήσει στη θάλασσα
Αν δεις τα υποβρύχια
Πες τους πως σ' αγαπώ
Αν σε συναντήσουν τα σύννεφα
Πες τους πως σε λατρεύω
Αν η καταιγίδα χτυπά δυνατά τους βράχους της παραλίας
Πες τους πως είσαι ο πολύτιμος λίθος μου
Αν κάποιος κόκκος άμμου λάμπει ανάμεσα στις χιλιάδες κόκκους άμμου της ακτής
Πες του πως είσαι το μοναδικό πετράδι που αγαπώ
Όταν δεις τον ταχυδρόμο
Πες του με πόση ανυπομονησία περιμένω τα γράμματά σου
Σου στέλνω χίλια φιλιά χίλια χάδια
Που θα σε συναντήσουν όπως συναντούν την κεραία του ασυρμάτου
Αν δεις πληγωμένους
Πες τους πως η μόνη μου πληγή είναι εκείνη που έκανες εσύ στην καρδιά μου
Αν με θυμάσαι κάποτε να ξέρεις πως η σκέψη μου
είναι πάντα σε σένα
Και πως σε λατρεύω

Guillaume Apollinaire
Μετάφραση: Ειρήνη Ριτσώνη - Μπομπόλου

Από την Πανδώρα - τ.5/1999

(φωτογραφία: bibliotheques.uqam.ca)

Πινακοθήκη ~ Herbert Gandy (1857-1934)

2010-09-12T08:07:00.002+03:00

6The Love Letter6

Γιάννης Σκαρίμπας: Η επιστροφή

2010-09-06T15:51:00.000+03:00

Τέλος πάντων ένα σούρπο θα γυρίσω -όπως σου 'πα-
τούτο χρόνο ή τον άλλονε -κι' όπως έφυγα, μόνος-
ένα σούρπο που μέσα του θα 'χει όλα τα σούρπα
και τα χρόνια όλα ο χρόνος.

Και θα πάω τέλος πάντων στο γραφείο μου, ως όταν
σένα αχνή στην απόσταση η μορφή σου μου εμίλει,
και θα είναι σαν -τότενες που με αγάπας- θα ρχόταν
ένα γράμμα σου φίλη...

Κι' ας μη ρχόταν! Γω θα 'κανα σαν νάχ' έρθει και σάμπως
το 'χω λάβει και μου 'γραφες λόγια εκεί, αγαπημένα,
και -σαν τότε- εγώ θα 'γραφα στο απόσπερνο θάμπος
ένα γράμμα για σένα.

Κι' ας μη το 'στελνα! θα 'κανα σαν να εσύ το 'χεις λάβει
κι' απ' τα μάτια σου κύλησε ατη γραφή του ένα δάκρυ
-κι' ως σκυφτή, το λυχνάρι της όξω η νύχτα θ' ανάβει,
εγώ θα κλαίω σε μιαν άκρη...

Από την Φιλολογική Πρωτοχρονιά 2009 - τόμος 66ος
(αναδημοσίευση από την Φ.Π. 1943)

(η φωτογραφία του Γ.Σκ. είναι από το kanithos.gr)

Μάρω Δούκα: Η αρχαία σκουριά

2010-08-31T14:15:00.000+03:00

Λίγες μέρες πριν απ' το γάμο της Ελβίρας μού είχε στείλει κι ένα γράμμα πολυσέλιδο, επειδή ήθελε να μου επιβάλει και γραπτώς το χωρισμό μας. Με ρωτούσε μελοδραματικά αν μπορώ να τον ακούσω. Μπορείς να μ' ακούσεις; Γιατί είναι σίγουρος ότι ποτέ μου δεν άκουσα τη φωνή άλλου ανθρώπου. Ποτέ δεν έστησα τ' αφτί μου στην καρδιά του άλλου. Με πρόσεχε καθώς αποτύπωνα σαν το φωνογράφο, ψυχρά, μηχανικά, και σώριαζα μέσα μου του καθενός την αγωνία — ποτέ δεν αγωνιούσα, μόνο κατάγραφα κι υπόκλεπτα την αγωνία τους κι εξηγούσα τον κόσμο εγκεφαλικά και χαιρόμουν να μιλώ με τις ξένες φωνές για τους πόνους των άλλων. Απ' τον καιρό που μ' αγαπούσε πίσω απ' τη σίτα της φυλακής, σαν να τον είχα καθηλώσει σ' έναν παγερό διάδρομο, περίμενε την αποφυλάκισή του εγκαταλειμμένος, ούτε μια στιγμή δε μ'εμπιστεύτηκε. Γι' αυτό μου μιλούσε πολύ αφότου αποφυλακίστηκε, μου 'λεγε για όλα τα σημαντικά και τ' ασήμαντα και με κρυφοκοίταζε περιμένοντας. Τι περίμενε; Περίμενε, λέει, τη στιγμή που θ' αφηνόμουν πλάι του. Όμως, αντί αυτού, εγώ προσχεδίαζα και σκηνοθετούσα σατανικά το χωρισμό μας. Εγώ τον έσπρωξα στην Ξένια. Τι ήταν αυτός για μένα; Ένα φαινόμενο ξένο στην αιώνια αναισθησία μου. Τον άκουα αδιάφορη σαν ν' άκουα Οδύσσεια. Όχι ότι δεν τον πρόσεχα όταν μιλούσε. Ίσα ίσα, ήταν τόσο λαμπερά τα μάτια μου, λες κι απολάμβανα τα βάσανα του και με τόση συγκίνηση που τον εξουθένωνα. Πολλές φορές ένιωθε την ανάγκη να με μπλαβίσει στο ξύλο, μόνο και μόνο για να βεβαιωθεί πως ήμουν γυναίκα απαλή και στρογγυλή στο πλευρό του.

Διάβαζα το γράμμα του και σκεφτόμουν ότι θα 'γινα κίτρο απ' τη χλωμάδα. Αλλ' αυτός πολύ αμφέβαλλε ότι μπορεί να με ταράξει και γι' αυτό κάθε τόσο, σε κάθε δέκα τόσες αράδες, επαναλάβαινε ότι με βλέπει, λέει, σαν τον ακανθόχοιρο που θα 'χω μουδιάσει τυλιγμένη στ' αγκάθια μου, καλά προφυλαγμένη. Μα πού θα πάει; Αργά ή γρήγορα θα 'ρθώ αντιμέτωπη με τον εαυτό μου. Και τότε καμιά αυτοανάλυση, καμιά ψευτοαλήθεια δε θα με σώσει. Είχε συναντήσει, συνέχιζε, τον Παύλο και μιλούσαν για μένα. Τελευταία συναντούσα κι εγώ τον Παύλο, τα λέγαμε αδιάφοροι κι οι δυο, ας πούμε φιλικά. Λεπτός, χλωμός κι όμορφος σαν εραστής. Απ' τις πρώτες στελεχάρες κι αυτός και στο ίδιο κόμμα με τον Γιώργο. Μια φορά που τον είδα έξω απ' το Πολυτεχνείο, σαν να 'βλεπα στο πρόσωπο των κορασίδων που τον περιτριγύριζαν τον εαυτό μου, πριν χρόνια, τότε που μ' έσερναν ο Παύλος πρώτα κι έπειτα ο Φώντας, μ' έσερναν ντάμα όπου τους καλούσαν τ' αγωνιστικά τους αυτά. Και τα συγκλόνιζε τα κοριτσάκια με τη σοφία του και τις ιδεολογικές του ρυτίδες.

Μιλούσε λοιπόν ο Παύλος με τον Γιώργο για μένα. Είχε καθίσει και του εξιστόρησε τον καιρό που ήμαστε μαζί. Τότε με τα κυνηγητά εδώ κι εκεί, την αγωνία μήπως τον πιάσουν, τα κατάφερε και με ξεφορτώθηκε. Κι όταν του έλεγε η μάνα του για τις επισκέψεις μου στο σπίτι τους, της είχε δώσει εντολή να με κρατήσει σ' απόσταση, να μη συγκινηθεί απ' τη φαινομενική μου γλυκύτητα και μου αποκαλύψει το κρησφύγετό του. Επειδή ο Παύλος με φοβόταν. Τον κοίταζα, λέει, με γυάλινα μάτια, δεν απόσωνα το χάδι μου και το ξανάπαιρνα πίσω, ποτέ δε μ' άκουσε ν' αναστενάξω. Διαρκώς μ' έxανε στον έρωτα κι ολοένα τον παράσυρα στο κενό, σαν να του γέμιζα το στόμα στάχτη.

Ο Γιώργος μού τα επανάλαβε αυτά τα καραγατσικά και με ποικίλες ξούρες ότι σαν να γλίτωσε επιτέλους κι αυτός από σαράκι. Με ρωτούσε επιπλέον αν θυμάμαι εκείνο το πρωί στην Κηφισιά που με θερμοπαρακαλούσε να μη χωρίσουμε. Ένα νεύμα μου θα 'ταν αρκετό. Μα εγώ; Τον κοίταζα με σβησμένα μάτια, καταχθόνιο θύμα. Αδιάφορη και πονεμένη σαν να μ' είxε διαψεύσει και σαν να 'μουν ο θεός που τον καταδίκαζα.

Διάβαζα και ξαναδιάβαζα αυτό το γράμμα, μου ήταν δύσκολο να καταλάβω τι άλλο ήθελε από μένα. Πόσο πολύ ακόμη έπρεπε να με πληγώσει. Μα δεν είχα πια κανέναν απ' τους παλιούς ανάγκη. Κάθε μέρα και περισσότερο σιγουρευόμουν ότι θα περπατήσω χωρίς τα δεκανίκια που ο καθένας μού δάνειζε για δική του αποθέωση.

Από το βιβλίο της Μάρως Δούκα Η αρχαία σκουριά
εκδ. Κέδρος, 1981

Σίλαρντ Μπόρμπεγυ: Χριστολογική επιστολή

2010-08-25T15:38:00.000+03:00

1.
Στην αρχή οι Χριστιανοί δυσφορούσαν
για τους λεπτούς τρόπους των Ελλήνων.
Το ίδιο ένιωθαν για τη Ρώμη της αυτοκρατορικής περιόδου,
για τη λατρεία της επιτυχίας που έτρεφαν οι Λατίνοι.
Τα δικά τους Θεοφάνεια, τα μυστικά
που τους έτρεφαν, αφορούσαν την απελπισία και τη συμπάθεια
που ένιωθαν ο ένας ταπεινωμένος για τον άλλον.

Κι όμως, τα Ευαγγέλια γράφτηκαν στα ελληνικά:
λαλιά του θαύματος, γλώσσα των τεχνών.
Ο Έλληνας Χριστός, που ζούσε στην Αρκαδία, έσπειρε τα λόγια της ειρήνης,
της αλήθειας και της φιλίας. Ισορροπώντας ανάμεσα στο ανθρώπινο
και στο θεϊκό στοιχείο, δεν αύξησε το βιος του υποφέροντας.
Το μαρτύριο είναι όπως ο θάνατος, δεν έχει κανένα βάρος
διότι τίποτε δεν τον ακολουθεί. Ήταν λοιπόν ο Καλός Ποιμήν,
ο φίλος των αμνών. Οι φιλόσοφοι της Στοάς γνώριζαν βέβαια τι σήμαινε
ο τρόμος της ζωής, που μόνο εκείνος τον οποίον όλοι εγκατέλειψαν
οφείλει να αντιμετωπίσει κατά πρόσωπο. Ιδού τι δίδασκε το Σώμα
από τα ύψη του Σταυρού, μετεωριζόμενο μεταξύ Γης και Ουρανού.
Αλλά οι φιλόσοφοι ήξεραν ήδη τι σήμαινε
να στέκεσαι μπροστά στο Τίποτα. Οι Έλληνες ανακάλυψαν θεούς
μέσα στη γλώσσα, ενώ οι Ευρωπαίοι μελέτησαν

τη σχέση που συνδέει τη Λέξη με το Πράγμα.
Οι Ευρωπαίοι ήθελαν να μάθουν τι απογίνονται οι λέξεις
όταν η Ψυχή μεταβεί στο βασίλειο του θανάτου, τι παθαίνουν
τα πράγματα, το Σώμα, π.χ. ως πράγμα, μετά την τελική κρίση.
Οι Χριστιανοί μελέτησαν πάντως τις σχέσεις λέξεων και κινήσεοον.

2.
... ...

Szilárd Borbély
Μετάφραση (από τα αγγλικά) : Γιώργος Βέης

Από την Ανθολογία Νέων Ούγγρων Ποιητών "Η κοινή μας φούγκα"
Εκδ. Γαβριηλίδης, 2010

(φωτογραφία: litera.hu)

Επιστολαί προς μνηστήν - Γράμμα 15ον

2010-08-03T15:04:00.000+03:00

Εν Αθήναις, 12 Μαΐου 1926.

Χαριτωμένη,

Ημέρας πλείστας έχω να λάβω γράμμα σου. Φαίνεσαι ότι έπεσες με τα μούτρα εις τας εργασίας. Για να μου δείξης, ίσως, ότι εάν πρώτα είχες τέλειον ραχατηλίκι και είχες παραμελήσει τα οικιακά σου έργα και τα κεντήματα, τούτο ωφείλετο εις εμέ που σε απησχόλουν. Φρονώ όμως ότι δεν είνε συμπεριφορά αυτή προς μνηστήρα απουσιάζοντα. Άλλαι μνησταί εις παρόμοιας περιστάσεις όχι μόνον κάθε ημέραν επικοινωνούν με το αγαπητόν τους πρόσωπον, αλλά και από την ανυπομονησίαν τους χάνουν και τον ύπνον των. Υμείς όμως, αντί να χάσετε, εκερδίσατε πολύν ύπνον από της αναχωρήσεως μου και εντεύθεν. Επιθυμώ (για να μη σας παρεξηγήσω ότι η προς εμέ εκτίμησις κλπ. εψυχράνθη από την απουσίαν μου) να μου γράφετε καθ' εκάστην και εν εκτάσει, με πάσαν λεπτομέρειαν και τρυφερότητα. Ή περιμένεις να έλθω αυτόθι να μου τα είπης όλα μαζεμένα; Εγώ, ηξεύρεις, ότι απεχθάνομαι την προφορικήν πολυλογίαν, ενώ την γραπτήν ρητορείαν σου πάντοτε απολαμβάνω. Πρώτα-πρώτα εις την προφορικήν ομιλίαν σου διάφοροι αδιάκριτοι και αγενείς σε διακόπτουν και έτσι δεν σ' αφήνουν να εκφράζης πλήρως τας σκέψεις σου. Ενώ όταν γράφης ανεμπόδιστα αποκαλύπτεται όλη η σκέψις σου, την οποίαν λαμπρύνει και το κομψόν ύφος σου. Γράφε, λοιπόν, δεσποινίς, και μιμήσου τουλάχιστον εις αυτό τον μνηστήρα σου.

Ο εκλεκτός της καρδίας σου
κύριος Ιάκωβος

Από το βιβλίο των Ηλία Χ. Παπαδημητρακόπουλου και
Ηλία Πετρόπουλου Επιστολαί προς μνηστήν
εκδ. Νεφέλη, 1998

Η εικόνα είναι του Αλέκου Φασιανού, από το βιβλίο.

Πινακοθήκη ~ Harry Herman Roseland (1866 - 1950)

2010-07-28T15:56:00.002+03:00

6An Important Letter 6

Νικηφόρος Βρεττάκος: Γράμμα

2010-07-22T17:17:00.002+03:00

Δεν έχω ένα φύλλο απ' τα παλιά πράσινα δέντρα.

Σου γράφω τη λύπη μου σ' αυτό το χαρτί.
τόσο ελαφριά που να στη φέρει ο άνεμος,
τόσο καλή και τρυφερή που να μη παραξενευτεί ο ήλιος,
ευγενική σαν τη σιωπή που περπατεί στο χορτάρι
τη νύχτα, απλή και καθαρή σαν το νεράκι που τρέχει
και δε μαντεύεις πως το γέννησε η χτεσινή καταιγίδα.

Πολλοί σκοτώθηκαν. Πολλοί ζούμε. Όλοι μας είμαστε
λαβωμένοι. Είναι βαρύς από τον πόνο μας ο κόσμος.

Mε τη σιωπή της θάλασσας θα λάβεις τη λύπη μου.
Σου στέλνω αυτό το αιώνιο μου Μη με λησμόνει!
Είναι ένα φως διπλωμένο ανάμεσα σ' ένα μικρό συννεφάκι.
Σου στέλνω αυτό το αρνάκι, μια κ' είσαι κοντά στο Θεό,
να τ' οδηγήσεις σ' ένα πράσινο κήπο του.

Σου στέλνω αυτό το βρέφος με το τσακισμένο ποδαράκι.
Ανέβασέ το στο παράθυρο με τον αυγερινό,
κοντά στον κόσμο, κοντά στο όνειρο,
κοντά στην καλοσύνη σου, που είναι ζεστή σα μια ανάσα μητέρας,
κοντά στο τζάκι που ονειρεύεσαι με το χέρι στο μέτωπο
την ευτυχία του πεινασμένου, του στρατιώτη, του άρρωστου.
Βάλτο κοντά στην πράσινη σημαία. Κοντά στο κόκκινο
άλογο. Στη μητέρα σου πλάι, που τριγυρισμένη
απ' του Γενάρη τους σπουργίτες, γνέθει την ελπίδα.
Βάλτο κοντά στο στεναγμό της φιλίας. Κοντά-κοντά.
Βάλτο να κάτσει, κι άνοιχτου σαν ένα γέλιο το παράθυρο
να ιδεί τον κόσμο.

Από τον ιστότοπο mani.org.gr

Ακόμα:
- ο Νικηφόρος Βρεττάκος, στα αυτοβιογραφικά
- κι άλλα ποιήματα του Νικηφόρου Βρεττάκου με θέμα τα γράμματα εδώ, στο γράμμα σε χαρτί
- για τον Νικηφόρο Βρεττάκο: parnonas.org

Διονύσης Χαριτόπουλος: Δανεικιά γραβάτα

2010-07-16T09:12:00.003+03:00

Τότε θα σου γράψω έλα.
Αν πιστεύεις και μια αράδα απ' τα γράμματα που ζεσταίνουν τον κόρφο μου, έλα. Τώρα δε ντρέπομαι. Δουλεύω. Και σε γραφείο ε; Φοράω γραβάτα, δερμάτινα παπούτσια κι είμαι ξυρισμένος. Έχω κόψει τα μαλλιά μου σα δημόσιος υπάλληλος και πληρώνω εισιτήριο για να πάω απ' το Σύνταγμα στην Ομόνοια. Αγοράζω καθημερινά εφημερίδα, καπνίζω τσιγάρα με φελό κι έχω σπίτι να μείνω. Έτσι χωρίς να ντρέπομαι πια, σου λέω έλα — ξέρεις που θα με βρεις.

Κι άμα θες να μου γράψεις, να η αντρέσα μου.
Όχι Ποστ Ρεστάντ στον Πειραιά για ν' απορείς... «πού μένεις στον Πειραιά; γιατί παίρνεις τα γράμματα στο ταχυδρομείο; Κι αφού η εταιρία σου είναι στην Αθήνα...»

Από το βιβλίο του Διονύση Χαριτόπουλου Δανεικιά γραβάτα
εκδ. Καστανιώτη, 1982

(το βιβλίο επανακυκλοφόρησε το 2001 από τον Εξάντα,
και το 2006 από τα Ελληνικά γράμματα)

η Λιλή Ζωγράφου στην κόρη της, Ρένα Χατζηδάκη.

2010-07-10T17:28:00.000+03:00

Ρένα μου,

Είναι Τρίτη, και πέρασε κι αυτή η μέρα με την ελπίδα ενός γράμματός σου, που όμως δεν πραγματοποιήθηκε.

Είναι 8 1/2 κι είμαι ολομόναχη σπίτι. Φυσά ένας νοτιάς, που φέρνει πότε πότε από δεξιά κι αριστερά, κάποιες νότες από ορχήστρες κέντρων. Και σκέπτομαι πως είναι η ώρα που και συ όπως μου γράφεις βρίσκεσαι στις Τρεις Καμάρες. Και μόλις θυμήθηκα αυτό, κι ακόμα πως τα ματάκια σου θα λάμπουν από χαρά κι αγάπη για τα γύρω σου, ευχαριστήθηκα και σκέφτηκα να σου γράψω. Να σου θυμίσω πως είσαι η αγαπημένη μου, η πολύτιμή μου δικαιολογία στη ζωή.

Χτες βράδυ, είχε πάρει η Νίνα εισιτήρια, και πήγαμε στη συναυλία του Ηρ. Αττικού. Σε θυμόμουνα πολύ, καθώς άκουγα ένα θαυμάσιο κομμάτι ενός μοντέρνου Άγγλου του Williams. Καθίσαμε στην ίδια θέση που καθόμαστε και οι δυο μας. Τι άλλο κάνω; Μα τίποτα αγαπούλα μου. Δεν πάω πουθενά όπως ξέρεις δα, και κατά τις 11 προσπαθώ να κοιμηθώ. Κάνω μια μεγάλη προσπάθεια να ιδώ σε ποιο σχολείο θα σε πάω φέτος. Γιατί του Χατζηδάκι έγινε πολύ ακριβό. Πάντως θα συνεννοηθώ με τον πατέρα σου και ελπίζω το φετεινό χειμώνα, να περάσεις μια πολύ όμορφη ζωή.

Μ’ αγαπάς; εγώ σε λατρεύω.

Αν διαβάζεις και κάτω εφημερίδες, θα είδες κάτι που σε συγκίνησε. Γράφανε σήμερα «Ο άνθρωπος που θα ταξιδέψει στη σελήνη έχει γεννηθεί. Σε 15 χρόνια θα ταξιδεύομε εκεί. Θα γίνουν ενδιάμεσοι σταθμοί». Και εξηγούσε πως θα εκτοξεύσουνε ένα μεγάλο αεροπλάνο που αφού περάσει τα στρώματα της ατμόσφαιρας θα συναντήσει ένα κενό στο οποίο θα σταματήσει. Θα γίνει λοιπόν ένας μετέωρος σταθμός, στον οποίο θα σταματούν τα επιβατικά αεροπλάνα για ανεφοδιασμό. Εγώ είχα γουρλώσει τα μάτια μου από κατάπληξη και σκέφτηκα πως ιδίως άμα θα ’μαι καμιά παλιόγρια μ’ ένα ταψί στο κεφάλι, και με πέντε τρίχες ξεθωριασμένες για μαλλιά, εσύ θα φτιάχνεις τις βαλίτσες σου και θα μου λες «Μανάκι πάω μια δεκαριά μέρες στη Σελήνη. Μη ξεχνάς να πίνεις τα χάπια σου». Κι εγώ θα σου λέω με το στραβό μου στόμα. Ναι, ναι καλό ταξίδι κυρά μου και γράψε μου. Μόνο και που τώρα σε παρακαλώ γράψε μου κι αφού δεν φορώ ακόμα το ταψί, κι ούτε είσαι στη Σελήνη αλλά στην πεζότατη Κρήτη. Χαιρετισμούς στην κα Χατζηδάκη. Κι όλη την τρυφερότητα της καρδιάς μου για σένα, δική σου, Λη.

Από την Οδό Πανός - τ.102, Μάρτιος 1999

(αφιέρωμα στη Λιλή Ζωγράφου)

(η φωτογραφία είναι από το τεύχος Νο. 128, του ίδιου περιοδικού )

Link:
Η Ρένα Χατζηδάκη, στα αυτοβιογραφικά

Δανιήλ Βαρουζάν: Γράμμα νόστου

2010-07-04T09:32:00.015+03:00

Ξενιτεμένε γιόκα μου - μου γράφει η μάνα η έρμη,
ως πότε τάχα οι μέρες σου στα ξένα θα κυλούν;
Ως πότε το κεφάλι σου, στου κόρφου μου τη θέρμη,
τα χέρια μου να σφίξουν θα ποθούν;

Φτάνει πια ν' ανεβαίνουνε σε ξένη, φως μου, σκάλα,
τα πόδια σου που οι χούφτες μου ζέσταναν μια φορά,
φτάνει η καρδιά σου, όπου άδειασα του στήθους μου το γάλα,
να μου πικρομαραίνεται μακρυά.

Στ' αδράχτι πια κουράστηκαν τα χέρια τα τραχειά μου,
κι' είναι ως να υφαίνω σάβανο στα ολάσπρα μου μαλλιά,
Αχ! Ας σε δουν τα μάτια μου, σαν άλλοτε σιμά μου
κι' ας σφαλιστούν, κι' ας μην ανοίξουν πια.

Έρμη στην πόρτα κάθουμαι και καρδιολυπημένη'
κι' απ' τους περάτες γερανούς μαντάτα σου ζητώ.
Η ιτιά που με το χέρι σου παιδί είχες φυτεμένη
μου κάνει κιόλας ίσκιο ζηλευτό.

Μάταια η φτωχή τ' άπόβραδα να μου 'ρθεις περιμένω'
τα παληκάρια προσπερνούν και φεύγουν του χωριού,
κι' ο βοϊδολάτης κι ο ζευγάς διαβαίνουν κι' εγώ μένω,
μονάχη συντροφιά του φεγγαριού.

Στο ρημαγμένο σπίτι μας που πια μ' έχετε αφήσει,
πότε με σέρνει ο τάφος μου, και πότε αυτό τρελλά'
- χελώνα που το καύκαλο τής έχουν λες τσακίσει,
μ' απάνω αυτή τα σπλάχνα της κολλά.

Έλα, ακριβέ μου, σκόρπισε χαρά στο πατρικό σου,
κι' η πόρτα μας ρημάχτηκε, τ' αμπάρια είν' αδειανά.
Μα είν' άνοιξη! κι' άπ' το μικρό σκεβρό παράθυρό σου
τα σπουργιτάκια μπαίνουνε ξανά.

Απ' το κοπάδι πού 'χαμε παλιά, μόνο ένα κριάρι
στη στάνη μας απόμεινε, παιδάκι μου, γερό'
που όμως, θυμήσου, η μάνα του, κάποιον καιρό, κριθάρι
απ' την παλάμη σου έφαγε, θαρρώ.

Τριφύλλι και ριζόφλουδες ολοένα το ταΐζω'
και στην ουρά την πλούσια του δίνω τροφή μ' αυτό,
και το μαλλί του μ' ακριβό ένα χτένι το χτενίζω,
τόσο το δόλιο μού είν' αγαπητό.

Σ το γυρισμό σου, γυιόκα μου, θα το ροδοστολίσω,
και στην ολάνθη νειότη σου θα το θυσιάσω πια,
κι' από το αίμα του τα πόδια σου θα γλυκοπεριχύσω (*)
να ξαποστάσεις απ' την ξενητειά.

Daniel Varujan (Taniel Varuzhan)
Μετάφραση: Κούλης Αλέπης

Από την Παγκόσμιο Ανθολογία - τόμος β'
Εκδ. Γεωργίου Παπαδημητρίου, 1953

(*) Παλιό αρμένικο έθιμο θέλει να βρέχουν με αίμα κριαριού τα πόδια
εκείνων που γυρίζουν από την ξενητειά, για να ριζώσουνε στην πατρίδα.

Πινακοθήκη ~ Ralph Todd (1856-1932)

2010-06-29T16:16:00.000+03:00

6A Letter to Ponder6

Ρίτα Μπούμη Παππά: Τα γράμματά σου

2010-06-23T15:16:00.001+03:00

Τα λίγα γράμματα σου δεν ελέγανε
τα τόσα που 'χουν πει οι ερωτευμένοι'
ήσαν απλά, λιγόλογα κι' η ζήλεια σου
φαρμακερή σ' αυτά ήτανε χυμένη.

Φοβόσουν πάντα μα ποτέ δεν τόλεγες
μην έρθει ένας εχτρός σου και μ' αρπάξει,
ένα μαχαίρι μέσα μού ζωγράφιζες
που θα μπορούσε να με σφάξει.

Στο τέλος πάντα επαναλάβαινες
τρεις λέξεις μόνο «είσαι δική μου»
που μπήγονταν βαθιά κι' ολόισια
σαν τρία καρφιά μέσ' στην ψυχή μου.

Κι' ύστερα γλυκά σφράγιζα το γράμμα σου
με των δοντιών μου τη σφραγίδα
και το 'παιρνα τη νύχτα στο κρεβάτι μου
καθώς τον κύκνο η Λήδα.

Από την Παγκόσμιο Ανθολογία - τόμος β'
Εκδ. Γεωργίου Παπαδημητρίου, 1953

Ακόμα:
η Ρίτα Μπούμη Παππά, στα αυτοβιογραφικά
η Ρίτα Μπούμη Παππά, στο juke box, η ποίηση στο τραγούδι

ο Γεώργιος Παπανδρέου με υψηλό αίσθημα αξιοπρέπειας

2010-06-18T16:01:00.000+03:00

Κάπως αργά ο Παπανδρέου αποφάσισε να ξεκαθαρίσει την κατάσταση. Πρώτη ενέργειά του ήταν να πει ευθέως στο Γαρουφαλιά ότι ήταν ανεπιθύμητος στην κυβέρνηση και έπρεπε να παραιτηθεί. Ο ανεκδιήγητος τοποτηρητής αντί να συμμορφωθεί συμβουλεύεται το βασιλιά και την αμερικανική πρεσβεία. Με υπόδειξή τους αρνείται να παραιτηθεί. Η μικρή αυτή επανάσταση του Γαρουφαλιά δημιουργεί τραγελαφική κατάσταση. Ο Παπανδρέου δηλώνει ότι ο Γαρουφαλιάς δεν ανήκει πλέον ούτε στην κυβέρνηση, ούτε στην Ένωση Κέντρου. Αλλά το αυτί του τοποτηρητή δεν ιδρώνει. Πηγαίνει στο υπουργείο, υπογράφει αποφάσεις στο όνομα της κυβερνήσεως πού τον έχει απολύσει. . . Και κάνει δηλώσεις στον τύπο της δεξιάς αποκαλώντας τον πρωθυπουργό του «εθνικόν κίνδυνον».

Ο Κωνσταντίνος συντάσσεται με τον επαναστάτη υπουργό εναντίον του νόμιμου πρωθυπουργού. Ο Παπανδρέου του στέλνει προς υπογραφή διάταγμα απομακρύνσεώς του Γαρουφαλια και αναλήψεως του υπουργείου Εθνικής Αμύνης από τον ίδιο τον πρωθυπουργό. Ο Κωνσταντίνος επιστρέφει το διάταγμα ανυπόγραφο. Και «συμβουλεύει» (ο Κωνσταντίνος τον Γεώργιο Παπανδρέου) να μην επιμείνει στην ανάληψη του υπουργείου Αμύνης... Ο Παπανδρέου απαντά:

«Ο Βασιλεύς συμβουλεύει. Αλλά η Κυβέρνησις αποφασίζει».

Στις 8 Ιουλίου ο βασιλιάς εξαπολύει από την Κέρκυρα την πρώτη επιστολή - λίβελλο προς τον πρωθυπουργό, τον οποίο κατηγορεί, μεταξύ των άλλων, ότι:

«...υποθάλπει επεμβάσεις προς επηρεασμόν της κρίσεως της στρατιωτικής δικαιοσύνης δια της ασκήσεως ψυχολογικής βίας, τόσον κατά των εκτελούντων διατεταγμένην υπηρεσίαν αξιωματικών όσον και κατά των μαρτύρων» (της υποθέσεως Ασπίδα).

Και η βασιλική επιστολή κατέληγε ως εξής:

«...Να σταματήσετε αμέσως πάσαν δραστηριότητα καταλυτικήν θεμελιωδών κανόνων λειτουργίας του πολιτεύματος».

Το δημοκρατικό πολίτευμα το κατέλυε ο Γεώργιος Παπανδρέου και το υπεράσπιζε ο Κωνσταντίνος!...

Η απάντηση του Παπανδρέου ήταν ένα μάθημα συνταγματικού δικαίου. Εκφράζοντας κατάπληξη για τη βασιλική άρνηση ν' αναλάβει ο ίδιος ο πρωθυπουργός το υπουργείο Αμύνης παρατηρούσε:

«Καθώς εκ των ανωτέρω συνάγεται, υφίσταται πράγματι θέμα λειτουργίας του δημοκρατικού μας πολιτεύματος. Εις την λαοπρόβλητον κυβέρνησιν ανήκει η πλήρης εξουσία εις όλους τους τομείς του κράτους. Δεν αποτελεί το υπουργείον Εθνικής Αμύνης στεγανόν διαμέρισμα, εξαιρούμενον της εξουσίας της κυβερνήσεως. . . Συμφώνως προς το πολίτευμα της βασιλευομένης δημοκρατίας ο βασιλεύς βασιλεύει και ο λαός κυβερνά δια της νομίμου κυβερνήσεώς του. Ο βασιλεύς συμβουλεύει, αλλά η κυβέρνησις αποφασίζει. Εν τούτοις, από την τελευταίαν διπλήν άρνησιν υμών συνάγεται ότι δεν συμφωνείτε με αυτήν την έννοιαν του πολιτεύματος. Διεκδικείτε το δικαίωμα όπως ορίζετε υμείς και τον υπουργόν Εθνικής Αμύνης και την ηγεσίαν των ενόπλων δυνάμεων, έστω και κατ' αντίθεσιν προς την απόφασιν της υπευθύνου κυβερνήσεως. Αλλά τούτο δεν είναι σύμφωνον προς το πολίτευμα...».

Η δεύτερη επιστολή του βασιλιά (10 Ιουλίου) υπερέβαινε σε προκλητικότητα ύφους την πρώτη:

«...Αποδοκιμάζω τας ενεργείας σας... Υπό τοιαύτην ατμόσφαιραν δεν τολμώ να αισιοδοξήσω ότι δύναται ν' αποβή εποικοδομητική η συνεργασία μας... Δεν πρόκειται να ωφεληθήτε εκ της τεχνητής και δια τελείως σαθρών μέσων δημιουργίας κλίματος στρεφομένου κατ' έμού...».

Ως προς το κρίσιμο θέμα του υπουργείου Αμύνης ο Κωνσταντίνος ήταν ανένδοτος... Δεν επέτρεπε στον πρωθυπουργό να το αναλάβει. Και όχι μόνο αυτό. Διατύπωσε τον υπαινιγμό ότι ο Παπανδρέου ήθελε να αναλάβει το υπουργείο Αμύνης για να συγκαλύψει τον Ασπίδα και την δήθεν ανάμιξη του γιου του.

Με υψηλό αίσθημα αξιοπρέπειας, που ζωντάνευε τον Χαρίλαο Τρικούπη και τον Ελευθέριο Βενιζέλο στις καλύτερες στιγμές τους, ο Γεώργιος Παπανδρέου απάντησε στο βασιλιά:

«Αρνούμενος να υπογράψετε το διάταγμα καθιερώνετε την αρχήν ότι δύναμαι να είμαι πρωθυπουργός, αλλά όχι και υπουργός ωρισμένου υπουργείου, θα είμαι επομένως πρωθυπουργός υπό απαγόρευσιν... Πολιτικός ανήρ, ο οποίος θα έδέχετο τοιούτον εξευτελισμόν θα καθίστατο άξιος περιφρονήσεως υπό του λαού... Έχει διατυπωθεί ο υπαινιγμός ότι τάχα η εμμονή μου εις την ανάληψιν του υπουργείου Εθνικής Αμύνης αποσκοπεί εις την συγκάλυψιν των ενόχων... Αλλά ο υπαινιγμός (Σ.Σ. του βασιλιά) είναι και άθλιος και ασύστατος. Διατί προς αυτόν τον σκοπόν θα ήτο απαραίτητον ν' αναλάβω αυτοπροσώπως το υπουργείον και διατί ο σκοπός, εάν επρόκειτο να υπάρξει, δεν θα ηδύνατο να επετευχθή καθ' όμοιον ή κατά μείζονα λόγον από φίλον υπουργόν της εμπιστοσύνης μου, ο οποίος θα ανελάμβανε το υπουργείον;... Άλλος είναι ο λόγος της εμμονής μου. Είναι η υπεράσπισις της προσωπικής μου τιμής και της τιμής της δημοκρατίας. Δύναμαι να παύσω να είμαι πρωθυπουργός. Δεν αποτελεί τούτο ούτε ηθικήν, ούτε πολιτικήν μείωσιν. Αλλά δεν δέχομαι να είμαι εξηυτελισμένος πρωθυπουργός. Και, αυτός είναι ο λόγος διά τον οποίον εμμένω εις τας αποφάσεις μου».

Η αλληλογραφία βασιλιά - πρωθυπουργού αποτελείται από τρεις επιστολές του Κωνσταντίνου και από δυο του Παπανδρέου. (Στη δεύτερη επιστολή του βασιλιά δεν δόθηκε απάντηση, γιατί μεσολάβησε συνάντηση τους στην Κέρκυρα). Παραμένει άγνωστος ο συντάκτης των βασιλικών επιστολών - λιβέλλων. Κατά μια εκδοχή, τις συνέταξε ο μετέπειτα πρωθυπουργός της Χούντας Κωνσταντίνος Κόλλιας. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, συντάκτης των επιστολών ήταν ο Κ. Χοϊδάς. Δεν έχουμε όμως στοιχεία που να διαφωτίζουν το σημείο αυτό.

Από το βιβλίο του Γιάννη Κάτρη
"Η γέννηση του νεοφασισμού στην Ελλάδα"
εκδ. Παπαζήση, 1974

(φωτογραφία: mikrasiateskeratsiniou.blogspot.com)

Για την περιπέτεια αυτού του βιβλίου, του συγγραφέα και του εκδότη του, διαβάζετε στην Βιβλιονέτ, του ΕΚΕΒΙ:

Στις 2 Φεβρουαρίου 1976, κι ενώ έχει επέλθει η Μεταπολίτευση, ο Γιάννης Κάτρης και ο εκδότης του, Βίκτωρ Παπαζήσης, θα δικαστούν στο Α΄ Τριμελές Πλημμελειοδικείο για "περιύβριση Αρχής", επειδή στο βιβλίο καταγγέλλονται τα βασανιστήρια και οι βασανιστές της Γενικής Ασφάλειας στη διάρκεια της δικτατορίας. Η σχετική διαδικασία ανακινήθηκε από τον υπουργό Δημοσίας Τάξεως Σόλωνα Γκίκα. Μαζί με τη δίωξη των υπευθύνων, συγγραφέα και εκδότη, θα ζητηθεί και η κατάσχεση του βιβλίου διότι υπάρχει "κίνδυνος" να δημιουργηθούν για το Αστυνομικό Σώμα "εσφαλμέναι και βλαπτικαί εντυπώσεις"! Μάρτυρες κατηγορίας θα καταθέσουν οι βασανιστές και φύλακες της Χούντας Καραπαναγιώτης, Μπάμπαλης, Λάμπρου και άλλοι γνωστοί χαμαιλέοντες του Παπαδόπουλου και του Ιωαννίδη. Ο τίτλος του επόμενου δίτομου έργου του, "Ο προδομένος λαός - Το χρονικό μιας πενταετίας (1975-1980)", που εκδόθηκε το 1979, αποδίδει απόλυτα το πνεύμα της εποχής.

Πινακοθήκη ~ Claus Meyer (1856 - 1919)

2010-06-14T17:58:00.000+03:00

August Eduard Nikolaus Meyer
6Two men and woman reading letter6

Νικηφόρος Βρεττάκος: Ενώπιος ενωπίω

2010-06-10T01:41:00.000+03:00

30-5-1962

Δεν μπόρεσα να τελειώσω το γράμμα που άρχισα να γράφω σήμερα το πρωί. Το συνοψίζω σε τρεις γραμμές. Είσαι η ρίζα του δέντρου που δεν θα κοιμηθώ αλλά θα ξυπνήσω.

Ήμουνα στα ξένα. Είσαι η πατρίδα μου.

Ξαναγύρισα.

Από το βιβλίο Νικηφόρος Βρεττάκος, Ενώπιος ενωπίω - Ημερολογιακές σημειώσεις 1962
εκδ. Τρία Φύλλα, 1991

(φωτογραφία: Ελευθεροτυπία - enet.gr)

Τίτος Πατρίκιος: Μεγάλο γράμμα

2010-06-05T17:09:00.002+03:00

Πρέπει να σου μιλήσω...
Δίχως σκιάδι στα μάτια,

δίχως μάτια που ν' απαντούν στον πρωινό σου χαιρετισμό,
μέναμε όρθιοι όταν
ο ήλιος πυρπολούσε βράχια, βλέφαρα, καρδιές,
όταν μες στη βροχή τη νύχτα ξεκλέβαμε μια μακρυνή μουσική,
κι όμως με το μάγουλο πάντα μες στη ζεστή σας παλάμη,
ακόμα κι όταν την τραβούσατε μακρυά,
ακόμα κι όταν καν δεν την απλώνατε,
ακόμα κι όταν λέγαμε:
Καλύτερα έτσι,
καλύτερα!..
Κανείς ποτέ δε μπόρεσε να μας αποστερήση
την παλάμη αυτή...

Μα τώρα το καλοκαίρι μπήκε μέσα
στο καλύβι μας.
Ίσως να ήρθε ξαφνικά.
Ίσως να πέρασε το φράxτη
όταν εμείς βρισκόμαστε στο πλοίο
και πώς να δης εκεί τα xόρτα που κιτρίνισαν...
Όμως ήρθε...
Οι σκιές σκληράνανε μαζί με το κριθάρι.
Κ' οι πέτρες κάτω στο ποτάμι καίνε.
Δε μπορείς άλλο να ρωτάς τον άνεμο...
Όταν γλυκαίνουν τα σταφύλια,
το αύριο πηδάει πίσω απ'τη μάντρα τ' αμπελιού και φεύγει.
Οι σκιές σκληράνανε.
Οι λέξεις τεντώσανε και τρίζουν.
Απαιτούν να ειπωθούν...

Θα σου μιλήσω μπροστά στο πέλαγος
κ' η φωνή μου θα σε φτάση...

...Αλήθεια, έχεις σκεφτή ποτέ,
τι 'ναι για μας αυτή η μακρυνή ομιλία;

Φυσικά, δεν ξέρεις το πόσο σ' αγαπώ.
Ίσως καμμιά φορά να συλλογιέσαι:
...Μα ναι.., Θάπρεπε!..
Ίσως καμμιά φορά να λες..-
μα τι να λες;..
Ένα κλωνί της σκέψης σου δεν μπορώ να πιάσω...
Οι καθημερινές φροντίδες, λέει...
Η ζωή με τις απαιτήσεις της, λέει...
Άλλωστε δεν είναι εκείνη που φαντάζεσαι...
Μα ποιος είπε πως εγώ φαντάζομαι;
Εγώ ξ έ ρ ω!..

(απόσπασμα)

Από την Ανθολογία της νεοελληνικής γραμματείας
του Ρένου Ηρακλή Αποστολίδη (τόμος 3ος)
Τα Νέα Ελληνικά, 1972

Ακόμα:
ο Τίτος Πατρίκιος, στα Λογοτεχνικά ταξίδια στον κόσμο

Πινακοθήκη ~ Hermann Kern (1839-1912)

2010-05-30T08:05:00.000+03:00

6The Love Letter6

Μηνάς Δημάκης: Επιστολή ρομαντική

2010-05-24T23:58:00.006+03:00

όπως γράφαμε στα δεκαεπτά χρόνια μας
(με τον τρόπο των «ΦΥΛΛΩΝ ΤΕΧΝΗΣ»)

Νύχτα και μέρα βασανίζομαι μαζί σου
Για τα μάτια τα χείλη το κορμί σου

Νύχτα και μέρα βασανίζομαι μακρυά σου
Κι από το χιόνι πιο κρύα η καρδιά σου

Κρύα η καρδιά σου ωσάν το κρύο το χιόνι
Κι ο βοριάς κι ο χειμώνας δυναμώνει

Σε λίγο ένας σταυρός θα ξεπροβάλει
Στον τάφο της αγάπης μου και πάλι

Και δε θα κλάψω και θα σε ξεχάσω
Κι όπως πουλί που κυνηγάς στο δάσο

Που αν χαθεί θα 'ρθουν άλλα να καθίσουν
Στο δέντρο σου φωλιές κι άλλες να χτίσουν

Θα καρτερώ από τ' άσβηστό μου αστέρι
Μιαν αγάπη καινούργια να μου φέρει

Από το βιβλίο Μηνάς Δημάκης, Ανθολόγιο στην ποίησή του
εκδ. Δοκιμάκης, 2008

Ακόμα:
- ο Μηνάς Δημάκης στο χωρίς άλλη αναβολή
και
- το ποίημά του "Άσε με ήσυχο" εδώ, στο "γράμμα σε χαρτί"

ο Κώστας Ταχτσής προς τον Γιώργο Γεννηματά

2010-05-18T23:42:00.000+03:00

20 Ιανουαρίου 1987

Αγαπητέ Κύριε Γεννηματά,

Παρακολούθησα με ευνόητο ενδιαφέρον την τηλεοπτική εκπομπή για το AIDS και ιδιαίτερα τα σημεία που αφορούσαν στους ομοφυλόφιλους.

Να είσθε βέβαιος ότι εξετίμησα την αντιρατσιστική στάση σας επί του θέματος, αλλά θα μου επιτρέψετε να σας πω ότι διαπίστωσα και την ύπαρξη μιας αφέλειας που, αν δεν οφείλεται σε ηθελημένη αγνόηση της πραγματικότητας με σκοπό τη μη γενίκευση του πανικού, δε μπορεί παρά να εξηγηθεί από τη συνήθη άγνοια που χαρακτηρίζει τους ετεροφυλόφιλους — στο βαθμό που υπάρχει, και βέβαια υπάρχει, αυτό το είδος.

Και εγώ μεν είμαι σε θέση να γνωρίζω κάπως καλύτερα από σας αυτή την πραγματικότητα, δυστυχώς όμως αδυνατώ να μιλήσω επώνυμα και δημόσια, γιατί θα προκαλούσα την οργή μιας μερίδας ομοφυλόφιλων, ιδίως όμως των τραβεστί - που, μην έχετε ψευδαισθήσεις επ' αυτού, έχουν όλα τα χαρακτηριστικά του «οργανωμένου εγκλήματος» με τζίρο πολλών εκατομμυρίων —, από τους οποίους θα κινδύνευα ακόμα και να δολοφονηθώ. Θα ήταν όμως ασυγχώρητη παράλειψη εκ μέρους μου αν δεν έθετα υπ' όψιν σε σας προσωπικά ορισμένα στοιχεία, μαζί και με μερικές γενικές παρατηρήσεις.

Πρώτα-πρώτα, έχω σοβαρές αμφιβολίες για την άποψη ότι, αν δεν έχει εξαπλωθεί ακόμα στην Ελλάδα το AIDS, οφείλεται στον «τρόπο οργάνωσης» της ελληνικής κοινωνίας, που τι άλλο μπορεί να σημαίνει στην προκειμένη περίπτωση παρά τις κατά κανόνα ορθόδοξες σεξουαλικές συνήθειες των Ελλήνων. Κι αυτό - πέραν του γεγονότος ότι ο ιός, όπως αποδεικνύεται τώρα, μεταδίδεται και μεταξύ ετερόφυλων - αποτελεί πλάνη: η μεγάλη πλειονότητα των Ελλήνων, καθ' έξιν ή περιστασιακά, είναι αμφιφυλόφιλοι. Το πού οφείλεται αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

Τώρα, σxετικά με τους αμιγείς ομοφυλόφιλους, η άποψή μου είναι ότι ακόμα κι αν στη μεγάλη τους πλειονότητα συμμορφωθούν και υιοθετήσουν τα νέα μέτρα περιορίζοντας την ερωτική τους δραστηριότητα, υπάρxουν δύο μικρές ίσως, αλλά ιδιαίτερα υψηλού κινδύνου ομάδες, που δύσκολα θ' αλλάξουν τρόπο ζωής, παρά μόνο στο βαθμό που θ' αντιμετωπίζουν δυσxέρειες στην άγρα ερωτικών συντρόφων: αυτοί που συxνάζουν σε κινηματογράφους πορνό και οι εκδιδόμενοι τραβεστί.

Όσον αφορά σ' αυτούς τους δεύτερους, δεν εξεπλάγην όταν σας άκουσα να λέτε ότι σας επεσκέφθησαν και ότι αποκαταστήσατε «ανθρώπινες σχέσεις» μαζί τους. Ο --- --- ---* είναι από τους ευφυέστερους και πειστικότερους Έλληνες που έxω γνωρίσει στη ζωή μου, όπως άλλωστε ευφυείς και πειστικοί είναι όλοι οι απατεώνες του είδους, που καταφέρνει να πουλήσει σε κάποιον αφελή ακόμα και τον Παρθενώνα. Στην πραγματικότητα, μακράν του να εκπροσωπεί τους τραβεστί, εκτός μιας εικοσάδας που άγει και φέρει για τους εκάστοτε σκοπούς του, αποσπά από όλους εκβιαστικά διάφορα ποσά δήθεν για τον «αγώνα», που τελικά ιδιοποιείται, ο κατάλογος των περιπτώσεων που έχει απασχολήσει την Αστυνομία και τη Δικαιοσύνη θα γέμιζε ολόκληρο βιβλίο και πολλά άλλα. Τι θα κάνετε λοιπόν. Θα δώσετε στους τραβεστί βιβλιάρια υγείας, νομιμοποιώντας έτσι την ανδρική πορνεία, με επιπτώσεις που θα σας εκπλήξουν; Αλλ' ακόμα κι έτσι, μήπως τότε θα έπρεπε να γίνει το ίδιο και για τους «ενεργητικούς» άντρες που, χωρίς να είναι ιδιαίτερα ομοφυλόφιλοι, εκδίδονται επί χρήμασι; Οι περιοχές της Ομόνοιας, της Πλατείας Κουμουνδούρου κ.ά. βρίθουν απ' αυτό το είδος.

Γνωρίζετε ότι προχθές ακόμα γνωστός τραβεστί, που κυκλοφορούσε στο τρίγωνο Αθηνάς-Σοφοκλέους-Σωκράτους, με διαπιστωμένα συμπτώματα AIDS, το 'σκασε απ' το Λαϊκό Νοσοκομείο και έχει εξαφανιστεί; Ότι στο ίδιο τρίγωνο, στο οποίο καταφεύγουν οι - κι αυτό είναι το τραγικό - λιγότερο προνομιούχοι νυχτόβιοι, σπάνια βρίσκουν, σε ξενοδοχεία ή έξω, πέραν μιας ορισμένης ώρας, πραγματικές γυναίκες, και ότι, τελώντας υπό την επήρεια οινοπνεύματος ή την ανάγκη σεξουαλικής εκτόνωσης, καταφεύγουν αναγκαστικά στους ακάματους τραβεστί, που επωφελούνται ακριβώς αυτής της απουσίας γυναικών ή της απροθυμίας των να ανταποκριθούν σ' ορισμένες απαιτήσεις;

Γνωρίζετε ότι στους μισούς τουλάχιστον οίκους ανοχής — Μεταξουργείο, οδός Φυλής κτλ. - εργάζονται άντρες που έχουν υποστεί εγχείρηση αλλαγής φύλου, και ότι, μη έχοντας τις φυσικές αναστολές των γυναικών - απόλυτη ψυχρότητα και επαγγελματική αντιμετώπιση του πελάτη, κίνδυνος εγκυμοσύνης, αφροδισίων —, δε θα λάβουν κανένα μέτρο προφύλαξης αν ο «πελάτης» τούς αρέσει ή προσφέρει μεγάλη αμοιβή;

Γνωρίζετε ότι σε μερικούς απ' αυτούς τους οίκους ανοχής που λειτουργούν με άδεια επ' ονόματι πραγματικής γυναίκας, δεν εργάζονται μόνον οι ανωτέρω εγχειρισμένοι τραβεστί, αλλά, μετά την αποχώρησή τους στη 1 π.μ., και μη εγχειρισμένοι, με την ανοχή της αστυνομίας; Ότι εν πάση περιπτώσει, είναι απαράδεκτο να μυούνται οι Έλληνες στον έρωτα με γυναίκες από εγχειρισμένους τραβεστί, δεδομένου ότι καμιά εγχείρηση δεν είναι ικανή ν' αλλάξει τον ανδρικό τους ψυχισμό;

Μιλήσατε για το ΑΚΟΕ. Πρόκειται είν' αλήθεια, τουλάχιστον εδώ κι ένα χρόνο, για δυο έξυπνα και συμπαθητικά παιδιά. Αλλά τι επιρροή ασκούν στην κοινότητα των ομοφυλόφιλων και με τι μέσα την ενημερώνουν; Με το σπάνια εκδιδόμενο ΑΜΦΙ; Λέτε ότι τους δώσατε να μοιράσουν ενημερωτικά φυλλάδια για το AIDS. Γνωρίζω πολλούς, επώνυμους και ανώνυμους ομοφυλόφιλους, που όμως δεν είναι άγνωστοι στο ΑΚΟΕ. Κανείς απολύτως δεν έλαβε κανένα τέτοιο ή άλλο ενημερωτικό φυλλάδιο.

Τέλος, νομίζετε ότι, παρά τον προσωρινό, και μάλλον σωτήριο πανικό, θ' αλλάξει η θερμή ερωτική ιδιοσυγκρασία των Ελλήνων, η έλλειψη αρχών, αυτοπειθαρχίας και κοινωνικής συνείδησης που τους διακρίνει; Εύχομαι, κύριε υπουργέ, να πετύχει η εκστρατεία που αναλάβατε. Αλλά νομίζω ότι είσθε υπεραισιόδοξος. Γι' αυτό εύχομαι ακόμα περισσότερο να βρεθεί γρήγορα το θαυματουργό εμβόλιο.

Με εκτίμηση και τιμή
Κ. Ταχτσής

Από την λέξη - τ.117, Σεπτ. '93

(η φωτογραφία είναι από την Ελευθεροτυπία)

(* το μπλογκ, για λόγους ευνόητους, παραλείπει το όνομα που αναφέρει στην επιστολή του ο Κώστας Ταχτσής)

Χοσέ Καρρέρας: Τραγουδώντας με την ψυχή

2010-05-12T01:00:00.001+03:00

Όμως, έτσι όπως υπάρχει κεραυνοβόλος έρωτας, έτσι υπάρχει και κεραυνοβόλα φιλία. Απ' την άλλη, έχω συναντήσει ανθρώπους που νιώθω μετά ένα λεπτό ενστικτωδώς ότι αυτούς δε θα έπρεπε ποτέ να τους αφήσω να με πλησιάσουν. Και πολύ σύντομα βγαίνει σωστό αυτό μου το προαίσθημα.

Με τις επιστολές συμβαίνει κάτι ολότελα διαφορετικό. Γιατί, σας ρωτώ, να με κολακέψει κάποιος που δεν τον γνωρίζω προσωπικά κι ο οποίος δεν έχει πολλές πιθανότητες να με συναντήσει ποτέ; Από τα πάμπολλα γράμματα που έχω πάρει όλ' αυτά τα χρόνια το ενενήντα εννιά, κόμμα εννιά τοις εκατό ήταν φιλικά, είχαν αγάπη, ενθουσιασμό, ήταν γεμάτα καλές συμβουλές, συγκινητικά, γεμάτα ποίηση, όλα όσα μπορεί να φανταστεί κανείς. Τη μεγαλύτερη όμως χαρά, μου δίναν πάντα οι επιστολές που έγραφαν απλά: Όταν ακούσω τη φωνή σου νιώθω καλύτερα. Τότε γίνομαι ευτυxισμένος.

Ξέρω, ακούγεται κάπως υπερβολικό, όμως τι πιο όμορφο υπάρxει, από το να έχεις ένα επάγγελμα που το αγαπάς πάνω απ' όλα και με το οποίο βοηθάς άλλους ανθρώπους να νιώθουν καλά και να είναι ευτυxισμένοι;

José Carreras

Από το βιβλίο Χοσέ Καρρέρας, Τραγουδώντας με την ψυχή
εκδ. Γκοβόστης
Μετάφραση: Έρση Λάγκε

Ακόμα:
ο Χοσέ Καρρέρας, στα Αυτοβιογραφικά

Γιώργος Χρονάς: Απουσία

2010-05-06T00:22:00.000+03:00

Το θόρυβο της πόρτας που θα κλείνει πίσω σου σαν φύγεις
θα τον σκεπάσει ένα ξαφνικό φρενάρισμα στο δρόμο έξω ή έστω
μια κλήση στο τηλέφωνο στο διπλανό σπίτι.
Έτσι πως έφυγες δε θα καταλάβει μήτε η πόρτα, ανάμεσα της
πέρασες φεύγοντας, μήτε ο ταxυδρόμος την άλλη μέρα είναι βέβαιο
στις 12 το μεσημέρι θα ρίξει το γράμμα στην πόρτα.
Κάθε μέρα
Ένα γράμμα
365 γράμματα
Ο παραλήπτης πάντα εσύ.
Το θόρυβο της πόρτας που θα κλείνει πίσω σου σαν φύγεις
θα τον σκεπάσει η φωνή ενός σκύλου που ουρλιάζει
στην πάρα κάτω γωνία.

Από το βιβλίο Αρχαία Βρέφη (συλλ. Αρνητικά ειδώλων)
εκδ. Άκμων, 1980

Πινακοθήκη ~ Adolf van der Venne (1828-1911)

2010-04-30T16:01:00.000+03:00

6The Love Letter6

Κωστής Παλαμάς: Επιστολή

2010-04-24T23:33:00.001+03:00

Φαρμάκ' είνε τ' αχείλι μου και μαύρ' είν' η καρδιά μου
Απ' τον καιρό που σ' έχασα, μονάκριβ' έρωτά μου!
Του κάκου τόσες της ζωής χαρές και τρικυμίες,
Της νιότης τα ονείρατα, του κόσμου οι ιστορίες,
Τριγύρω μ' ανυπόμονα πετούν και θορυβούνε
Και τη στολή του τραγουδιού γυρεύουν να 'ντυθούνε'
Τ' αφίνω κι' απελπίζονται, και φεύγουν πεισμωμένα,
Παιδιά που τα παράτησεν η μάννα γυμνωμένα.
Μα όταν σε στοχάζωμαι, - κατάλευκα λουλούδια
Χθες 'ς άγριο βάτο έβλεπα γεμάτον απ' αγκάθια —
Για σένα έχω μοναχά παρθενικά τραγούδια
'Σ της ερημιάς τα βάσανα, 'ς της ξενητειάς τα πάθια.

Νάξερες... κάθε δειλινό, την ώρα που θα σβύση
Ο ήλιος μέσ' 'ς τη θάλασσα, 'ς το βράχο ανεβαίνω
Και κάμπο, θάλασσα, ουρανό, βουνά, χωριά, τη φύσι
Του Μάϊ τη γιορτιάτικη κυττάζω, και προσμένω.
Αλλά του κάμπου οι εμμορφιές μού λένε μ' ένα στόμα
Πως λείπ' η εμμορφάδα σου, αγάπη μου, ακόμα.
Και το γλυκάνισο, σπαρτό 'ς ταλώνι' αράδα αράδα,
Η πειο χλωρή και πρόσχαρη απ' όλες πρασινάδα,
Κ' εκειά τα στάχυα τα ξανθά που όλω τα πειράζει
Τ' αέρι ερωτικώτατο κ' είνε γεμάτα νάζι,
Κ' οι παπαρούνες, ωσάν νιες τρελλές και ξαναμμένες
Μέσ' 'ς τα ανθισμένα κλήματα, μητέρες προκομμένες,
Και οι εληές οι ταπεινές, μα πλούσιες περίσσια,
Κ' οι λιγερές καλόγριες, τα μαύρα κυπαρίσσια,
Και το βουνό με τις 'ψηλές χιονόστρωτες κορφές του
Κι' ο βράχος με τα σχίνα του και τις αλισφασκιές του
Κι' η 'λιόκαφτη χοριάτισσα, και το λευκό κοπάδι,
Και το χωριό το ήμερο, και τ' άγριο λαγκάδι,
Όλες αυτές οι εμμορφιές μού λένε μ' ένα στόμα
Πως λείπ' η εμμορφάδα σου, αγάπη μου, ακόμα.
Για να μου δώσουνε σωστή του Μάι την εικόνα'
Τόρα δέ' φτάνουν από με να διώξουν το χειμώνα.

Όταν 'ρημάζη ο χωρισμός την άτυχη καρδιά μας
Κ' η πρασινώτερη άνοιξις είν' ερημιά 'μπροστά μας'
Το κρυσταλλένιο το νερό απ' του βουνού τη ράχι
Μέσ' σε θολό γυαλί θολή πάντα θωριά θε νάχη.

'Σ τη θάλασσα το μάτι μου μονάχα όταν γυρίση,
Βρίσκει μεθύσ' ηδονικό, παράξενο μεθύσι.
Η θάλασσα που 'ς τον κρυφό και φοβερό της όγκο
Φωλιάζει κάθε κεραυνός, και κάθε αρμονία,
Απ' του φιλιού τη στεναξιά ως του θεριού το βόγγο,
Μου δίνει με την όψι της γλυκά παρηγορία
Κ' ελπίδα με το κύμα της που 'ς τ' ακρογιάλι σβύνει.
Ανώτερη κι' από τη γη κι' απ' τον αιθέρα εκείνη
Γιατί κ' οι δυο με όλα τους την έχουνε μοιράνει,
Κάνει για μένα θαύματα που ο Θεός δεν κάνει'
Όταν 'ς αυτή τη θάλασσα που τόσω με μεθάει
Ο ήλιος κάθε δειλινό να πέση αργοκινάη,
θαρρώ πως πάει, αγάπη μου, ο ήλιος να σε φέρη,
Και ρόδ' αφίνει 'πίσω του 'σα να μου λέη: κ α ρ τ έ ρ ε ι.
Και να! κι' από το σύννεφο εκείνο που προβάλλει
Ωσάν κανέναν άγγελο να κρύβη χρυσομάλλη,
Κι' απ' τ' άλλο που 'σα' μενεξές θεόρατος πετιέται
Κι' απ' τον αφρό που 'ς την κορφή του κύματος γεννιέται
Και μέσ' απ' το απέραντο των ρόδων περιβόλι,
Απ' όλη αυτή τη θάλασσα κι' από τη δύσι όλη,
Το κάθε ροδοσύννεφο, το κάθε κρινοκύμα

Εσένα ξεσκεπάζει'

Πότ' ενός γλάρου έχεις φτερά, πότε νεράιδας βήμα,
Τόρα θεάς μυστήριο, τόρα παιδούλας νάζι.
Μ' απλώνεις τα χεράκια σου, μου γνεύεις, με κυττάζεις,
Μ' ευφραίνεις με χαμόγελο, με δάκρυο με σπαράζεις,
Και πότε κράζεις «έρχομαι», και πότε κράζεις «έλα...»
Α! τι γεννά του χωρισμού, της μοναξιάς η τρέλλα!

Εις της αυγής τον ουρανό εν άστρο καμαρόνω

Που μόνο λαμπυρίζει'

Και του 'δικού μας έρωτος τον ουρανό στολίζει

Ένα φιλάκι μόνο.

'Σαν τώς καρδιών μας την αυγή, 'σάν της αυγής τα κάλλη
Ένα μονάχα όνειρο κι' ο ύπνος μου προβάλλει'
'Σ την αγκαλιά μου οδηγεί κάθε νυχτιά εσένα
Κι' ατέλειωτο, απαράλλαχτο, πληθαίνει ολοένα
Το πρώτο και το ύστερο φιλάκι μας εκείνο,
Από καϋμό και παρθενιά χρυσής στιγμούλας κρίνο.
Κι' όταν ξυπνώ, κ' οι τέσσαρες της κάμαρας μου τοίχοι
Μου δείχνουν ολοφάνερα της νιότης μου την τύχη,
Αχ! όλα είνε όνειρα, στοχάζομ', εδώ χάμου,
Κ' ένα δεν είνε όνειρο μονάχα: η ερημιά μου!

Μάιος 18...

Από τα Άπαντα Κωστή Παλαμά (τ.1ος)
εκδ. Μπίρης, 1972

Ακόμα:
ο Κωστής Παλαμάς, στα Αυτοβιογραφικά

ο Νίκος Ζαχαριάδης προς α) το ΚΚΣΕ και β) το ΚΚΕ

2010-04-18T15:07:00.000+03:00

Ο Ζαχαριάδης ήταν οπαδός της διαλεκτικής και γνώριζε πολύ καλά πως σ' έναν άνθρωπο, σ' ένα κόμμα, σ' ένα κοινωνικό σύστημα, στα φυσικά και κοινωνικά φαινόμενα, στις κοινωνικές σχέσεις, δεν είναι όλα μόνο καλά ή μόνο κακά, δεν εξελίσσονται με βάση έναν ιδανικό τύπο ή πάνω στις λεωφόρους των καλών προθέσεων. Αντίθετα, σε ενότητα με το θετικό ενυπάρχει και το αρνητικό, το καλό αλληλοδιαπλέκεται με το κακό, όλα τα πράγματα, όλες οι σχέσεις, όλα τα φαινόμενα δημιουργούν τους όρους άρνησης τους και υπό προϋποθέσεις μπορούν να εξελιχθούν στο αντίθετο τους.

Τη θέση αυτή ο Ζαχαριάδης την κράτησε αταλάντευτα ως το τέλος της ζωής του. Ποτέ δεν ταύτισε την ιδεολογία του, τις αρχές του και το κόμμα του, το ΚΚΕ, με τα πρόσωπα που συγκρούστηκε ή με αρνητικά φαινόμενα του επαναστατικού κινήματος. Είxε την ικανότητα να βλέπει πως το ΚΚΕ παρά τα προβλήματα του ήταν το κόμμα της ελληνικής εργατικής τάξης, πως η Σοβιετική Ένωση, παρά τις δυσκολίες της και τις στρεβλώσεις, ήταν το πρώτο και σπουδαιότερο εργατικό κράτος, παράγοντας ισxύος και ανάπτυξης του διεθνούς επαναστατικού κινήματος, ότι αντικειμενικά το ΚΚΣΕ είχε ηγετικό ρόλο στο διεθνές κομμουνιστικό κίνημα. Έτσι, αν και πάρθηκαν μέτρα ούτως ώστε να απομονωθεί από τους συντρόφους του, τα μέλη και τα στελέxη του ΚΚΕ, αν και διαγράφηκε από το κόμμα του και έζησε με την κατηγορία του υπόπτου για 10 ολόκληρα χρόνια, αν και εξορίστηκε στο παγωμένο Σουργκούτ της Σιβηρίας, παρά το γεγονός ότι εκφραζόταν συχνά με σκληρότητα για τα πρόσωπα της ηγεσίας του ΚΚΕ και του ΚΚΣΕ ποτέ δεν ξεστόμισε μια φράση πικρίας για το κόμμα του, για το σοβιετικό ΚΚ, για την ΕΣΣΔ, ποτέ δεν έδειξε να κλονίζεται η εμπιστοσύνη του στο Μαρξισμό.

Η διαγραφή μου απτό ΚΚΕ και οι διωγμοί ενάντια μου δεν έχουν καμιά απόλυτα ηθική, πολιτική, κομματική βάση και δικαίωση. Τα δέκα χρόνια που πέρασαν το απόδειξαν αφτό για μια ακόμη φορά αδιαμφισβήτητα και τετραγωνικά. Είταν αποτέλεσμα αντιλενινιστικής τοποθέτησης και φραξιονιστικής εμπάθειας. Τίποτε άλλο. Απτήν άλλη μεριά δίχως τη βρώμικη συκοφαντία θάταν αδύνατο να με διαγράψουν. Με το μαρξισμό-λενινισμό, το ΚΚΕ, τους Κουκουέδες, το λαϊκό κίνημα ποτέ δεν με xώριζε ούτε με xωρίζει τίποτα. Βέβαια, το γράμμα αφτό θα πάει να το εκμεταλεφτεί η αντίδραση... Μα τους κουκουέδες η αντίδραση με τα κόλπα της δεν μπορεί να τους ξεγελάσει. Και μένα το κόμμα μου δεν μ' έμαθε να κάνω συμβιβασμό σε ζητήματα αρχής και ηθικής τάξης.

[....] Τέλος, στο τελευταίο γράμμα της ζωής του προς την ηγεσία του ΚΚΕ ο Ν. Ζαχαριάδης υπογραμμίζει:

Στη ζωή μου, έκανα πολλά λάθη και στραβά. Ο αναμάρτητος πρώτος το λίθο βαλέτω. Όμως με κατηγόρησαν ότι πρόδωσα το ΚΚΕ και τον αγώνα και με διέγραψαν απτό κόμμα. Κανένας δεν βρέθηκε ανοικτά, αντρίκια να πει ότι αφτό είναι ψέμα. Παράπονο δεν έχω γιατί έμαθα το φορτίο να το κουβαλάω μόνος μου. Το ΚΚΕ ήταν και παραμένει το κόμμα μου και κανένας δεν μπορεί να το xτυπήσει και να το λερώσει xρησιμοποιώντας το όνομα μου... Το γράμμα αφτό το γράφω για να βουλώσω το στόμα σ' όλους αφτούς που θα βάλουν τώρα τις φωνές. Με το ΚΚΕ δεν είχα ούτε έχω ανοιχτούς λογαριασμούς. Ούτε μπορούσα ποτέ νάχω.

Από το βιβλίο Υπόθεση Ζαχαριάδη, Απόρρητα Ντοκουμέντα με πρακτικά
της ΚΕ του ΚΚΕ 1957-1967
Εισαγωγή: Πάνος Γιαννικόπουλος - Έρευνα: Μπάμπης Γραμμένος
εκδ. φιλίστωρ, 2001